Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Thận”
Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
→Những thói quen phổ biến gây hại cho thận: Sửa câu cú Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi qua ứng dụng di động |
Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.9.5 |
||
(Không hiển thị 43 phiên bản của 30 người dùng ở giữa) | |||
Dòng 1:
{{về|nội tạng|hải quái|thận (hải quái)}}
{{Thông tin giải phẫu học |
Name = Thận |
Hàng 7 ⟶ 8:
Caption = Hai quả thận của con người nhìn từ phía sau đã loại bỏ cột sống |
Image2 = Lammnieren.jpg |
Caption2 =
System = |
Artery = [[động mạch thận]] |
Hàng 17 ⟶ 18:
Dorlands = five/000056330|
DorlandsID = Kidney
}} [[Tập tin:Tiêu bản Thận Thỏ.jpg|thumb|Tiêu bản
'''Thận''' (hay '''cật''' thường khi nói đến cơ thể loài thú) là một tạng ([[Cơ quan (giải phẩu)|cơ quan]]) trong [[hệ tiết niệu]], có hai quả, có nhiều chức năng, được tìm thấy trong một số loại [[động vật]] [[động vật có xương sống|có xương sống]] và [[động vật không xương sống|không xương sống]]. Chúng là một bộ phận quan trọng của
==Hình dáng, vị trí giải phẫu người==
Thận có hình hạt đậu nằm trong [[khoang bụng]] sau [[phúc mạc]] đối xứng nhau qua [[cột sống]], ngang đốt ngực T11 đến đốt thắt lưng L3. Thận phải nằm thấp hơn thận trái một chút (Có ý kiến cho rằng thận phải bị đè bởi [[gan]] to nhất trong các tạng nên mới như vậy). Mặt trước thận nhẵn bóng còn mặt sau thì sần sùi. Các quả thận nhận máu từ cặp [[động mạch thận]] bắt nguồn từ [[tĩnh mạch chủ bụng|động mạch chủ bụng]], và chảy vào các cặp [[tĩnh mạch thận]]. Mỗi quả thận tiết nước tiểu vào [[niệu quản]], là một cấu trúc cặp đôi dẫn nước tiểu vào [[bàng quang]].
Phía trên mỗi quả thận là [[Tuyến thượng thận|tuyến nội tiết thượng thận]]
==Cấu tạo==
=== Cấu tạo chung ===
Mỗi quả thận dài khoảng 10 - 12.5 cm, rộng 5–6 cm, dày 3–4 cm và nặng khoảng 170g, có một bờ lồi, một bờ lõm và được bọc
{| class="wikitable"
|-
! Liên quan Thận!! Thận phải!! Thận trái
|-
| Phía trước || -Đầu trên: tuyến thượng thận.<br />-Bờ trong: tá tràng, [[tĩnh mạch chủ bụng]].<br />-Mặt trước đại tràng lên, gan, ruột || -Đầu trên: tuyến thượng thận.<br />-Mặt sau [[dạ dày]], đuôi [[tụy]], [[lách]], góc đại tràng trái và đại tràng xuống, ruột.
