Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Chiến tranh Iraq”
Không có tóm lược sửa đổi Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động |
tiếp tục dịch |
||
(Không hiển thị 45 phiên bản của 27 người dùng ở giữa) | |||
Dòng 1: | Dòng 1: | ||
{{bài cùng tên}} |
{{Dịch thô}}{{bài cùng tên}} |
||
{{Thông tin chiến tranh |
{{Thông tin chiến tranh |
||
|conflict=Chiến tranh Iraq |
|conflict=Chiến tranh Iraq |
||
|partof= [[Chiến tranh chống khủng bố]] |
|partof= [[Chiến tranh chống khủng bố]] |
||
|image=[[Tập tin:Iraq header 2.jpg|300px]] |
|image=[[Tập tin:Iraq header 2.jpg|300px]] |
||
|caption=Theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ ảnh phía trên bên trái: lính liên quân tuần phòng tại [[Samarra]]; |
|caption=Theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ ảnh phía trên bên trái: lính liên quân tuần phòng tại [[Samarra]]; kéo đổ tượng [[Saddam Hussein]] tại Quảng trường Firdos; một người lính quân đội Iraq nạp lại đạn trong một cuộc tấn công; một quả bom nổ tại Nam [[Bagdad|Baghdad]]. |
||
|date=20 tháng 3 năm 2003 – 18 tháng 12 năm 2011<br />({{Age in years, months and days|2003|03|20|2011|12|18}}) |
|date=20 tháng 3 năm 2003 – 18 tháng 12 năm 2011<br />({{Age in years, months and days|2003|03|20|2011|12|18}}) |
||
|place=[[Iraq]] |
|place=[[Iraq]] |
||
Dòng 11: | Dòng 11: | ||
*[[Governments' positions pre-2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions]] |
*[[Governments' positions pre-2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions]] |
||
*[[War on Terrorism]] |
*[[War on Terrorism]] |
||
|result= Lực lượng Đa Quốc gia do [[Hoa Kỳ]] dẫn đầu chiến thắng. |
|||
|status=Combat operations concluded<ref>{{chú thích báo| url=http://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html | work=The New York Times | title=Iraq Hails Sovereignty as U.S. Departs | last=Reuters| date=31 tháng 8 năm 2010 | accessdate=31 tháng 8 năm 2010}}</ref> |
|||
* Chế độ độc tài Saddam Hussein bị lật đổ. |
|||
*[[2003 Invasion of Iraq|Invasion of Iraq]] |
|||
* Hoa Kỳ rút quân vào ngày 26 tháng 12 năm 2011. |
|||
*Overthrow of [[Baath Party]] government and [[execution of Saddam Hussein]] |
|||
* Phiên tòa xét xử tội ác chống lại loài người của chế độ [[Saddam Hussein]] được thành lập. |
|||
*Occupation of Iraq<ref>[http://www.nytimes.com/2004/10/05/politics/campaign/05CND-BREM.html?ex=1254715200&en=d54d49a61a9e8a5d&ei=5090&partner=rssuserland ''New York Times'': Bremer Says U.S. Was Short on Troops for Occupation of Iraq]</ref> |
|||
* Tiếp tục xung đột giữa các bè phái [[Iraq]]. |
|||
*[[Iraqi insurgency]] and outbreak of [[civil war in Iraq|sectarian violence]].<ref>{{chú thích báo|title=Sectarian divisions change Baghdad’s image|publisher=MSNBC|date = ngày 3 tháng 7 năm 2006 |url=http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|accessdate = ngày 18 tháng 2 năm 2007}}</ref> |
|||
⚫ | |||
*Foreign [[terrorism|terrorist]] operations in Iraq<ref>{{cite press release|title=DoD News Briefing with Secretary Gates and Gen. Pace from Pentagon|publisher=U.S. Department of Defense|date = ngày 2 tháng 2 năm 2007 |url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|accessdate = ngày 10 tháng 5 năm 2008}}</ref> |
|||
*[[Iraqi legislative election, tháng 12 năm 2005|Elections]] held in Iraq |
|||
*[[U.S.-Iraq Status of Forces Agreement|Status of Forces Agreement and Strategic Framework Agreement]] |
|||
*Most of the Iraqi insurgency is destroyed |
|||
*Continued presence of American advisors until late 2011 |
|||
⚫ | |||
{{flagcountry|United States}}<br /> |
{{flagcountry|United States}}<br /> |
||
{{flagcountry|United Kingdom}}<br /> |
{{flagcountry|United Kingdom}}<br /> |
||
Dòng 27: | Dòng 22: | ||
{{flagcountry|Poland}}<br /> |
{{flagcountry|Poland}}<br /> |
||
{{flagdeco|Kurdistan}} [[Peshmerga]]<br/> |
{{flagdeco|Kurdistan}} [[Peshmerga]]<br/> |
||
''' |
'''Hỗ trợ:'''<br />{{flagcountry|Canada}}<ref>{{chú thích báo| url=http://www.cbc.ca/news/politics/weston-canada-offered-to-aid-iraq-invasion-wikileaks-1.1062501| author=Greg Weston| title=Canada offered to aid Iraq invasion: WikiLeaks| publisher=CBC News| date=ngày 16 tháng 5 năm 2011}}</ref><br />{{flagcountry|Netherlands}}<ref>{{chú thích web|url=https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2010/01/12/rapport-commissie-davids|title=Rapport Commissie-Davids|author=Regering|work=rijksoverheid.nl|access-date=ngày 26 tháng 2 năm 2017|archive-date=2017-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203172608/https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2010/01/12/rapport-commissie-davids|url-status=dead}}</ref> |
||
|combatant2 = ''' |
|combatant2 = '''Giai đoạn đầu (2003)'''<br />{{flagdeco|Iraq|1991}} [[Ba'athist Iraq]]<br /> |
||
{{flagdeco|Kurdistan}} [[Ansar al-Islam]] |
|||
|combatant1a = ''' |
|combatant1a = '''Giai đoạn sau<br />(2003–11)<br /> |
||
{{flag|United States}} <small></small><br /> |
|||
{{ |
{{flagcountry|United States}}<br /> |
||
{{flagcountry|United Kingdom}} <br /> |
|||
{{collapsible list |
|||
{{flagcountry|Australia}}<br /> |
|||
| bullets = yes |
|||
{{flagcountry|Romania}}<br /> |
|||
| titlestyle = background:transparent;font-weight:normal;text-align:left; |
|||
{{flagcountry|Azerbaijan}}<br /> |
|||
| title = {{flagicon image|Flag of Multi-National Force – Iraq.png}} [[Multi-National Force – Iraq|MNF–I]]<br /><small>(2003–09)</small> |
|||
{{flagcountry|Kuwait}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Estonia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|El Salvador}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Bulgaria}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Moldova}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Albania}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Ukraine}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Denmark}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Czech Republic}}<br /> |
