Ampero
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Andre-Marie_Ampere.jpg/200px-Andre-Marie_Ampere.jpg)
La ampero (simbolo A) estas la oficiala mezurunuo de elektra kurento, kaj unu el la sep bazaj unuoj en la Internacia sistemo de unuoj. Ĝia nomo devenas de la franca fizikisto André Marie Ampère.
Historio kaj difinoj
[redakti | redakti fonton]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Ampere-def-en.svg/200px-Ampere-def-en.svg.png)
La komenca difino baziĝis sur la kvanto da arĝento, kiu pro elektrolizo apartiĝas pro trapasado de la kurento de 1 ampero dum difinita tempo.
La plej konata tradicia sed ne plu valida difino estis:
![]() |
|
Ĝi dependis inter aliaj de elektromagnetismo.
La aktuala difino ekde jaro 2019 estas:
![]() |
|
Ĝi dependas de la konstanto elementa elektra ŝargo kaj unuo sekundo.
Dekoblaj kaj dekonaj unuoj
[redakti | redakti fonton]Dekonaj unuoj | Dekoblaj unuoj | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
Valoro | Simbolo | Nomo | Valoro | Simbolo | Nomo | |
10–1 A | dA | deciampero | 101 A | daA | dekaampero | |
10–2 A | cA | centiampero | 102 A | hA | hektoampero | |
10–3 A | mA | miliampero | 103 A | kA | kiloampero | |
10–6 A | µA | mikroampero | 106 A | MA | megaampero | |
10–9 A | nA | nanoampero | 109 A | GA | gigaampero | |
10–12 A | pA | pikoampero | 1012 A | TA | teraampero | |
10–15 A | fA | femtoampero | 1015 A | PA | petaampero | |
10–18 A | aA | atoampero | 1018 A | EA | eksaampero | |
10–21 A | zA | zeptoampero | 1021 A | ZA | zetaampero | |
10–24 A | yA | joktoampero | 1024 A | YA | jotaampero |
Kiel ĉiuj mezurunuoj en la Internacia Sistemo, ankaŭ la ampero havas dekoblajn kaj dekonajn unuojn, kies nomojn oni formas per la kutimaj prefiksoj de SI.
Ĝenerale, la plej uzataj dekonaj mezurunuoj estas miliamperoj kaj mikroamperoj; la pli malgrandaj unuoj priskribas elektran kurenton tiom malgrandan, ke ili nur uzatas en tre faka medio.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- "Mallonga historio de la SI-unuoj je elektreco" Arkivigite je 2002-02-14 per la retarkivo Wayback Machine angle
|