Filippinad
Flag![]() |
Valdkundznam![]() |
Pälidn | Manil |
Eläjiden lugu (2018) | 105,893,381[1] ristitud |
Pind | 299,764 km² |
![]() | |
Kel' | filippinoiden, anglijan |
Valdkundan pämez' | Rodrigo Roa Duterte |
Päministr | Leni Robredo |
Religii | hristanuskond |
Valüt | filippinoiden peso (PHP) (₱) |
Internet-domen | .ph |
Telefonkod | +63 |
Aigvö | UTC+8 |
Filippinad (tagal.: Pilipinas [ˌpɪlɪˈpinɐs] vai Filipinas [ˌfɪlɪˈpinɐs]), oficialine valdkundan nimi om Filippinoiden Tazovaldkund (tagal.: Republika ng Pilipinas, angl.: Republic of the Philippines) om sar'hine valdkund Suvipäivnouzmpol'žes Azijas. Sen pälidn om Manil.
Istorii
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Vn 1946 4. päiväl heinkud Filippinad saiba ripmatomut AÜV:oišpäi.
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli olmas vspäi 1899. Nügüdläine seičemenz' lugul Konstitucii[2] (tagal.: Saligang Batas vai Konstitusyon, angl.: Constitution) tuli väghe vn 1987 2. päiväl uhokud, se om väges vajehtusita.
Geografijan andmused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Philippines_relief_location_map.jpg/250px-Philippines_relief_location_map.jpg)
Filippinad ottas Filippinoiden sarid, niid om enamba 7100, läz 2 tuhad sarid oma elänzoittud. Sared sijadasoiš Vjetnamaspäi päivnouzmpolehe. Sariden päivlaskmaižed randad lainištab Tünen valdmeren Kitain suvimeri, pohjoižed randad — Baši-sal'm (sen kal't om Kitain Taivan'-sar'), päivnouzmaižed randad — Filippinoiden meri, suvirandad — Sulavesin meri, suvipäivlaskmaižed randad — Sulumeri. Randanpird om 36,3 tuhad kilometrid.
Kaikiš korktemb čokkoim om Apo-vulkan Mindanao-sarel, 2954 m valdmeren pindan päl.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, metallad (kuld, hobed, vas'k, nikel', kobal't), toižed varad — mec, keitandsol.
Politine sistem
[vajehta | vajehtada lähtetekst]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Effect_of_Typhoon_Vamco_in_Malacanang_06.jpg/250px-Effect_of_Typhoon_Vamco_in_Malacanang_06.jpg)
Filippinad oma unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (filipp.: Pangulo ng Pilipinas, angl.: President of the Philippines). Varaprezident om kahtenz' surtte person valdkundas. Kaik rahvaz änestab heid da valičeb kudeks vodeks. Vspäi 1986 ei ole päministran radnikust valdkundas.
Parlament om kaks'kodine Kongress (filipp.: Kongreso, angl.: Congress). Üläkodi om Filippinoiden Senat (filipp.: Senado vai Mataas na Kapulungan, angl.: Senate) 24 ühtnijanke kudeks vodeks, heiden pol' valičese kaikuččes koumes vodes, enamba kaht strokud ei sa. Alakodi om Filippinoiden Ezitajiden Kodi (filipp.: Kapulungan ng mga Kinatawan, angl.: House of Representatives) 297 deputatanke, heiden valdatusiden strok om koume vot, enamba koumed strokud ei sa.
Valdkundan järgenduseližed pävaličendad oliba vn 2016 9. päiväl semendkud. Rodrigo Roa Duterte kändihe prezidentaks (Davao-lidnan enzne pämez', sai 39%), Leni Robredo — varaprezidentaks (35,1% änid oli necen naižen poles). Molembad tuliba radho vs 2016 kezakun 30. päiväspäi. Mugažo valitihe möst Senatan pol't i kaik Ezitajiden Kodin ühtnijoid (17. kucund).
Administrativiž-territorialine jagand
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Kacu kirjutuz: Filippinoiden administrativiž-territorialine jagand.
Filippinad jagase 80 agjaks (provincijaks, tadž.: lalawigan / probinsya). Agjad alajagasoiš municipaližikš ühtnikoikš da ühtnetud lidnoikš.
Ühtenzoittas agjoid 17 statistižhe regionha, regionid — koumhe sariden joukhu: Luson, Visajad, Mindanao.
Eläjad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Filippinoil elädas filippinalaižed, heiden etnine augotižlibund om erazvuitte. Vn 2015 Filippinoiden rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 100,981,437 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2010): tagalog — 24,4%, bisaja — 11,4%, sebuano — 9,9%, ilokano — 8,8%, hiligainon (ilonggo) — 8,4%, bikol — 6,8%, varai — 4,0%, toižed igähižed rahvahad — 26,2%, verazmalaižed — 0,1%.
Uskondan mödhe (2010): riman katolikad — 80,6%, protestantad — 8,2%, toižed hristanuskojad — 3,4%, islamanuskojad — 5,6%, rahvahaližed veroližed uskondad — 0,2%, toižed uskojad — 1,9%, religijatomad — 0,1%.
Filippinoiden lidnad-millionerad (2007[3]): Keson Siti, Manil, Kalookan, Davao. Vl 2009 kaik oli 138 lidnad valdkundas. Lidnalaižiden pala om 47,4% (2020).
Ižanduz
[vajehta | vajehtada lähtetekst]Vl 2012 päeksport valdkundaspäi oli digitaližed mikroshemad (40%), elektromašiništ da elektropalad (läz 20%), kompjuterad (7%); toine eksport — bananad, kuld, nikel', sobad.
Homaičendad
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- ↑ Filippinoiden ristitišton lugun endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)
- ↑ Filippinoiden Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital. (angl.)
- ↑ Population and Annual Growth Rates by Region, Province, and City/Municipality: 1995, 2000, 2007. — National Statistics Office (census.gov.ph). (angl.)
Irdkosketused
[vajehta | vajehtada lähtetekst]- Filippinoiden valdkundaline oficialine portal (gov.ph). (angl.)
- Filippinoiden prezidentan ofisan oficialine sait (op-proper.gov.ph). (angl.)
- Filippinoiden Parlamentan Üläkodin oficialine sait (senate.gov.ph). (angl.)
- Filippinoiden Parlamentan Alakodin oficialine sait (congress.gov.ph). (angl.)
![]() |
Filippinad Vikiaitas |
Azijan valdkundad | ||
![]() | ||
1 Om Evropas mugažo. 2 Om Afrikas mugažo. 3 Om Valdmerimaiš mugažo. |