|||
{{flagcountry|South Korea}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Singapore}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Croatia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Macedonia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Latvia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Poland}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Kazakhstan}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Mongolia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Georgia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Tonga}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Japan}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Armenia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Slovakia}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Lithuania}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Italy}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Norway}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Hungary}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Netherlands}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Portugal}}<br /> |
|||
{{flagcountry|New Zealand}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Thailand}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Philippines}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Honduras}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Dominican Republic}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Spain}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Nicaragua}}<br /> |
|||
{{flagcountry|Iceland}}<br /> |
|||
| {{flagcountry|Honduras}} <small>(2003–04)</small> |
|||
| {{flagcountry|Dominican Republic}} <small>(2003–04)</small> |
|||
| {{flagcountry|Spain}} <small>(2003–04)</small> |
|||
| {{flagcountry|Nicaragua}} <small>(2003–04)</small> |
|||
| {{flagcountry|Iceland}} <small>(2003–không xác định)</small> |
|||
}} |
|||
{{Flagdeco|Iraq}} [[Lịch sử Iraq|Chính phủ mới của Iraq]] |
{{Flagdeco|Iraq}} [[Lịch sử Iraq|Chính phủ mới của Iraq]] |
||
* [[ |
* [[Quân đội Iraq]] |
||
* |
* Những người con của Iraq (Awakening Council) |
||
'' |
'''Hỗ trợ:'''<br /> |
||
{{flagicon|IRN}} [[Iran]]<ref>Elaheh Rostami-Povey, ''Iran's Influence: A Religious-Political State and Society in Its Region'', pp. 130–154, Zed Books Ltd, 2010.</ref><ref>{{chú thích web |url=http://cisac.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Felter_Iranian_Strategy_in_Iraq.pdf |title=Archived copy | |
{{flagicon|IRN}} [[Iran]]<ref>Elaheh Rostami-Povey, ''Iran's Influence: A Religious-Political State and Society in Its Region'', pp. 130–154, Zed Books Ltd, 2010.</ref><ref>{{chú thích web |url=http://cisac.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Felter_Iranian_Strategy_in_Iraq.pdf |title=Archived copy |access-date =ngày 12 tháng 1 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305151457/http://cisac.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Felter_Iranian_Strategy_in_Iraq.pdf |archive-date=ngày 5 tháng 3 năm 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br />{{nowrap|{{flag|Iraqi Kurdistan}} }} |
||
* [[Peshmerga]] |
* [[Peshmerga]] |
||
|combatant2a = ''' |
|combatant2a = '''Giai đoạn sau (2003–11)'''<br /> |
||
{{flagicon image|Flag_of_the_Ba%27ath_Party.svg}} [[Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region| |
{{flagicon image|Flag_of_the_Ba%27ath_Party.svg}} [[Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region|Trung thành quân Ba'ath]]<br /> |
||
⚫ | |||
* [[Tập tin:Logo of the Supreme Command for Jihad and Liberation.png|25px|link=]] [[Supreme Command for Jihad and Liberation]] |
|||
* [[Army of the Men of the Naqshbandi Order]] |
|||
⚫ | |||
---- |
---- |
||
Quân phiến loạn dòng Sunni |
|||
[[Iraqi insurgency (2003–11)#Sunni Islamist|'''Sunni insurgents''']] |
|||
* {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Al-Qaeda |
* {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Al-Qaeda]] (2004–06) |
||
*{{flagdeco|ISIL}} [[ |
*{{flagdeco|ISIL}} [[Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant]]<ref name="YouTube">{{cite av media|url=https://www.youtube.com/watch?v=2a01Rg2g2Z8#t=745|title=President Barack Obama Speaks With VICE News|date=ngày 16 tháng 3 năm 2015|publisher=YouTube}}</ref> (from 2006) |
||
* [[ |
* [[Quân Hồi giáo Iraq]] |
||
* [[Ansar al-Sunnah]] (2003–07) |
* [[Ansar al-Sunnah]] (2003–07) |
||
''' |
'''Hỗ trợ:'''<br> |
||
{{flagcountry|Syria}}<ref>https://www.longwarjournal.org/archives/2012/07/omar_farouq_brigade.php</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2005/jun/08/iraq-al-qaida</ref> |
{{flagcountry|Syria}}<ref>https://www.longwarjournal.org/archives/2012/07/omar_farouq_brigade.php</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2005/jun/08/iraq-al-qaida</ref> |
||
---- |
---- |
||
Quân phiến loạn dòng Shia |
|||
[[Iraqi insurgency (2003–11)#Shia Islamist|'''Shia insurgents''']] |
|||
* {{flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg}} [[ |
* {{flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg}} [[Quân Mahdi]] |
||
* [[Tập tin:Shiism arabic blue.svg|25px|link=]] [[Special Groups (Iraq)|Special Groups]] |
* [[Tập tin:Shiism arabic blue.svg|25px|link=]] [[Special Groups (Iraq)|Special Groups]] |
||
* |
* [[Asa'ib Ahl al-Haq]]<br /> |
||
⚫ | |||
* [[Combatants of the Iraq War|Others]] |
|||
⚫ | |||
{{IRN}} |
{{IRN}} |
||
* {{flagicon image|Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|border=no}} [[Quds Force]]<ref>{{chú thích web|url=http://uk.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7?r=US&IR=T|title=Operations By Iran's Military Mastermind – Business Insider|date=ngày 9 tháng 7 năm 2014|work=Business Insider}}</ref> |