|-
| Phía sau || Xương sườn XII chia làm 2 tầng:<br />-Tầng ngực ở trên: liên quan chủ yếu với xương sườn XI, XII, [[cơ hoành]], góc sườn hoành của màng phổi.<br />-Tầng thất lưng ở dưới: liên quan vớ các khối cơ ở lưng
|-
| Phía trong || -Cơ thắt lưng và phần bụng của thần kinh giao cảm.<br />-Bó mạch tuyến thượng thận, bó mạch thận, phần trên niệu quản, tĩnh mạch chủ dưới bên phải và ĐMC bụng bên phải
Hàng 41 ⟶ 42:
===Cấu tạo vi thể và siêu vi thể===
[[Tập tin:KidneyStructures PioM.svg|thumb|250px|left|
Quan sát trên kính lúp có thể thấy rõ ở phần vỏ thận gồm các chấm đỏ, nhỏ li ti, đường kính khoảng 0.2mm. Đó là các cầu thận, còn được gọi là [[tiểu cầu Malpighi]]. Cầu thận, nang cầu thận và ống thận tạo thành một đơn vị chức năng. [[Nang cầu thận]] hay còn gọi là [[nang Bowman]], do nhà khoa học [[Bowman]] phát hiện và mô tả nó, thực chất nó là một cái túi gồm 2 lớp mà lớp trong tiếp giáp với búi mao mạch (chính là cầu thận).▼
<center>
1. [[Tháp thận]] •
2. [[Động mạch gian thùy]] •
<br />'''Vùng tuỷ''': Được cấu tạo bởi các tháp thận (tháp Malpighi). Mỗi tháp thận là một khối hình nón có đáy hướng về vỏ thận đỉnh hướng về bể thận. Đỉnh của tháp thận gọi là gai thận (nhú thận). Tháp thận thường nhiều hơn nhú thận. Mỗi thận có khoảng 12 gai thận.Trên mặt mỗi gai thận có nhiều lỗ nhỏ (từ 15-20 lỗ), đó là lỗ của các ống góp mở vào đài thận.▼
3. [[Động mạch thận]] •
<br />Ống thận thực chất cũng gồm 3 đoạn khác biệt nhau là [[ống lượn gần]], [[quai Henle]] và [[ống lượn xa]]. Ống lượn gần và ống lượn xa nằm trong phần vỏ, quai Henle nằm trong phần tủy.▼
4. [[Tĩnh mạch thận]]
Trên phần tủy là các tháp thận [[(hình tháp)]] được tạo bởi một phần các [[ống thận]]. Mỗi quả thận có thể gồm hàng chục tháp thận (hay còn gọi là tháp Manpighi).▼
5. [[Rốn thận]] •
6. [[Bể thận]] •
7. [[Niệu quản]] •
8. [[Đài thận bé]] •
9. [[Vỏ thận]] •
10. [[Inferior renal capsule]] •
11. [[Superior renal capsule]] •
12. [[Tĩnh mạch gian tiểu thùy]] •
13. [[Nephron]] •
14. [[Đài thận bé]] •
15. [[Đài thận lớn]] •
16. [[Renal papilla|Nhú thận]] •
17. [[Cột thận]]
</center>]]
▲Quan sát trên [[kính lúp]] có thể thấy rõ ở phần vỏ thận gồm các chấm đỏ, nhỏ li ti, đường kính khoảng 0
▲Nhu mô thận: Gồm hai phần có màu sắc khác nhau: vùng vỏ màu đỏ nhạt ở phía ngoài và vùng tủy màu đỏ thẫm ở phía trong.<br />'''Vùng
==Bài tiết nước tiểu ở thận==▼
▲<br />Ống thận thực chất cũng gồm
▲Trên phần tủy là các tháp thận ([[
▲==Bài tiết nước tiểu ở thận==
Nước tiểu được tạo thành ở các [[đơn vị chức năng của thận]] (nephron). Đầu tiên là quá trình ''lọc máu'' qua màng lọc ở vách mao mạch ở cầu thận để tạo thành [[nước tiểu đầu]] ở nang cầu thận. Mỗi phút, động mạch thận đưa 1 lít máu vào thận, 40% số đó là hồng cầu không qua được lỗ lọc. Như vậy, chỉ 60% số đó tức 600ml [[huyết tương]] vào cầu thận mỗi phút, nhưng khi đó ở động mạch đi chỉ còn 480ml, nghĩa là có 120ml lọt qua lỗ lọc sang nang cầu thận tạo thành nước tiểu đầu. Làm phép nhân đơn giản thì mỗi ngày sẽ có khoảng 172 lít nước tiểu đầu được hình thành.
