Wikifunctions:Working with Wikidata content/nl

Deze pagina biedt een inleiding in tutorial-stijl tot de Wikidata-concepten en UI-elementen die ook (meer technisch) worden gepresenteerd in Ondersteuning voor Wikidata-inhoud. Het beschrijft een reeks functie-aanroepen die een gebruiker kan uitvoeren op Wikifunctions.org, met een uitleg.

Bekend worden met Wikidata-inhoud op Wikifuncties

Fig. 6. Uitgebreid beeld van een lexeemvorm

Fig. 7. Het aanroepen van de functie op een mobiel apparaat (klik voor een animatie)

Wikifuncties heeft mogelijkheden om inhoud te importeren en te gebruiken uit Wikidata. De primaire focus ligt nu op lexicografische inhoud (lexeem, vormen en betekenissen), maar ook enige ondersteuning voor het gebruik van items, eigenschappen en verklaringen. Deze mogelijkheden zijn in ontwikkeling.

Gedetailleerde documentatie van de lexicografische types staat op deze pagina.

Een lexeemvorm ophalen van Wikidata

Wikidata-inhoud wordt nooit permanent opgeslagen op Wikifuncties, maar wordt indien nodig van Wikidata opgehaald met behulp van een functie fetch. Hier laten we zien hoe u een functie aanroept, Haal de Wikidata-lexeemvorm op, en bekijk de inhoud die het teruggeeft. We gaan de lexeemvorm halen voor het Duitse bijvoeglijk naamwoord 'schöner', wat de enkelvoudige mannelijke vorm is van 'schön' (mooi).

De functie aanroepen

• Bekijk de Wikidata-lexeemvorm in uw browser.
  • Let op, in het vak About, dat deze functie één enkele invoer gebruikt, van het type Wikidata-lexeemvorm-referentie, en een Wikidata-lexeemvorm teruggeeft.
• Zoek de lexeme form selector om de invoerwaarde in te voeren (weergegeven in Figuur 1 hieronder). Typ in het vakje met het (rode, groene en blauwgestreepte) Wikidata-icoon de letters van het woord "schoner".
  • Let op de overeenkomstige keuzes die verschijnen als u tikt. Dit zijn zoekresultaten voor lexeemvormen die overeenkomen met de getikte letters.
• Wanneer u de keuze krijgt schöner; enkelvoud, nominatief, sterke buiging, positief, mannelijk voor: schön (L6758), Duits, bijvoeglijk naamwoord (zoals weergegeven in Figuur 2, hieronder), klik er dan op. Uw selectie zou dan moeten verschijnen zoals in Figuur 3 (hieronder).
• Klik op het teken chevron ('>').
  • Het toont een eenvoudige structuur, een Wikidata-lexeem-vormreferentie, zoals weergegeven in Figuur 4 (hieronder), met alleen het type en de Wikidata-ID L6758-F4. Dit is de ID van de lexeemvorm die is geselecteerd.
• Klik op Functie uitvoeren.
  • Met het ID L6758-F4 haalt Wikifuncties de inhoud van de lexeemvorm op van Wikidata en transformeert deze in een vorm die bruikbaar is op Wikifuncties, wat een instantie is van Wikidata-lexeemvorm.
• Het resultaat zou moeten verschijnen zoals weergegeven in Figuur 5 (hieronder). Dit toont de 'compacte weergave' voor de lexeemvorm. Voor leesbaarheid bevat de compacte weergave alleen het Wikidata-icoon en het woord 'schöner' (dat ook een link biedt naar de Wikidata-pagina waar dit item vandaan is gehaald).
• Probeer eens op de '>' links van 'schöner' te klikken. U zult zien dat het een uitgebreide weergave van de inhoud toont (zoals te zien is in Figuur 6, rechts). Een voorbeeld van lexeemvorm bestaat uit 6 delen, die te zien zijn in de weergave: type, identiteit, lexeem, representaties, grammaticale functies en claims. (Figuur 6 laat de details van het deel claims weg.) Hier houden we ons bezig met lexeem, representaties en grammaticale functies (die relevant zullen zijn voor de onderstaande voorbeelden).
  • De lexeem, weergegeven in het ingeklapte weergave als schön, duidt simpelweg op het lexeem waartoe deze lexeemvorm behoort.
  • De representaties (waarvan er meestal maar één is) zijn de daadwerkelijke woordvormen die door de lexeemvorm worden vastgelegd; schöner in dit geval.
  • De grammaticale functies zijn kenmerken van deze specifieke lexeemvorm, zoals enkelvoud en mannelijk.
• Door op een van de '>' te klikken die in de uitgebreide weergave verschijnen, kunt u meer lezen over hoe dat deel wordt weergegeven in Wikifuncties. Bijvoorbeeld, de waarde van lexeem wordt weergegeven als een Wikidata lexeem referentie, elke waarde in de lijst grammatische functies wordt gerepresenteerd als een Wikidata item referentie>.