* {{flagicon image|Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|border=no}} [[Quds Force]]<ref>{{chú thích web|url=http://uk.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7?r=US&IR=T|title=Operations By Iran's Military Mastermind – Business Insider|date=ngày 9 tháng 7 năm 2014|work=Business Insider|ngày truy cập=2019-05-02|archive-date=2018-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707121621/http://uk.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7?r=US&IR=T|url-status=dead}}</ref> |
||
---- |
|||
<small>Để chiến đấu giữa các nhóm nổi dậy, xem [[Sectarian violence in Iraq (2006–08)]].</small> |
|||
|commander1={{flagicon|Iraq}} [[Jalal Talabani]] <br /> |
|commander1={{flagicon|Iraq}} [[Jalal Talabani]] <br /> |
||
{{flagicon|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]<br /> |
{{flagicon|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]<br /> |
||
Dòng 125: | Dòng 109: | ||
|commander2={{flagicon|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]<br />{{POW}} [[Execution of Saddam Hussein|{{unicode|☠}}]]<br /> |
|commander2={{flagicon|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]<br />{{POW}} [[Execution of Saddam Hussein|{{unicode|☠}}]]<br /> |
||
{{flagicon|Iraq|1991}} [[Qusay Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br /> {{flagicon|Iraq|1991}} [[Uday Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br /> |
{{flagicon|Iraq|1991}} [[Qusay Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br /> {{flagicon|Iraq|1991}} [[Uday Hussein]]{{KIA|alt=yes}}<br /> |
||
{{flagicon|Iraq|1991}} |
{{flagicon|Iraq|1991}}[[Tariq Aziz]]{{POW}} |
||
---- |
---- |
||
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]<br /> |
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]<br /> |
||
Dòng 136: | Dòng 120: | ||
[[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}} |
[[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}} |
||
---- |
---- |
||
|strength1=''' |
|strength1='''Lực lượng [[Iraq]]'''<br />650,000 <small>([[New Iraqi Army|Quân đội]]: 273,000, [[Iraqi Police|Cảnh sát]]: 227,000, [[Facilities Protection Service|FPS]]: 150,000)</small><br />'''USF-I{{!}}Lực lượng [[Hoa Kỳ]]'''<br />50,000 <small>(hiện nay)</small> <ref>{{chú thích báo| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/13/AR2010071301768.html | work=The Washington Post | title=Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases | first=Leila | last=Fadel | date=13 tháng 7 năm 2010}}</ref> <br />'''[[Peshmerga]]'''<br />50,000 xâm lược<br />~375,000 hiện nay<br />'''Lực lượng Đa quốc gia - Iraq''' <small>(2003-2004)</small><br />~300,000<br />'''[[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq]]''' <small>(2004-2010)</small><br />176,000 (cao nhất) <br /> |
||
<br />'''[[Awakening movements in Iraq| |
<br />'''[[Awakening movements in Iraq|Phiến quân tự lập ]]'''<br />~103,000 (2008)<ref>{{chú thích báo| url=http://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw | work=The New York Times | title=Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Rod | last2=Nordland | date=ngày 29 tháng 3 năm 2009 | access-date =ngày 30 tháng 3 năm 2010}}</ref> |
||
---- |
---- |
||
'''[[ |
'''Quân đội [[Thổ Nhĩ Kỳ]]''': ~3,000–10,000<ref name="Bendern">{{chú thích báo|first=Paul de|last=Bendern|title=Turkey launches major land offensive into N. Iraq|url=http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|publisher=Reuters|date=ngày 22 tháng 2 năm 2008|access-date=ngày 22 tháng 2 năm 2008|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226193501/http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|url-status=dead}}</ref> |
||
Tổng: ~365,000 (xâm lược) |
|||
''' |
'''Tổng: 1.347.970–1.354.970+ (hiện nay)''' |
||
|strength2='''[[ |
|strength2='''[[Quân Iraq]]''': 375,000 (thời Saddam Hussein) |
||
---- |
---- |
||
'''[[ |
'''[[Dân quân]]'''<br />~70,000 (vào 9/07)<ref name=brookings>The Brookings Institution [http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019170433/http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf |date = ngày 19 tháng 10 năm 2013}} 1 tháng 10 năm 2007</ref><br />'''[[Quân Mahdi]]'''<br />~60,000<ref>{{chú thích báo|last=Ricks|first=Thomas E.|others=Ann Scott Tyson|title=Intensified Combat on Streets Likely|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/10/AR2007011002581_pf.html|publisher=Washington Post|date = ngày 11 tháng 1 năm 2007 |page=A01}}</ref> <br />'''[[al-Qaeda]]/khác'''<br />1,300+<ref>Pincus, Walter. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html "Violence in Iraq Called Increasingly Complex"]. ''[[The Washington Post|Washington Post]],'' 17 tháng 11 năm 2006.</ref> |
||
---- |
---- |
||
[[Đảng Công nhân Kurd]]: ~4,000–8,000.<ref>{{chú thích báo|title=Toll rises in Turkey-PKK conflict|publisher=[[Al Jazeera]]|date = ngày 25 tháng 2 năm 2008 |url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/3E14DD15-F2D1-4C65-8148-5200DFB3E975.htm}}</ref> |
|||
|casualties1='''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq| |
|casualties1='''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq|Lực lượng An ninh Iraq]]''' (trước-Saddam): 11,900 killed<br />94 Mất tích/[[Tù binh]] |
||
Tổng: 375,000+ (xâm lược) |
|||
''' |
'''Tổng: 135,300–139,300+ (hiện nay)''' |
||
''' |
'''Lực lượng Liên minh'''<br /> |
||
''' |
'''Tử vong:''' 4,735<ref name="icas">{{chú thích web |url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |date= |access-date=ngày 24 tháng 8 năm 2010 |archive-date=2011-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{chú thích báo| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html | work=CNN | access-date =ngày 30 tháng 3 năm 2010}}</ref> <small>(4,417 Mỹ,<ref name="defenselink.mil">http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf</ref> 179 Liên hiệp Vương quốc Anh,<ref>{{chú thích web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Ministry of Defence | Fact Sheets | Operations Factsheets | Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Mod.uk |date= |access-date=ngày 17 tháng 10 năm 2009 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |url-status=dead }}</ref> 139 khác)</small><br /> |