Sau đó là quá trình ''hấp thụ lại''. Quá trình hấp thụ lại đã biến 172 lít nước tiểu đầu thành 1
Nước tiểu chính thức sẽ đổ vào [[bể thận]], xuống [[ống dẫn nước tiểu]], tích trữ ở
{{Sức khỏe}}
== Những thói quen phổ biến gây hại cho thận ==
Hàng 63 ⟶ 83:
'''2. Uống quá nhiều [[nước ngọt]] và [[nước có ga]]'''
Mức độ [[pH]] bình thường của cơ thể con người là 7,
'''3. [[Bánh mỳ]] ngọt'''
Hàng 99 ⟶ 119:
Một số thực phẩm giữ cho thận khỏe mạnh bạn nên ăn bao gồm:
* [[Giấm táo]]<nowiki/> dạng viên hoặc dung dịch: thành phần hóa học tự nhiên có trong giấm táo giúp làm tan sỏi
* Lòng trắng trứng: Lòng trắng trứng cung cấp nhiều protein chất lượng cao và các
* [[Bắp cải]]: Hàm lượng vitamin K, vitamin C, chất xơ, vitamin B6 và axit folic... trong bắp cải rất cao. Vì vậy mà bắp cải được coi là thực phẩm giúp thanh lọc máu và thải độc cho thận rất tốt.▼
* [[Ớt chuông]]: Ớt chuông (ớt ngọt) cũng là một loại thực phẩm chứa rất nhiều lycopene, vitamin C và vitamin A, cũng như vitamin B6, axit folic và chất xơ. Với hàm lượng kali không cao, ớt chuông cũng có tác dụng làm sạch thận giống như bắp cải và nhiều loại rau khác. Khi tiêu thụ vào cơ thể, ớt chuông sẽ giải độc thận giúp đào thải axit uric dư thừa từ thận.▼
* [[Quả nam việt quất]]: Quả nam việt quất có chứa một chất dinh dưỡng thiết yếu và các chất chống oxy hóa gọi là proanthocyanidin. Ngoài ra, nó cũng giàu quinine - một chất có thể chuyển đổi thành axit hippuric giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể.▼
Cơ thể bạn rơi vào tình trạng huyết áp cao và lưu trữ nhiều chất thải độc là do hàm lượng
▲* Lòng trắng trứng: Lòng trắng trứng cung cấp nhiều protein chất lượng cao và các axit amin thiết yếu hơn so với các nguồn protein khác như lòng đỏ trứng hoặc thịt. Vì vậy, nó rất tốt cho thận.
▲* Bắp cải: Hàm lượng vitamin K, vitamin C, chất xơ, vitamin B6 và axit folic... trong bắp cải rất cao. Vì vậy mà bắp cải được coi là thực phẩm giúp thanh lọc máu và thải độc cho thận rất tốt.
▲* Ớt chuông: Ớt chuông (ớt ngọt) cũng là một loại thực phẩm chứa rất nhiều lycopene, vitamin C và vitamin A, cũng như vitamin B6, axit folic và chất xơ. Với hàm lượng kali không cao, ớt chuông cũng có tác dụng làm sạch thận giống như bắp cải và nhiều loại rau khác. Khi tiêu thụ vào cơ thể, ớt chuông sẽ giải độc thận giúp đào thải axit uric dư thừa từ thận.
▲* Quả nam việt quất: Quả nam việt quất có chứa một chất dinh dưỡng thiết yếu và các chất chống oxy hóa gọi là proanthocyanidin. Ngoài ra, nó cũng giàu quinine - một chất có thể chuyển đổi thành axit hippuric giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể.
▲'''3. Bổ sung magie'''
▲Cơ thể bạn rơi vào tình trạng huyết áp cao và lưu trữ nhiều chất thải độc là do hàm lượng magie trong cơ thể bị thiếu. Hàm lượng magie bị thiếu khiến cho chức năng thận có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là không lọc thải được hết chất độc. Để đảm bảo rằng cơ thể bạn đang nhận được đủ magie để giữ thận hoạt động tốt, bạn hãy ăn nhiều loại rau có màu xanh lá cây, các loại hạt và ngũ cốc.
