Крыптон
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Выгляд | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Крыптон зьяўляецца бясколерным газам, але ў высоканапружаным электрычным полі ён выпраменьвае белае сьвячэньне. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Агульная інфармацыя | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Назва, сымбаль, атамны нумар | Крыптон, Kr, 36 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Катэгорыя элемэнту | Інэртныя газы | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Група, пэрыяд, блёк | 18, 4, p | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Адносная атамная маса | 83,8 г·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Канфігурацыя электронаў | [Ar] 3d10 4s2 4p6 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электронаў у абалонцы | 2 8 18 8![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Фізычныя ўласьцівасьці | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Колер | бяз колеру | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Фаза | Газ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Шчыльнасьць (пры п. т.) | 3,733·10-3 г·см−3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тэмпэратура плаўленьня | 115,79 K, -157,36 °C, -251,25 °F | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тэмпэратура кіпеньня | 119,93 K, -153,22 °C, -243,80 °F | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Крытычны пункт | 209,41 K, 5,50 МПа | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Удзельная цеплыня плаўленьня | 1,638 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Удзельная цеплыня выпарваньня | 9,08 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Цеплаёмістасьць | (25 °C) 20,786 Дж·моль−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Насычаная пара | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Структура крышталічнай краты | face-centered cubic | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Магнэтызм | дыямагнэтык | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Цеплаправоднасьць | (300 K) 0,00943 Вт·м−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Хуткасьць гуку | 1120 м/с | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Уласьцівасьці атама | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Электраадмоўнасьць | 3.00 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Энэргіі іянізацыі | 1-я: 1350,8 кДж·моль−1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2-я: 2350,4 кДж·моль−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3-я: 3565 кДж·моль−1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Кавалентны радыюс | 112 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Радыюс Ван дэр Ваальса | 197 пм | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Іншыя характарыстыкі | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Нумар CAS | 7439-90-9 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Найбольш стабільныя ізатопы | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Асн. артыкул: ізатопы крыптона | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Крыптон (па-лацінску: Krypton) Kr — хімічны элемэнт 18 групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 36. Упершыню выдзелены брытанскімі хімікамі Ўільямам Рамзаем і Морысам Травэрсам (Morris Travers) 30 мая 1898 году ў рэчыве, якое засталося пасьля таго, як вадкае паветра амаль выкіпела. Крыптон уваходзіць у склад паветра прыкладна ў прапорцыі 1 частка на мільён. Таксама высьветлена, што крыптон уваходзіць у склад атмасфэры Марса ў прапорцыі 0,3 частак на мільён. Назва паходзіць ад грэцкага «kryptos» (схаваны), з-за цяжкасьці атрыманьня. Інэртны газ. Крыптон адметны сваімі яркімі зялёнай і аранжавай спэктральнымі лініямі. У прыродзе сустракаюцца шэсьць стабільных ізатопаў крыптона. Існуюць таксама 30 радыёактыўных ізатопаў і ізамэраў. Спэктральныя лініі крыптону лёгка атрымліваюцца і некаторыя зь іх вельмі вострыя. У 1960 годзе прынятае міжнароднае пагадненьне, каб фундамэнтальная адзінка даўжыні, мэтар, была вызначаная праз аранжава-чырвоную лінію ізатопа крыптона 86Kr. Такім чынам быў заменены папярэдні эталён мэтра, які знаходзіўся ў Парыжы і ўяўляў сабой рэйку з плятына-ірыдыевага стопку. У кастрычніку 1983 году мэтар, які да гэтага азначаўся як адна дзесяцімільённая квадранту палярнага пэрымэтра Зямлі, быў зьменены Міжнародным бюро мераў і вагаў у якасьці даўжыні, якую праходзіць сьвятло ў вакуўме за 1/299792458 частку сэкунды. Цьвёрды крыптон — белае крышталічнае рэчыва з кубічнай кратай, звычайнай для «рэдкіх газаў». Агульнапрынята, што крыптон адносіцца да рэдкіх газаў, якія звычайна не ўтвараюць злучэньняў зь іншымі элемэнтамі. Нягледзячы на гэта, некалькі злучэньняў крыптона ўсё ж існуюць. Быў атрыманы дыфтарыд крыптона (KrF2)масай каля граму. Ён можа быць сынтэзаваны некалькімі шляхамі.
Напаўняльнік электрычных лямпачак напальваньня (лепшы, у пляне ўзаемадзеяньня з вальфрамам, за азот ці аргон), газаразрадных трубак. Таксама крыптон выкарыстоўваецца ў фотаўспышках для высокахуткаснай фатаграфіі. Радыёактыўны ізатоп 85Kr выкарыстоўваецца ў мэдыцыне як крыніца бэта-выпрамяненьня. Адно з прымяненьняў ізатопа крыптона 85Kr — хімічны аналіз. Выкарыстаньне крыптону абмежаванае з-за ягонага высокага кошту. У 2004 годзе кошт крыптону складаў каля 690 даляраў ЗША за 100 літраў.
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]- Крыптон // БЭ. — Мн.: 1999 Т. 8. С. 519.
- CRC Handbook of chemistry and physics / Editor-in-chief: David R. Lide. — 84th edition 2003-2004. — CRC press, 2003. — 2616 с. — ISBN 0849304849
Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу] Крыптон — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
- Periodic Table of Elements: Krypton - Kr (анг.) (EnvironmentalChemistry.com)
- Krypton (Kr) - Chemical properties, Health and Environmental effects (анг.)
- Krypton»the essentials (анг.) [WebElements Periodic Table]
- The Element Krypton (анг.) It's Elemental
Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў Дз. І. Мендзялеева
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | ||||||||||||||||
1 | H | He | |||||||||||||||||||||||||||||||
2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | |||||||||||||||||||||||||
3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | |||||||||||||||||||||||||
4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | |||||||||||||||
5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | |||||||||||||||
6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | |
7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | |
|