• 
  Fig. 1. Lexeemvorm selectie
• 
  Fig. 2. Lexeemvorm selectie met 2 keuzes
• 
  Fig. 3. Lexeemvorm selectie met selectie "schöner"

• 
  Fig. 4. Lexeemvorm referentie
• 
  Fig. 5. Compacte weergave van een lexeemvorm

Fig. 7, rechts, een animatie, toont alle bovenstaande stappen op een mobieltje.

Genereren van zinnen met overeenstemming

Fig. 8. Lexeem selectie

Fig. 9. Lexeem selectie met verschillende keuzes

Fig. 13. Het aanroepen van de functie op een mobieltje (klik voor een animatie)

Zoals uitgelegd in de Statusupdate 2024-10-25, betekent overeenkomst dat één woord of uitdrukking moet veranderen om overeen te komen met een ander woord of uitdrukking in een bepaalde zin. In het Duits is bijvoorbeeld het zelfstandig naamwoord Hut (hoed) mannelijk, dus een bijvoeglijk naamwoord dat het modificeert moet de mannelijke vorm aannemen, zoals schöner (mooi). Katze (kat) is vrouwelijk, dus hetzelfde bijvoeglijk naamwoord zou de vorm schöne aannemen.

Stel dat we een bijvoeglijk naamwoord + naamwoordgroep willen genereren, voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord, in een taal met zelfstandige naamwoorden afhankelijk van geslacht. We laten hier zien dat lexicografische inhoud van Wikidata kan worden gebruikt om een bijvoeglijke naamwoordvorm te selecteren die overeenkomt met het geslacht en de meervoudigheidskenmerken van het zelfstandig naamwoord dat het aanpast. Om dit te laten zien, stellen we eerst aanroepen samen naar twee bestaande functies die essentiële bouwstenen vormen voor het genereren van dit soort zinsdelen:

• een functie die het geslacht van een gegeven zelfstandig naamwoord teruggeeft, en
• een functie die de vorm van een gegeven bijvoeglijk woord teruggeeft dat zowel met dat geslacht als met het enkelvoudige kenmerk overeenkomt.

We maken dan een aanroep naar een andere functie die bouwt op de bovenstaande twee functies om een overeenkomend eenvoudig zinsdeel te genereren.

De waarde van een verklaring in een lexeem bepalen

Hier laten we zien hoe men een aanroep maakt naar grammaticaal geslacht (genus) uit lexeem, een bestaande functie die de genus, indien aanwezig, bij een zelfstandig naamwoord-lexeem ophaalt. Lexemen bevatten verklaringen, en deze functie krijgt de genus van een gegeven zelfstandig naamwoord-lexeem door de waarde van de verklaring met de eigenschap P5185/grammaticaal geslacht.

Toepasbaarheid: naast lexemen zijn verklaringen ook opgenomen in vormen, betekenissen en items, zodat vergelijkbare functies kunnen worden gebruikt om waarden op te halen uit instanties van die typen.

