Zahirilik: Revizyonlar arasındaki fark
[kontrol edilmemiş revizyon] | [kontrol edilmiş revizyon] |
İçerik silindi İçerik eklendi
k Bot değişikliği Değiştiriliyor: en:Ẓāhirī |
k →Kaynakça ve notlar: Kaynakça düzeltmesi |
||
(39 kullanıcı tarafından yapılan 52 ara revizyon gösterilmiyor) | |||
1. satır:
{{
'''Zahiri mezhebi''' ya da '''Zâhiriye''', bir [[İslâm]] dini [[fıkıh|fıkhı]] (İslâm hukuku) mezhebidir. İslâmî hükümleri [[Kur'ân]] ve [[Sünnet (din)|sünnet]]in zâhirî (açık, görünen) mânâsına bakar. [[İbni Hazm]], [[ayet|âyet]] ve [[hadis]]lerin zahir, yani görünen mânâlarından başka hiçbir [[delil]]i ve [[kıyas]]ı kabul etmezdi.
== Kurucusu ==
Genel kabule göre kurucusu [[
== Mezhep âlimi olarak ''"İbn Hazm"'' ==
Zâhirî mezhebinin kurucusunun [[Dâvûd el-İsbehânî|Dâvûd ez-Zâhirî]] olduğu kabul edilse de, mezhebin en büyük ve ünlü alimi İbn Hazm'dır. [[Dâvûd el-İsbehânî|Dâvûd]], [[İmam Şâfiî]]'nin öğrencilerinden ders almış ve [[İmam Şâfiî]]'den genel olarak oldukça etkilenmiştir. Bununla birlikte Zâhirîliğin fıkhı ile [[Şafiî]]liğin fıkhı birbirinden oldukça farklıdır; [[Dâvûd el-İsbehânî|Dâvûd]] [[şeriat]]ta re'yin söz konusu olmayacağının üstünde durmuştur. [[Dâvûd el-İsbehânî|Dâvûd]] dönemin hadise ağırlık veren özelliklerinden de yararlanarak mezhebini yaymaya çalışmış fakat mezhebinin birçok konudaki farklı görüşleri sebebiyle birçok muhalif edinmiştir. Zâhirîliğin bu ilk yayılma döneminde aldığı tepkilerin temelinde [[Dâvûd el-İsbehânî|Dâvûd]]'nin taklidi tamamen ve kesinlikle reddetmesidir. Herkesin içtihat etmesi fikrini doğuran bu görüş diğer birçok mezhep ve alimin görüşleriyle çelişir ve Zâhirîliğin birçokları tarafından eleştirilmesine sebep olur. Bununla birlikte Zâhirîlik yayılmaya devam etmiş, özellikle Hicri 3. ve 4. yüzyıllarda önemli bir yere gelmiştir; öyle ki [[Hanefîlik]], [[Şafiîlik]] ve [[Malikîlik]]'ten sonra 4. büyük fıkıh Sünnî mezhebi konumuna gelmiş, sonradan [[Hanbelî]]liğin yükselişi ve diğer sebeplerden bu konumunu kaybetmiştir.<ref>s. 529, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.</ref>
== Endülüs'te yayılması ==
{{Sünni}}
Bundan sonra Doğu'da gücünü kaybeden Zâhirîlik Batı'da, [[Endülüs]]'te yükselişe geçmiş, bu yükselişin de en önemli faktörü ve ismi İbn Hazm olmuştur.<ref>s.529-530, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.</ref> İbn Hazm da Zâhirîliğin fıkıh görüşünde [[re'y]]e yer olmadığını belirtmiş, genel olarak fıkıhta re'yin yer almaması için Kur'an'dan çeşitli ayetleri (örneğin En'am Suresi 38. ayeti), bazı hadisleri ve sahabe sözlerini delil olarak ortaya atmıştır.<ref>s.560, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.</ref>
İbn Hazm [[şeriat|şer'i]] delillerin dört çeşit olduğunu öne sürer;
* birincisi Kur'an,
* ikincisi [[sahih]] ve [[mütevatir]] hadisler,
* üçüncüsü icma ve
* dördüncüsü de sadece bir ihtimali olan delillerdir.<ref>İbn Hazm, "el-İhkâm fî usûli'l-ahkâm". 1/71</ref>
Dördüncü şer'î delil türü olarak geçen delil kıyasa benzemekle birlikte kıyas değildir. Bu, Zahiriliğin ve [[İbn Hazm|İbn-u Hazm]]'ın diğer birçok mezhep ve fakihten ayrıldıkları noktadır: diğerlerine göre dördüncü şer'î delil kıyastır. Zaman zaman bu dördüncü şer'î delil çeşidi kıyasa benzemekle eleştirilmiş veya yorumlanmışsa da bu Zahiriliğe göre söz konusu olamaz, nitekim İbn-u Hazm da bunu reddetmiştir.<ref>s.568, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.</ref>
Hakkında hiçbir [[nass]]ın bulunmadığı hususlarda İbn-u Hazm, bütün re'y çeşitlerini reddettiği için farklı bir yol seçer ve [[istishab]] ile [[ibahat-i asliyeyi]], yani eşyanın aslında mübah oluşunu temel alır. Buna göre hakkında nass bulunmayan bir durumda karşıt bir nass ortaya çıkıncaya kadar durum mübah olarak ele alınır. Zâhirî mezhebi, İbn-u Hazm'ın ölümünden sonra da öğrencileri ve kitapları sayesinde yayılma fırsatı bulmuş, gerek [[Endülüs]], gerekse de Doğu'da yayılmış, [[Muvahhidîler]] döneminde yaygınlığının doruğuna ulaşmıştır.<ref>s.573-574, Muhammed Ebu Zehra. a.g.e.</ref>
== Dış okuma ==
[http://www.hayrettinkaraman.net/kitap/tarih/0213.htm]{{Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20080519203701/http://www.hayrettinkaraman.net/kitap/tarih/0213.htm |tarih=19 Mayıs 2008 }} Zahiriye mezhebi, Prof. Dr. Hayrettin Karaman
== Kaynakça ve notlar ==
* [[Muhammed Ebu Zehra
{{kaynakça}}
{{İslam-taslak}}
[[Kategori:İslam dini fıkıh mezhepleri]]▼
{{Otorite kontrolü}}
[[Kategori:Sünni mezhepler]]
[[
▲[[Kategori:İslam dini fıkıh mezhepleri]]
|