||
''' |
'''Mất tích hay bị giam''' (Mỹ): 1<ref>{{chú thích báo| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html | work=CNN | access-date =ngày 30 tháng 3 năm 2010}}</ref><br /> |
||
'''[[ |
'''[[Thuơng binh| Bị thương]]''': 31,716 Mỹ<ref>http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf</ref>, 315 Liên hiệp Vương quốc Anh<ref name=mil>Many official U.S. tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm "Military Casualty Information"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date = ngày 3 tháng 3 năm 2011}}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date = ngày 2 tháng 6 năm 2011}}. See also: [http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf Latest fatality and wounded-in-action totals].</ref><ref name=antiwarcasualties>[http://www.antiwar.com/casualties/ "Casualties in Iraq"].</ref><ref name=icasualties>iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/oif/default.aspx "Iraq Coalition Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113210126/http://icasualties.org/oif/default.aspx |date = ngày 13 tháng 11 năm 2007}}.</ref><ref name=ukcasualties>[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=2006-11-14 }}. U.K. Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=2012-10-04 }}.</ref><br /> |
||
''' |
'''Bị thương/Bệnh/Bệnh khác''':** 47,541 Mỹ,<ref>{{Chú thích web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |ngày truy cập=2010-09-03 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date = ngày 2 tháng 6 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |url-status=dead }}</ref> 3,598 Liên hiệp Vương quốc Anh<ref name=mil/><ref name=icasualties/><ref name=ukcasualties/> |
||
'''Contractors'''<br /> |
'''Contractors'''<br /> |
||
'''[[List of private contractor deaths in Iraq|Killed]]''': 1,323<ref name=contractors7>[http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN0318650320070703?sp=true "In outsourced U.S. wars, contractor deaths top 1,000"]. By Bernd Debusmann. ''[[Reuters]].'' 3 tháng 7 năm 2007. 10,569 wounded and 933 deaths in Iraq. 224 are U.S. citizens.</ref><ref>[http://icasualties.org/oif/Civ.aspx "Iraq Coalition Casualties: Contractor Deaths – A Partial List"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040605155542/http://icasualties.org/oif/Civ.aspx |date= |
'''[[List of private contractor deaths in Iraq|Killed]]''': 1,323<ref name=contractors7>[http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN0318650320070703?sp=true "In outsourced U.S. wars, contractor deaths top 1,000"]. By Bernd Debusmann. ''[[Reuters]].'' 3 tháng 7 năm 2007. 10,569 wounded and 933 deaths in Iraq. 224 are U.S. citizens.</ref><ref>[http://icasualties.org/oif/Civ.aspx "Iraq Coalition Casualties: Contractor Deaths – A Partial List"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040605155542/http://icasualties.org/oif/Civ.aspx |date = ngày 5 tháng 6 năm 2004}}. icasualties.org</ref> (U.S. 244)<br /> |
||
'''[[Foreign hostages in Iraq|Missing or captured]]''': 16 (U.S. 5)<br /> |
'''[[Foreign hostages in Iraq|Missing or captured]]''': 16 (U.S. 5)<br /> |
||
'''Wounded & injured''': 10,569<ref name=contractors7/> |
'''Wounded & injured''': 10,569<ref name=contractors7/> |
||
''' |
'''Những đứa con của Iraq'''<br /> |
||
Tử vong:760+ |
|||
---- |
---- |
||
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|Turkish Armed Forces]]:<br />27 killed <ref name="globalresearch.ca">[http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=8334 Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle | Global Research<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html|title=Turkey's Army loses luster over PKK attack | csmonitor.com|publisher=Csmonitor.com - Correspondent of The Christian Science Monitor|author=Yigal Schleifer|date=| |
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|Turkish Armed Forces]]:<br />27 killed <ref name="globalresearch.ca">[http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=8334 Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle | Global Research<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html|title=Turkey's Army loses luster over PKK attack | csmonitor.com|publisher=Csmonitor.com - Correspondent of The Christian Science Monitor|author=Yigal Schleifer|date=|access-date = ngày 27 tháng 10 năm 2008}}</ref> |
||
'''Total killed: 18,795''' |
'''Total killed: 18,795''' |
||
|casualties2='''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 13,500–45,000 <ref>{{chú thích báo| url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/may/28/usa.iraq | work=The Guardian | location=London | title=Body counts | first=Jonathan | last=Steele | date=28 tháng 5 năm 2003 | |
|casualties2='''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 13,500–45,000 <ref>{{chú thích báo| url=http://www.guardian.co.uk/world/2003/may/28/usa.iraq | work=The Guardian | location=London | title=Body counts | first=Jonathan | last=Steele | date=28 tháng 5 năm 2003 | access-date =ngày 30 tháng 3 năm 2010}}</ref> |
||
---- |
---- |
||
'''Insurgents''' (post-Saddam): ~55,000 <ref>[http://axisoflogic.com/artman/publish/Article_56722.shtml Iraq War Facts, Results & Statistics at 8 tháng 7 năm 2009 | Iraq |Axisoflogic.com<!-- Bot generated title -->]</ref><ref> |
'''Insurgents''' (post-Saddam): ~55,000 <ref>[http://axisoflogic.com/artman/publish/Article_56722.shtml Iraq War Facts, Results & Statistics at 8 tháng 7 năm 2009 | Iraq |Axisoflogic.com<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://tks.nationalreview.com/post/?q=Nzc5YjczMGEzMWJjNzEyNzNkMTBjYTU5YjlmN2UzOTA= |ngày truy cập=2010-09-03 |tựa đề=TKS on National Review Online<!-- Bot generated title --> |archive-date = ngày 14 tháng 7 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714155745/http://tks.nationalreview.com/post/?q=Nzc5YjczMGEzMWJjNzEyNzNkMTBjYTU5YjlmN2UzOTA= |url-status=dead }}</ref><ref>{{Chú thích web |url=http://www.articlesbase.com/politics-articles/2008-election-real-information-581605.html |ngày truy cập=2010-09-03 |tựa đề=2008 Election: Real Information<!-- Bot generated title --> |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110081953/http://www.articlesbase.com/politics-articles/2008-election-real-information-581605.html |url-status=dead }}</ref> |