De functie aanroepen

• Bezoek grammatisch geslacht van lexeem.
  • Let op, in het vak Over, dat deze functie slechts één invoerveld gebruikt, van het type Wikidata-lexeem .
  • De uitvoer is een getypte lijst van Wikidata-itemreferentie. Het geeft een lijst terug omdat dat gevallen toestaat waarin er geen genderverklaring, of meerdere genderverklaringen, in het lexeem staan. In de meeste gevallen zal er echter één genderverklaring zijn.
• Zoek de lexeme form selector om de invoerwaarde in te voeren (weergegeven in Figuur 1 hieronder). Typ in het vakje met het (rode, groene en blauwgestreepte) Wikidata-icoon het woordje "hut".
  • Let op de overeenkomstige keuzes die verschijnen als u tikt. Dit zijn zoekresultaten voor lexeemvormen die overeenkomen met de ingevoerde letters.
• Als u de keuze voor Hut; Duits, zelfstandig naamwoord (de tweede keuze te zien in Figuur 9), klik erop. De selectie zou dan moeten verschijnen zoals in Figuur 10 hieronder.
• Klik op Functie uitvoeren.
• Het resultaat zou moeten verschijnen zoals weergegeven in Figuur 11. Dit toont de 'compacte weergave' voor de Wikidata-itemreferentie voor het concept 'mannelijk'. De compacte weergave bevat alleen het Wikidata-icoon en het woord mannelijk.
  • In plaats van het volledige Wikidata-item terug te geven, geeft deze functie een Wikidata-itemreferentie, wat meestal alles is wat nodig is om grammaticale kenmerken te identificeren.
  • Let op dat de compacte weergave nu geen visueel onderscheid maakt tussen lexeem, vormen, betekenissen, items en eigenschappen. Meestal is het entiteitstype duidelijk uit de context, maar zo niet, dan kan het type worden onthuld zoals in de volgende stappen wordt getoond.
  • Let op de twee '>' die links van het pictogram Wikidata verschijnen. De eerste geeft u meer details van de lijst te zien; de tweede geeft u de mogelijkheid om details van het eerste element van de lijst te zien.
• Klik op de meest rechtste '>'.
  • Notice that it reveals a simple structure (the Wikidata item reference for masculine) shown in Figure 12, containing the type and the Wikidata item ID Q499327.

• 
  Fig. 10. Lexeme selector with "Hut" selected
• 
  Fig. 11. Compact view of a Wikidata item reference
• 
  Fig. 12. Expanded view of a Wikidata item reference

Figure 13, right, an animated GIF, shows all the above steps enacted on a mobile device screen.

Een woordvorm met gegeven grammaticale kenmerken ophalen

Figuur 14. Invoerselectoren voor de functie

Figuur 15. Lexeme selector met keuze "schon"

Fig. 19. Het aanroepen van de functie op een mobieltje (klik voor een animatie)

Here we show how to compose a call to first matching representation string from lexeme, an existing function that retrieves, from a given lexeme, the word-form (representation) having one or more given grammatical features. For example, the lexeme for schön (beautiful) has a lexeme form with grammatical features singular and masculine, and that lexeme form contains the representation schöner.

Lexemes contain lexeme forms, and each lexeme form contains a list of Wikidata item references, which are its grammatical features. (We saw these in the first vignette above, Fetching a lexeme form from Wikidata.) The function here will first select the lexeme form having the desired grammatical features, and then get the first representation from that lexeme form.

Applicability: Every lexeme form can be characterized by a wide variety of grammatical features, so functions such as this one can be used to select the correct lexeme form (or its representation) in various language generation tasks.

De functie aanroepen

• Visit first matching representation string from lexeme in your browser.
  • Notice, in the About box, that this function takes an input of type Wikidata lexeme, and a second input which is a Typed list of Wikidata item reference, and returns a String.
• Locate the input selectors (shown in Figure 14).
• In the lexeme selector, where it prompts with Select Wikidata lexeme, type in “schon”.
• When you see the choice for schön; German, adjective (the third choice shown in Figure 15), click on it. Your selection should then appear as in Figure 16, below.
• Enter the grammatical feature singular as follows:
  • Click on the ‘+’ icon, which tells Wikifunctions to add a new element to the input list.
  • Type in “singular”, where it says Select Wikidata item, and choose singular; grammatical number. This is the Wikidata item reference for the linguistic concept singular.
• Using the ‘+’ icon again, type in “masculine” and choose the feature masculine; grammatical gender (because we want the adjective to agree with the masculine noun Hut). Your input selections should now appear as in Figure 17.
• Try clicking on the chevron to the left of Item 2. You will see that it opens up to reveal the internal structure of the Wikidata item reference, showing its type and Wikidata ID, as explained near the end of the previous use case.
• Click Run function.
• The result (the string schöner) should appear as shown in Figure 18.