'''4. Cắt giảm tiêu thụ lượng natri (muối) và protein'''
Cơ thể mất rất nhiều năng lượng loại bỏ những thứ không cần thiết như protein dư thừa, muối và thậm chí cả nước. Nếu những thành phần này quá nhiều trong cơ thể, thận là bộ lọc của cơ thể sẽ phải làm việc nhiều hơn. Natri hay protein là cần thiết trong việc duy trì cân bằng chất lỏng, nhưng nếu chúng dư thừa trong cơ thể và không được đào thải ra hết thì có thể gây ra bệnh thận, cao huyết áp và có thể dẫn đến đau tim và [[đột quỵ]].
==Ứng dụng==
[[Sinh lý học thận]] là môn khoa học nghiên cứu về chức năng thận, trong khi [[thận học]] là chuyên khoa y học nghiên cứu các [[bệnh thận|bệnh về thận]]. Bệnh thận rất đa dạng, nhưng các cá nhân mắc bệnh thận thường thể hiện các đặc tính lâm sàng đặc trưng. Các điều kiện lâm sàng phổ biến liên quan đến thận như: [[hội chứng thận]] và [[hội chứng thận hư]], [[thận nang]], [[tổn thương thận cấp tính]], [[bệnh thận mãn tính]], [[nhiễm trùng đường tiết niệu]], [[sỏi thận]], và [[tắc nghẽn đường tiết niệu]].<ref name="robbins">{{chú thích sách |author=Cotran, RS S.; Kumar, Vinay; Fausto, Nelson; Robbins, Stanley L.; Abbas, Abul K. |title=Robbins and Cotran pathologic basis of disease |publisher=Elsevier Saunders |location=St. Louis, MO |year=2005 |pages= |isbn=0-7216-0187-1 |oclc= |doi= |
==Xem thêm==
*[[Bệnh thận đa năng]]
*[[Thận nhân tạo]]
*[[Hiến nội tạng]]
*[[Mổ cắp nội tạng]]
*[[Sỏi thận]]
*[[Thận tiết niệu]]
*[[Chậu thận]]
*[[Ngày Thận thế giới]]
==Tham khảo==
{{Tham khảo|
==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons}}
*[http://www.kidney.ca The Kidney Foundation of Canada]
*[http://www.uni-mainz.de/FB/Medizin/Anatomie/workshop/EM/EMNiereE.html electron microscopic images of the kidney (Dr. Jastrow's EM-Atlas)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090914015501/http://www.uni-mainz.de/FB/Medizin/Anatomie/workshop/EM/EMNiereE.html |date=2009-09-14 }}
*[http://www.euregene.org/euregene/pages/kidney_tut_e.html European Renal Genome project kidney function tutorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928013749/http://www.euregene.org/euregene/pages/kidney_tut_e.html |date=2007-09-28 }}
*[http://www.kidneyquebec.ca/ang/kidney_disease/index.htm Kidney Foundation of Canada kidney disease information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928012124/http://www.kidneyquebec.ca/ang/kidney_disease/index.htm |date = ngày 28 tháng 9 năm 2007}}
*[http://renalfellow.blogspot.com/2009/06/structure-function-of-other-animals.html Renal Fellow Network: Structure & Function of Other Animals' Kidneys]
*[http://www.kidney-stone.us Kidney Diseases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912082340/http://www.kidney-stone.us/ |date=2017-09-12 }}
{{Sơ khai cơ bản}}
Hàng 142 ⟶ 163:
[[Thể loại:Thận| ]]
[[Thể loại:Hệ nội tiết]]
[[Thể loại:Hệ tiết niệu]]
[[Thể loại:Ổ bụng]]
|