||
'''[[Detainee]]s:''' 8,300 (U.S.-held)<ref>{{chú thích báo|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&feedName=topNews|title=U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq|publisher=Reuters|date=17 tháng 9 năm 2009| |
'''[[Detainee]]s:''' 8,300 (U.S.-held)<ref>{{chú thích báo|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&feedName=topNews|title=U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq|publisher=Reuters|date=17 tháng 9 năm 2009|access-date = ngày 17 tháng 9 năm 2009}}</ref><br />24,200 (Iraqi-held)<ref name="yahoo1">{{chú thích web|url=http://news.yahoo.com/s/ap/20080830/ap_on_re_mi_ea/iraq_1|title=US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|access-date = ngày 10 tháng 9 năm 2008}}{{dead link|date=tháng 9 năm 2010}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://news.yahoo.com/s/afp/20080830/wl_mideast_afp/iraqunrestusdetainees_080830064642|title=U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|access-date = ngày 10 tháng 9 năm 2008}}{{dead link|date=tháng 9 năm 2010}}</ref> |
||
---- |
---- |
||
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|PKK]]: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)<ref name="globalresearch.ca"/> |
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|PKK]]: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)<ref name="globalresearch.ca"/> |
||
|casualties3='''Documented "unnecessary" violent civilian deaths, [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] – '''tháng 1 năm 2009: '''95,158–103,819 '''<ref>{{chú thích web|url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |publisher=Iraq Body Count |date= | |
|casualties3='''Documented "unnecessary" violent civilian deaths, [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] – '''tháng 1 năm 2009: '''95,158–103,819 '''<ref>{{chú thích web|url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |publisher=Iraq Body Count |date= |access-date = ngày 11 tháng 12 năm 2009}}</ref> |
||
'''Total excess deaths, [[Lancet surveys of Iraq War casualties|(''Lancet'')]] – '''tháng 12 năm 2009: '''1.366.350'''***<ref name="Second Lancet Study">{{PDFlink|[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"]{{dead link|date=tháng 9 năm 2010}}|242 KB}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' 11 tháng 10 năm 2006</ref><ref name="Lancet supplement">{{PDFlink|[http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006]|603 KB}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second ''Lancet'' study.</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.justforeignpolicy.org/iraq |
'''Total excess deaths, [[Lancet surveys of Iraq War casualties|(''Lancet'')]] – '''tháng 12 năm 2009: '''1.366.350'''***<ref name="Second Lancet Study">{{PDFlink|[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"]{{dead link|date=tháng 9 năm 2010}}|242 KB}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' 11 tháng 10 năm 2006</ref><ref name="Lancet supplement">{{PDFlink|[http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006]|603 KB}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second ''Lancet'' study.</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.justforeignpolicy.org/iraq |
||
'''Total: 68,509–100,537''' |
'''Total: 68,509–100,537''' |
||
|title=Iraq Deaths |publisher=Just Foreign Policy |date= | |
|title=Iraq Deaths |publisher=Just Foreign Policy |date= |access-date = ngày 17 tháng 10 năm 2009}}</ref> '''(highest estimate)''' |
||
For more information see: [[Casualties of the Iraq War]] |
For more information see: [[Casualties of the Iraq War]] |
||
|notes='''*'''[[Private military company|Contractors]] (U.S. government) perform "highly dangerous duties almost identical to those performed by many U.S. troops."<ref name=contractorsguardian>{{chú thích báo|last=Roberts|first=Michelle|title=Contractor deaths add up in Iraq|agency=Associated Press|date |
|notes='''*'''[[Private military company|Contractors]] (U.S. government) perform "highly dangerous duties almost identical to those performed by many U.S. troops."<ref name=contractorsguardian>{{chú thích báo|last=Roberts|first=Michelle|title=Contractor deaths add up in Iraq|agency=Associated Press|date=ngày 24 tháng 2 năm 2007|url=http://www.deseretnews.com/dn/view/0,1249,660198347,00.html|access-date=2010-09-03|archive-date=2008-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080613214957/http://www.deseretnews.com/dn/view/0%2C1249%2C660198347%2C00.html|url-status=dead}}</ref><br />'''**''' "injured, diseased, or other medical" – required medical air transport. U.K. number includes "aeromed evacuations"<br />***'''Total deaths''' include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc.}} |
||
{{Chiến dịch trong Chiến tranh Iraq}} |
{{Chiến dịch trong Chiến tranh Iraq}} |
||
'''Chiến tranh Iraq''' |
'''Chiến tranh Iraq''' hay '''Chiến dịch Giải phóng Iraq'''<ref name="OPM site">{{Chú thích web |url=http://opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |ngày truy cập=2010-09-10 |tựa đề=U.S. Office of Personnel Management |archive-date = ngày 18 tháng 1 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118081134/http://www.opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |url-status=dead }}</ref> theo cách gọi của [[Chính quyền liên bang Hoa Kỳ|Chính phủ Hoa Kỳ]] là một cuộc [[chiến tranh]] diễn ra tại [[Iraq]] từ ngày 20 tháng 3 năm 2003<ref name = "PBS-20040226">{{chú thích web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/invasion/cron/ |title=A chronology of the six-week invasion of Iraq | date=26 tháng 2 năm 2004 |publisher=[[PBS]] | access-date = ngày 19 tháng 3 năm 2008}}</ref><ref name="Baker">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml Kevin Baker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820002323/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml |date = ngày 20 tháng 8 năm 2008}} "The Quietest War: We've Kept Fallujah, but Have We Lost Our Souls?" ''American Heritage'', Oct. 2006.</ref> đến ngày 18 tháng 12 năm 2011, giữa [[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq|Lực lượng Đa Quốc gia]] do [[Hoa Kỳ]] dẫn đầu với bên kia là chính quyền [[Saddam Hussein]] và sau Saddam Husein bị lật đổ là các [[Đảng Ba'ath|lực lượng nổi dậy]]. |
