Alice Harikalar Diyarında
Alice's Adventures in Wonderland | ||||
![]() Orijinal 1865 baskısının kapağı. | ||||
Yazar | Lewis Carroll | |||
---|---|---|---|---|
Ülke | Birleşik Krallık | |||
Dil | İngilizce | |||
Tür | Fantezi romanı | |||
Yayım | 26 Kasım 1865 | |||
Yayımcı | Macmillan | |||
Seri | ||||
|
Alice Harikalar Diyarında (İngilizce özgün adı: Alice's Adventures in Wonderland), Lewis Carroll takma adını kullanan Charles Lutwidge Dodgson'ın 1865 yılında yayımlanan fantezi türündeki romanıdır.
Dünya çocuk edebiyatının en tanınmış klasiklerinden birisi olarak kabul edilir. Alice adında bir kız çocuğunun, bir tavşan deliğinden geçerek girdiği fantastik bir dünyada yaşadıklarını konu eder.
Konusu
[değiştir | kaynağı değiştir]Roman, Alice adında bir kız çocuğunun, bir tavşan deliğinden geçerek girdiği fantastik bir dünyada başından geçen hikâyeleri anlatır. Bu hikâyeler yoluyla yetişkinlerin dünyasının, saf, temiz bir çocuğun gözünden ne kadar saçma göründüğünü gözler önüne sermektedir.
Hikâyenin başında yedi yaşındaki Alice, terbiyeli bir küçük hanımefendidir ve büyüklerin sözcüsü konumundadır. Beyaz bir tavşanın peşinden giderek tavşan deliğinden geçtikten sonra girdiği düşler ülkesinde despot kraliçeye meydan okuyup yetişkin otoritesine karşı gelir. Okulda öğrenilenlerin gerekliliğini sorgular.[1]
Arka planı
[değiştir | kaynağı değiştir]Alice Harikalar Diyarında, dünya çocuk edebiyatının en tanınmış klasiklerinden birisi olarak kabul edilir. Ancak yalnızca çocuklara değil, yetişkinlere de hitap eden fantezi, roman, oyun ya da epik şiir olarak de değerlendirilmiştir. Viktorya döneminin politik ve dini çekişmelerini hicveden bir alegori, bir sembolizm olarak da görülmüştür.[2]
Bir matematikçi olan ve çalıştığı okulun dekanı Henry Lidell ile arkadaş olan Dodgson’un, 1862’de bir piknikte Henry Lidell’in kızı Alice’e anlattığı öyküyü küçük kızın ısrarı üzerine kaleme aldığı ve eserin böylece ortaya çıktığı düşünülür.[2] Ancak yazar, "küçük kahraman" diye adlandırdığı ilham kaynağının gerçek bir çocuk olduğunu ısrarla reddetmiştir.[3] Öykü, 1865’te kitap olarak yayımlandı ve olağanüstü başarı kazandı. Yazar, Kraliçe Viktorya’nın takdirini kazanan ve kendisini üne kavuşturan bu eserin devamı olarak 1872’de Aynanın İçinden adlı romanı yazmıştır.
Türkçede otuzdan fazla değişik baskısı bulunur.[4]
![İngiliz Kütüphanesindeki, 1864 tarihli Alice's Adventures Under Ground'un orijinal el yazması kopyasından sayfa](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Alice%27s_Adventures_Under_Ground_-_Lewis_Carroll_-_British_Library_Add_MS_46700_f45v.jpg/220px-Alice%27s_Adventures_Under_Ground_-_Lewis_Carroll_-_British_Library_Add_MS_46700_f45v.jpg)
Yayınlanışı
[değiştir | kaynağı değiştir]İsim değişikliği
[değiştir | kaynağı değiştir]1864 tarihli ilk el yazması Alice's Adventures under Ground (Alice'in Yeraltı Maceraları) adını taşır. Dodgson, arkadaşları tarafından el yazmasını yayınlamaya teşvik edildiğinde, hikâyede bazı değişiklikler yaptı ve Liddell çocuklarının eğlencesi için yapılmış aile referanslarından bazılarını kaldırdı. Dodgson, Domuz ve Biber, Çılgın Bir Çay Partisi adlı iki yeni bölüm ekledi ve çizimleri oluşturmak için bir sanatçı aradı. John Tenniel’in Alice'in “gözyaşı havuzunda” yüzmesi gibi bazı örnekler Dodgson’un kendi çizimlerine dayanırken, Şapkacı, Mart Tavşanı gibi yeni karakterlerin bazıları da Tenniel’in kendi yaratımına dayanıyordu. Hikâye, 1865 yılında Alice’s Adventures in Wonderland adlı yeni başlık altında yayınlandı.[5]
Uyarlamaları
[değiştir | kaynağı değiştir]Alice Harikalar Ülkesinde, 1903’te Cecil Hepworth tarafından sessiz film olarak çekilmiştir. Bu, eserin ilk film uyarlamasıdır. 1910, 1915,1931, 1933, 1949, 1951 (Disney filmi), 1966 (animasyon), 1985,1988, 1995, 1999, 2005 (hint filmi), 2010 (yönetmen Tim Burton) yıllarında yapılmış film uyarlamaları vardır.
