Gerhard Ertl
Gerhard Ertl | |
---|---|
alm. Gerhard Ertl | |
![]() | |
Doğum tarixi | 10 oktyabr 1936[1][2][…] (87 yaş) |
Doğum yeri | |
Elm sahəsi | kimya |
İş yerləri | |
Təhsili |
|
Üzvlüyü |
|
Mükafatları |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Gerhard Ertl (10 oktyabr 1936[1][2][…], Ştutqart[4][5][…]) — alman kimyaçısı, Fritz Haber İnstitutunun [[[Almaniya]]da] Maks Plank Cəmiyyətinin rəhbəri (1986–2004 il), fəxri professor, Kimya üzrə Volf mükafatı laureatı (1998 il), 2007-ci il Kimya üzrə "Bərk səthlərdəki kimyəvi proseslərlə əlaqəli tədqiqatlarına görə" Nobel Mükafatı.
Bioqrafiyası
[redaktə | mənbəni redaktə et]Gerhard Ertl 10 oktyabr 1936-cı ildə Ştutqartda anadan olub. 1955–1957-ci illərdə Ştutqart Texniki Universitetində, 1957–1958-ci illərdə Paris Universitetində və 1958–1959-cu illərdə Münhen Lüdviq Maksimilian Universitetlərində təhsil alıb.
Fəlsəfə doktoru adına layiq görüldükdən sonra 1965–1968-ci illərdə Münhen Texniki Universitetində assistent və müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1968–1973-cü illərdə Gerhard Ertl Hannover Texniki Universitetində professor və direktor olub. O, həmçinin 1973–1986 illərdə Münhendəki Lüdviq Maksimilian Universitetinin Fiziki Kimya İnstitutunun professoru olub. 1970–1980-ci illərdə alim Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda, Viskonsin-Milvaukee Universitetində və Berklidəki Kaliforniya Universitetində mühazirələr oxuyub. 1986-cı ildə Berlin Azad Universitetində və Berlin Texniki Universitetində professor olmuşdu. 1986-cı ildə Gerhard Ertl 2004-cü ilə qədər rəhbərlik etdiyi Maks Plank Cəmiyyətinin Fritz Haber İnstitutunun direktoru vəzifəsini keçdi.1996-cı ildə Berlin Humboldt Universitetinin də professoru olmuşdu.
Elmi araşdırmaları
[redaktə | mənbəni redaktə et]Gerhard Ertl ammonyakın dəmir üzərində katalitik sintezinin molekulyar mexanizmini (Haber-Bosch prosesi) və palladiumda dəm qazının katalitik oksidləşməsini ətraflı öyrənmişdir. O, platin səthlərində vibrasiya reaksiyalarının mühüm hadisəsini kəşf etdi və ilk dəfə olaraq fotoelektron mikroskopdan istifadə edərək reaksiya zamanı baş verən səthin strukturunda və örtüyündə baş verən vibrasiya dəyişikliklərinin şəkilini çəkdi.[6]
Mükafatları və titulları
[redaktə | mənbəni redaktə et]1998-ci ildə -Kimya üzrə Volf Mükafatı (G. Ertl 1998-ci ildə Berkli Kaliforniya Universitetindən Qabor Samorja ilə bölüşdüyü "Ümumilikdə elm sahəsinə səthüstü və xüsusən də tək kristal səthdə heterogen katalitik reaksiyaların əsas mexanizmlərini aydınlaşdırılmasına xüsusi töhfələr verdiyinə görə")
2007-ci ildə — Kimya üzrə Nobel mükafatı (Bərk səthlərdə kimyəvi proseslərin öyrənilməsinə görə).
"Leopoldina" Alman Təbiətşünaslar Akademiyasının üzvü (1986 il),[7]
Papa Elmlər Akademiyası (2010),[8]
Avstriya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2001 il),[9]
ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (2002 il),[10]
Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvü (2011 il).[11]
Maraqlı faktlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]2011/2012-ci tədris ilində Gerhard Ertlin şərəfinə Əsas Elmlər (Kimya) üzrə Beynəlxalq Olimpiada keçirilmişdir.[12]
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- ↑ 1 2 Gerhard Ertl // Encyclopædia Britannica (ing.).
- ↑ 1 2 Gerhard Ertl // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
- ↑ 1 2 http://czlonkowie.pan.pl/czlonkowie/sites/WynikiWyszukiwania.html?s=ERTL,%20Gerhard.
- ↑ 1 2 http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSGOR03851720071010.
- ↑ 1 2 http://ieeexplore.ieee.org/xpls/abs_all.jsp?arnumber=6758829.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 2023-02-27 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-06-20.
- ↑ Prof. Dr. Gerhard Ertl Архивная копия от 21 марта 2019 на Wayback Machine
- ↑ Gerhard L. Ertl Архивная копия от 21 марта 2019 на Wayback Machine
- ↑ emer. Prof. Dr. Dr. h. c. mult. Gerhard Ertl Архивная копия от 19 июня 2020 на Wayback Machine
- ↑ Эртль, Герхард на сайте Национальной академии наук США
- ↑ Постановление Общего собрания Российской академии наук № 24 от 22.12.2011 "Об избрании иностранных членов Российской академии наук". Дата обращения: 16 января 2012. Архивировано 24 сентября 2015 года.
- ↑ Положение о проведении первого этапа VIII Международной Олимпиады по основам наук 2011/2012 учебный год. pandia.ru.
Xarici keçidlər
[redaktə | mənbəni redaktə et]- 10 oktyabrda doğulanlar
- 1936-cı ildə doğulanlar
- Yaşayan insanlar
- Ştutqartda doğulanlar
- Münxen Lüdviq-Maksimilian Universitetinin müəllimləri
- Berlin Humboldt Universitetinin müəllimləri
- Azad Berlin Universitetinin müəllimləri
- Ştutqart Universitetinin məzunları
- Paris Universitetinin məzunları
- Münxen Lüdviq-Maksimilian Universitetinin məzunları
- Münxen Texniki Universitetinin məzunları
- Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Papa Elmlər Akademiyasının üzvləri
- ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Bavariya Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Almaniya Federativ Respublikasının "Xidmətlərə görə" ordeninin böyük zabit xaçı ilə təltif edilənlər
- Maksimilianın "Elm və incəsənət üzrə" Bavariya ordeni kavalerləri
- Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatları
- Əlifba sırasına görə alimlər