||
Tuy '''[[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq|Lực lượng Đa Quốc gia]]''' đã lật đổ được chính quyền của [[Saddam Hussein]] nhưng các thế lực nổi dậy vẫn chưa được trấn áp hoàn toàn, dẫn đến việc mặc dù [[Tổng thống Hoa Kỳ]] [[Barack Obama|Barrack Obama]] đã tuyên bố rút hết quân nhân và kết thúc [[chiến tranh]] nhưng vẫn để lại gần 50 vạn nhân viên quân sự<ref>{{Chú thích web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-11107739|tựa đề=Iraq war in figures|ngày=2011-12-14|website=[[BBC]]|url-status=live|ngày truy cập=2024-04-24}}</ref> dưới tư cách cố vấn viên quân sự cho chính quyền [[Iraq]] mới.<ref>{{chú thích web|url=http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|title=The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq|format=PDF|publisher=World Public Opinion|date=ngày 27 tháng 9 năm 2006|access-date =ngày 23 tháng 11 năm 2008|archive-date = ngày 24 tháng 8 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160824163145/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf Iraq Poll</ref><ref>[http://www.globalpolicy.org/security/issues/iraq/poll/2007/0806oildevt.htm Iraqis Oppose Oil Development Plans, Poll Finds (ngày 6 tháng 8 năm 2007)] (Oil Change International, Institute for Policy Studies, War on Want, PLATFORM and Global Policy Forum)</ref> |
|||
== Chú thích và tham khảo == |
== Chú thích và tham khảo == |
||
#{{note|ten}} Cuộc xung đột này cũng được gọi là '''Chiến tranh vùng Vịnh thứ 2''' để phân biệt nó với [[Chiến tranh vùng Vịnh]] năm [[1991]]. Ngày nay, các thuật ngữ này được sử dụng ít hơn "Chiến tranh Iraq" hay "Chiến tranh của [[George W. Bush|Bush]] năm 2003" (tên thứ hai được sử dụng nhất là bởi các nhà hoạt động chống chiến tranh |
#{{note|ten}} Cuộc xung đột này cũng được gọi là '''Chiến tranh vùng Vịnh thứ 2''' để phân biệt nó với [[Chiến tranh vùng Vịnh]] năm [[1991]]. Ngày nay, các thuật ngữ này được sử dụng ít hơn "Chiến tranh Iraq" hay "Chiến tranh của [[George W. Bush|Bush]] năm 2003" (tên thứ hai được sử dụng nhất là bởi các nhà hoạt động chống chiến tranh) |
||
#{{note|da-quoc-gia}} Thuật ngữ "đa quốc gia" trong [[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq|Lực lượng đa quốc gia ở Iraq]] đã bị chỉ trích vì nhiều nước chỉ |
#{{note|da-quoc-gia}} Thuật ngữ "đa quốc gia" trong [[Lực lượng Đa quốc gia - Iraq|Lực lượng đa quốc gia ở Iraq]] đã bị chỉ trích vì nhiều nước chỉ góp một phần lực lượng nhỏ, còn 98% quân đội trong cuọc chiến tranh là lính của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh. |
||
== Tham khảo == |
== Tham khảo == |
||
{{tham khảo| |
{{tham khảo|30em}} |
||
== Liên kết ngoài == |
== Liên kết ngoài == |
||
* {{Commonscat-inline|Iraq War}} |
* {{Commonscat-inline|Iraq War}} |
Bản mới nhất lúc 14:42, ngày 30 tháng 6 năm 2024
Bài viết này là một bản dịch thô từ ngôn ngữ khác. Đây có thể là kết quả của máy tính hoặc của người chưa thông thạo dịch thuật. |
Chiến tranh Iraq | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Một phần của Chiến tranh chống khủng bố | |||||||
![]() Theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ ảnh phía trên bên trái: lính liên quân tuần phòng tại Samarra; kéo đổ tượng Saddam Hussein tại Quảng trường Firdos; một người lính quân đội Iraq nạp lại đạn trong một cuộc tấn công; một quả bom nổ tại Nam Baghdad. | |||||||
| |||||||
Tham chiến | |||||||
Giai đoạn đầu (2003) ![]() ![]() |
Giai đoạn đầu (2003) ![]() | ||||||
Giai đoạn sau
Hỗ trợ: |
Giai đoạn sau (2003–11) Quân phiến loạn dòng Sunni
Quân phiến loạn dòng Shia Hỗ trợ: | ||||||
Chỉ huy và lãnh đạo | |||||||
![]() |
| ||||||
Lực lượng | |||||||
Lực lượng Iraq Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ: ~3,000–10,000[13] Tổng: ~365,000 (xâm lược) Tổng: 1.347.970–1.354.970+ (hiện nay) |
Quân Iraq: 375,000 (thời Saddam Hussein) Dân quân Đảng Công nhân Kurd: ~4,000–8,000.[17] | ||||||
Thương vong và tổn thất | |||||||
Lực lượng An ninh Iraq (trước-Saddam): 11,900 killed Tổng: 375,000+ (xâm lược) Tổng: 135,300–139,300+ (hiện nay)
Lực lượng Liên minh Contractors Những đứa con của Iraq Turkish Armed Forces: |
Iraqi combatant dead (invasion period): 13,500–45,000 [33] Insurgents (post-Saddam): ~55,000 [34][35][36] Detainees: 8,300 (U.S.-held)[37] PKK: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)[31] | ||||||
Documented "unnecessary" violent civilian deaths, Iraq Body Count – tháng 1 năm 2009: 95,158–103,819 [40] Total excess deaths, (Lancet) – tháng 12 năm 2009: 1.366.350***[41][42][43] (highest estimate) For more information see: Casualties of the Iraq War | |||||||
*Contractors (U.S. government) perform "highly dangerous duties almost identical to those performed by many U.S. troops."[44] ** "injured, diseased, or other medical" – required medical air transport. U.K. number includes "aeromed evacuations" ***Total deaths include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc. |
Chiến tranh Iraq hay Chiến dịch Giải phóng Iraq[45] theo cách gọi của Chính phủ Hoa Kỳ là một cuộc chiến tranh diễn ra tại Iraq từ ngày 20 tháng 3 năm 2003[46][47] đến ngày 18 tháng 12 năm 2011, giữa Lực lượng Đa Quốc gia do Hoa Kỳ dẫn đầu với bên kia là chính quyền Saddam Hussein và sau Saddam Husein bị lật đổ là các lực lượng nổi dậy.