• 
  Fig. 16. "schon" selected in the first input selector
• 
  Fig. 17. Selections ready for the function call
• 
  Fig. 18. Function call result, a string

Figure 19, right, an animated GIF, shows all the above steps enacted on a mobile device screen.

Here we show how to compose a call to German indef noun phrase from noun and adjective, an existing function that constructs a phrase with an indefinite article (a word like “a” or “an” in English), an adjective, and a singular noun, while ensuring that both the article and the adjective form agree with the noun. The indefinite articles in German are "ein" (masculine) and "eine" (feminine).

This function builds on the two functions visited above. In fact, this function, which takes a noun lexeme and an adjective lexeme as inputs, does the following things:

1. Determine if the noun has masculine or feminine gender
2. Extract the correctly gendered, singular form of the adjective from the adjective lexeme
3. Choose the correct form of the indefinite article
4. Extract the singular form of the noun from the noun lexeme
5. Concatenate the 3 elements together into a single phrase

It does (1) by calling grammatical gender from Lexeme and (2) and (4) by calls to first matching representation string from lexeme.

Applicability: This function is specialized for generating a particular type of phrase in German. It could easily be used as a model for generating similar phrases in other languages, or could be used as a starting point for generating more elaborate phrases or sentences.

Caveat: Unfortunately, at present Wikifunctions is experiencing some performance issues, and the success of this function-call is intermittent; sometimes there is a timeout error. We are working to resolve these issues.

De functie aanroepen

Fig. 20. Lexeme selectors for noun and adjective inputs

Fig. 21. Function call produced by the second lexeme selector

• Visit German indef noun phrase from noun and adjective in your browser.
• Notice, in the About box, that this function takes two inputs of type Wikidata lexeme and returns a String.
• Locate the input selectors (shown in Figure 20). There is a lexeme selector for inputting a noun lexeme, and another for inputting an adjective lexeme.
• In the noun selector, type in “hut” and select the choice for Hut; German, noun (as was shown in Figure 9).
• In the adjective selector, type in “schone” and select the choice for schön; German, adjective (as was shown in Figure 15).
• Try clicking on the chevron to the left of adjective. You will see that it opens up to reveal the internal structure that's produced by the lexeme selector (as shown in Figure 21).
  • The behavior of the lexeme selector depends on context. In this case, Wikifunctions knows that this function expects to receive an entire Wikidata lexeme as its second input; not just a reference to a lexeme. Knowing this, it produces a Wikidata lexeme reference for the selected lexeme, and also constructs a call that passes that reference to the function Fetch Wikidata lexeme. When Run function is clicked, the result of this call will be used as the second input to German indef noun phrase from noun and adjective.
  • Klik op Functie uitvoeren.
  • Als de run normaal wordt voltooid, wordt het resultaat de string ein schöner Hut. Als er echter een time-out is, ziet u het woord void en een foutmelding in de dialoog Details.

Als u een idee wilt krijgen van hoe Duitse indef naamwoordgroep uit zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord is geïmplementeerd, bezoek de implementatie op Eens met bijvoeglijk naamwoord met zelfstandig naamwoord . In het vakje Inhoud, onder het woord compositie, vind u een uitbreidbare samenvatting van de implementatie. Hoewel een uitleg van deze compositie-implementatie buiten de scope van dit document valt, kunt u mogelijk zien hoe elk van de hierboven genoemde 5 stappen wordt uitgevoerd, inclusief de aanroepen naar grammaticaal geslacht van lexeem en Eerste matchende representatiestring van lexeem.