Гафний
Гафний | |
![]() | |
Масса | 178,486 ± 0,006 массаның атом берәмеге[1] |
---|---|
Кем хөрмәтенә аталған | Копенгаген |
Грозящая опасность | воздействие гафния[d] |
Асыусы йәки уйлап табыусы | Дьёрдь де Хевеши[d] һәм Дирк Костер[d] |
Асыу датаһы | 1922 |
Табылыу урыны | Дания |
Элемент символы | Hf[2] |
Химик формула | Hf[3] |
Каноническая формула SMILES | [Hf][3] |
Атом һаны | 72 |
Электронная конфигурация | [Xe] 4f¹⁴ 5d² 6s² |
Электр кирелеге | 1 |
Ионный радиус | 0,58 ангстрем[4], 0,71 ангстрем[4] һәм 0,83 ангстрем[4] |
Әселәнеү дәрәжәһе | 4[5] |
Тығыҙлыҡ | 13 ± 0,01 грамм на кубический сантиметр[6] |
Иреү температураһы | 4041 ± 1 ℉[6] |
Ҡайнау нөктәһе | 8316 ± 1 ℉[6] |
Давление пара | 0 ± 1 mm Hg[6] |
PGCH коды | 0309 |
Временное среднее значение предела допустимого воздействия | 0,5 ± 0,1 mg/m³[6] |
IDLH | 50 ± 10 mg/m³[6] |
![]() | |
![]() |
72 | Гафний
|
178,49 | |
4f145d26s2 |
Гафний (лат. Hafnium, Hf) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор, 4-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 72.
Ябай матдә — ауыр, ҡыйынлыҡ менән иреүсән көмөшһыу-аҡ металл. Гафнийҙың ике модификацияһы бар.
Символы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Гафний элементының символы — Hf (Гафний тип уҡыла).
Асылыу тарихы һәм атаманың килеп сығышы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Гафнийҙы башта һирәк ер элементтары араһынан эҙләйҙәр. Дания физик-теоретигы Нильс Борҙың квант-механикаһы нигеҙендә иҫәптәре буйынса һирәк ер элементтарының һуңғыһы 71-се элемент булып тороуы асыҡланғас ҡына гафний элементы — цирконий аналогы икәне аңлашыла.
Н. Бор һығымтаһына нигеҙләнеп, 1923 йылда Дирк Костер һәм Дьёрдь де Хевеши рентгеноспектраль ысул буйынса норвег һәм гренланд циркондарын анализлайҙар. Был тәжриәбәләр нигеҙендә улар 72-се элемент асылыу тураһында иғлан итә һәм уға ҡала хҡрмәтенә гафний тигән исем бирә (лат. Hafnia — Копенгагендың латинса исеме). 1949 йылда элементтың «гафний» исеме Халыҡ-ара комиссия тарафынан раҫлана.
Донъя ресурстарында — гафний
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]2007 йылда 99%-лы гафний хаҡы килограмы өсөн уртаса алғанда $780 тәшкил итә (infogeo.ru мәғлүмәттәре буйынса)
Гафнийҙың бөтә донъя ресурстарын гафний ике окисенә күсереп иҫәпләгәндә, 1 миллион тоннанан бер ни тиклем артып китә. Был ресурстарҙы бүлеү структураһы яҡынса түбәндәгесә күренә:
- Австралия — 630 мең тоннанан ашыу,
- КАР — 287 мең тонна тиерлек,
- АҠШ — 105 мең тоннанан саҡ ҡына ашыу ,
- Һиндостан — 70 мең тонна самаһы,
- Бразилия — 9,88 мең тонна.
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ https://iupac.org/standard-atomic-weight-of-hafnium-revised/
- ↑ Wieser M. E., Coplen T. B., Wieser M. Atomic weights of the elements 2009 (IUPAC Technical Report) (ингл.) // Pure and Applied Chemistry — IUPAC, 2010. — Vol. 83, Iss. 2. — P. 359–396. — ISSN 0033-4545; 1365-3075; 0074-3925 — doi:10.1351/PAC-REP-10-09-14
- ↑ 3,0 3,1 HAFNIUM (ингл.)
- ↑ 4,0 4,1 4,2 (unspecified title) — ISBN 0-8493-0485-7
- ↑ https://www.britannica.com/science/hafnium
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0309.html
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Химия и технология редких и рассеянных элементов. Ч. 2. Под ред К. Большакова. Изд. 2. М.: Высшая школа, 1976.
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Гафний // Большая советская энциклопедия: В 66 томах (65 т. и 1 доп.) / Гл. ред. О. Ю. Шмидт. — 1-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1926—1947.
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | |||||||||||||||||||||||||||
1 | H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||||
5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||||
6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||||
7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Uut | Fl | Uup | Lv | Uus | Uuo | ||||||||||||
8 | Uue | Ubn | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|