Tuy Lực lượng Đa Quốc gia đã lật đổ được chính quyền của Saddam Hussein nhưng các thế lực nổi dậy vẫn chưa được trấn áp hoàn toàn, dẫn đến việc mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ Barrack Obama đã tuyên bố rút hết quân nhân và kết thúc chiến tranh nhưng vẫn để lại gần 50 vạn nhân viên quân sự[48] dưới tư cách cố vấn viên quân sự cho chính quyền Iraq mới.[49][50][51]
Chú thích và tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ Cuộc xung đột này cũng được gọi là Chiến tranh vùng Vịnh thứ 2 để phân biệt nó với Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Ngày nay, các thuật ngữ này được sử dụng ít hơn "Chiến tranh Iraq" hay "Chiến tranh của Bush năm 2003" (tên thứ hai được sử dụng nhất là bởi các nhà hoạt động chống chiến tranh)
- ^ Thuật ngữ "đa quốc gia" trong Lực lượng đa quốc gia ở Iraq đã bị chỉ trích vì nhiều nước chỉ góp một phần lực lượng nhỏ, còn 98% quân đội trong cuọc chiến tranh là lính của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh.
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ^ Greg Weston (ngày 16 tháng 5 năm 2011). “Canada offered to aid Iraq invasion: WikiLeaks”. CBC News.
- ^ Regering. “Rapport Commissie-Davids”. rijksoverheid.nl. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2017.
- ^ Elaheh Rostami-Povey, Iran's Influence: A Religious-Political State and Society in Its Region, pp. 130–154, Zed Books Ltd, 2010.
- ^ “Archived copy” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2016.Quản lý CS1: bản lưu trữ là tiêu đề (liên kết)
- ^ https://www.nytimes.com/2007/10/07/world/middleeast/07syria.html
- ^ https://www.albawaba.com/news/report-former-vice-president-iraq-under-syrian-army-protection
- ^ President Barack Obama Speaks With VICE News. YouTube. ngày 16 tháng 3 năm 2015.
- ^ https://www.longwarjournal.org/archives/2012/07/omar_farouq_brigade.php
- ^ https://www.theguardian.com/world/2005/jun/08/iraq-al-qaida
- ^ “Operations By Iran's Military Mastermind – Business Insider”. Business Insider. ngày 9 tháng 7 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2018. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2019.
- ^ Fadel, Leila (13 tháng 7 năm 2010). “Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases”. The Washington Post.
- ^ Rubin, Alissa J.; Nordland, Rod (ngày 29 tháng 3 năm 2009). “Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting”. The New York Times. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ Bendern, Paul de (ngày 22 tháng 2 năm 2008). “Turkey launches major land offensive into N. Iraq”. Reuters. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2008.
- ^ The Brookings Institution Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq Lưu trữ 2013-10-19 tại Wayback Machine 1 tháng 10 năm 2007
- ^ Ricks, Thomas E. (ngày 11 tháng 1 năm 2007). “Intensified Combat on Streets Likely”. Ann Scott Tyson. Washington Post. tr. A01.
- ^ Pincus, Walter. "Violence in Iraq Called Increasingly Complex". Washington Post, 17 tháng 11 năm 2006.
- ^ “Toll rises in Turkey-PKK conflict”. Al Jazeera. ngày 25 tháng 2 năm 2008.
- ^ “Operation Iraqi Freedom”. iCasualties. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 3 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2010.
- ^ CNN http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
|title=
trống hay bị thiếu (trợ giúp) - ^ http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf
- ^ “Ministry of Defence | Fact Sheets | Operations Factsheets | Operations in Iraq: British Fatalities”. Mod.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009.
- ^ CNN http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
|title=
trống hay bị thiếu (trợ giúp) - ^ http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf
- ^ a b Many official U.S. tables at "Military Casualty Information" Lưu trữ 2011-03-03 tại Wayback Machine. See latest totals for injury, disease/other medical Lưu trữ 2011-06-02 tại Wayback Machine. See also: Latest fatality and wounded-in-action totals.
- ^ "Casualties in Iraq".
- ^ a b iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, et al., "Iraq Coalition Casualties" Lưu trữ 2007-11-13 tại Wayback Machine.