2007 yılında Koreli besteci Unsuk Chin, Alice Harikalar Diyarında ve Aynanın İçinden romanlarından uyarlanan liberettoyu opera olarak bestelemiş ve eser ilk defa Münih Opera Festivali’nde seslendirilmiştir.
Üç perdelik bale olarak uyarlanmış, Ulusal Kanada Balesi tarafından ilk gösterimi 28 Şubat 2011’de gerçekleştirilmiştir.
Eser Türkiye'de 2019'da Alice Müzikali adıyla sahneye uyarlandı.[6]
Yasaklanması
[değiştir | kaynağı değiştir]Hayvanlara haddinden fazla insan özellikleri yüklenmiş olmasının insanlara hakaret sayılacağı, ileride çocukların hayvanlarla insanlara eşit düzeyde yaklaşacağı gerekçeleriyle 1931'de Çin'in Hunan eyaletinde yasaklanmıştır. Daha sonra "aynı nedenlerden" ötürü Amerika'da da birkaç okulda kütüphanelerden kaldırılmıştır.[7]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Çılgın çay partisi
-
Alice ve Dodo
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Ormanlı, Okan (1 Temmuz 2010). "Bir Edebiyat Uyarlaması Olarak Alice Harikalar Diyarında (2010) Filmi". Marmara İletişim Dergisi. 17 (17): 79-92. ISSN 1300-4050. 21 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2024.
- ^ a b "Masalcının Maskeleri: Lewis Carrol'ın Karanlık Yüzü Mü, Ayraç Dergisi, 15.112013". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
- ^ "Kitap Kapaklarıyla Alice'in Yüz Yıllık Macerası, Erişim tarihi:03.02.2015". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
- ^ "Eren İnan Canpolat, Alice Harikalar Diyarında, '2Kitapteknesi.com sitesi, Erişim tarihi:03.02.2015". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2020.
- ^ "Ödüllü 'Alice Müzikali' sahneye geri dönüyor". T24. 22 Aralık 2021. 22 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2024.
- ^ "Banned Books Awareness: Alice in Wonderland, Bannedbooks.world.edu sitesi, 01.08.2011, Erişim tariji:03.02.2015". 3 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2015.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- İngiliz kütüphanesinden Alice's Adventures in Wonderland23 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. orijinal el yazmasını inceleyebilirsiniz.
- Sunay Akın romanın yazılış öyküsünü anlatıyor30 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Yapıtın, Cumhuriyet Gazetesi Dünya Klasikleri Dizisi'nde yayımlanan baskısının çevrimiçi okunabileceği bağlantı1 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- Kitabın farklı kapak tasarımları3 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- 1865 romanları
- 1860'larda Birleşik Krallık romanları
- 1860'larda fantastik romanlar
- Alis Harikalar Diyarında
- 100 Temel Eser
- Birleşik Krallık çocuk romanları
- İngiliz fantezi romanları
- Kurgusal yer altı
- Kurguda rüya
- Sinemaya uyarlanmış İngiliz romanları
- D. Appleton & Company kitapları
- Epik fantezi romanları
- Macmillan Publishers kitapları
- Tiyatroya uyarlanmış romanlar
- Kurguda boyut değiştirme
- Lewis Carroll eserleri
- Benjamin Disraeli hakkındaki kültürel tasvirler