- ^ a b "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties" Lưu trữ 2006-11-14 tại Wayback Machine. U.K. Ministry of Defense. Latest combined casualty and fatality tables Lưu trữ 2012-10-04 tại Wayback Machine.
- ^ “Bản sao đã lưu trữ” (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 2 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010.
- ^ a b "In outsourced U.S. wars, contractor deaths top 1,000". By Bernd Debusmann. Reuters. 3 tháng 7 năm 2007. 10,569 wounded and 933 deaths in Iraq. 224 are U.S. citizens.
- ^ "Iraq Coalition Casualties: Contractor Deaths – A Partial List" Lưu trữ 2004-06-05 tại Wayback Machine. icasualties.org
- ^ a b Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle | Global Research
- ^ Yigal Schleifer. “Turkey's Army loses luster over PKK attack | csmonitor.com”. Csmonitor.com - Correspondent of The Christian Science Monitor. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2008.
- ^ Steele, Jonathan (28 tháng 5 năm 2003). “Body counts”. The Guardian. London. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ Iraq War Facts, Results & Statistics at 8 tháng 7 năm 2009 | Iraq |Axisoflogic.com
- ^ “TKS on National Review Online”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010.
- ^ “2008 Election: Real Information”. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010.
- ^ “U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq”. Reuters. 17 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2009.
- ^ “US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News”. News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[liên kết hỏng]
- ^ “U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News”. News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[liên kết hỏng]
- ^ “Iraq Body Count”. Iraq Body Count. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2009.
- ^ "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"[liên kết hỏng]PDF (242 KB). By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. The Lancet, 11 tháng 10 năm 2006
- ^ The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006PDF (603 KB). By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second Lancet study.
- ^ [http://www.justforeignpolicy.org/iraq
Total: 68,509–100,537 “Iraq Deaths”] Kiểm tra giá trị
|url=
(trợ giúp). Just Foreign Policy. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009. line feed character trong|url=
tại ký tự số 38 (trợ giúp) - ^ Roberts, Michelle (ngày 24 tháng 2 năm 2007). “Contractor deaths add up in Iraq”. Associated Press. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2010.
- ^ “U.S. Office of Personnel Management”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 1 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2010.
- ^ “A chronology of the six-week invasion of Iraq”. PBS. 26 tháng 2 năm 2004. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2008.
- ^ Kevin Baker Lưu trữ 2008-08-20 tại Wayback Machine "The Quietest War: We've Kept Fallujah, but Have We Lost Our Souls?" American Heritage, Oct. 2006.
- ^ “Iraq war in figures”. BBC. 14 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2024.
- ^ “The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq” (PDF). World Public Opinion. ngày 27 tháng 9 năm 2006. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 24 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2008.
- ^ http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf Iraq Poll
- ^ Iraqis Oppose Oil Development Plans, Poll Finds (ngày 6 tháng 8 năm 2007) (Oil Change International, Institute for Policy Studies, War on Want, PLATFORM and Global Policy Forum)
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]Tư liệu liên quan tới Iraq War tại Wikimedia Commons
- Giải phóng Baghdad
- Quân Đồng minh tiến vào Baghdad năm 2003
- Sơ khai Hoa Kỳ
- Chiến tranh Iraq
- Iraq thập niên 2000
- Iraq thập niên 2010
- Xung đột thập niên 2000
- Xung đột thập niên 2010
- Tranh cãi của chính quyền George W. Bush
- Quan hệ Hoa Kỳ-Iraq
- Vấn đề luật pháp trong Chiến tranh Iraq
- Lịch sử hiện đại Iraq
- Chiếm đóng Iraq
- Chính trị Iraq
- Chủ nghĩa đế quốc
- Kurdistan thuộc Iraq
- Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant ở Iraq
- Chiến tranh khủng bố
- Chiến tranh liên quan tới Iraq
- Chiến tranh liên quan tới Hoa Kỳ
- Chiến tranh liên quan tới Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant
- Chiến tranh liên quan tới Vương quốc Liên hiệp Anh
- Chiến tranh liên quan tới Ba Lan
- Chiến tranh liên quan tới Úc
- Chiến tranh liên quan tới România
- Chiến tranh liên quan tới El Salvador
- Chiến tranh liên quan tới Estonia
- Chiến tranh liên quan tới Albania
- Chiến tranh liên quan tới Moldova
- Chiến tranh liên quan tới Ukraina
- Chiến tranh liên quan tới Bulgaria
- Chiến tranh liên quan tới Đan Mạch
- Chiến tranh liên quan tới Armenia
- Chiến tranh liên quan tới Azerbaijan
- Chiến tranh liên quan tới Bosna và Hercegovina
- Chiến tranh liên quan tới Cộng hòa Séc
- Chiến tranh liên quan tới Latvia
- Chiến tranh liên quan tới Singapore
- Chiến tranh liên quan tới Hàn Quốc
- Chiến tranh liên quan tới Macedonia
- Chiến tranh liên quan tới Kazakhstan
- Chiến tranh liên quan tới Tonga
- Chiến tranh liên quan tới Gruzia
- Chiến tranh liên quan tới Mông Cổ
- Chiến tranh liên quan tới Slovakia
- Chiến tranh liên quan tới Na Uy
- Chiến tranh liên quan tới Litva
- Chiến tranh liên quan tới Ý
- Chiến tranh liên quan tới Hà Lan
- Chiến tranh liên quan tới Bồ Đào Nha
- Chiến tranh liên quan tới Nhật Bản
- Chiến tranh liên quan tới New Zealand
- Chiến tranh liên quan tới Iceland
- Chiến tranh liên quan tới Nicaragua
- Chiến tranh liên quan tới Cộng hòa Dominica
- Chiến tranh liên quan tới Tây Ban Nha
- Chiến tranh liên quan tới Philippines
- Chiến tranh liên quan tới Honduras
- Chiến tranh liên quan tới Thái Lan
- Chiến tranh ủy nhiệm