το βυτίο

*

Η διαφήμιση στο ραδιόφωνο λέει: «να κάνεις σκιπ τα ατελείωτα μίτινγκ στη δουλειά γίνεται; Δε γίνεται». Μετά κάτι λέει για απορρυπαντικά, πλυντήρια, στεγνωτήρια, που γι’ αυτά κάτι γίνεται, αλλά δεν τα προσέχω ή τουλάχιστον τώρα τα έχω ξεχάσει. Πρόσεξα στ’ αλήθεια μόνο το δε γίνεται.

//

Μου φεύγουν οι λέξεις σαν πρωινά πουλιά ξαναγυρίζουν το βράδι (θωμάς γκόρπας)

//

Κυριακή στην πλατεία γίνεται χαμός. Αυτά τα ψευτοξύλινα προκάτ χριστουγεννιάτικα χωριά, που έχουν ξεπηδήσει παντού. Μαγαζιά ανοιχτά. Στο πεζοδρόμιο μπροστά σε ένα γλυκατζίδικο και ένα μαγαζί με παιδικά ρούχα ντιτζέι προσπαθούν στ’ αλήθεια να παίξουν χαρούμενα τραγούδια για όλους. Τα ίδια δέκα θλιβερά κομμάτια κάνουν τον κοσμάκη να επιταχύνει το βήμα πριν κάποια αόρατη δύναμη του επιβάλλει να χαμογελάσει, να ψωνίσει, να μπει στο πνεύμα. Δε λέω αλήθεια, κάποια μπαίνουν στο πνεύμα.

//

Στερεοτυπικά, εντελώς στερεοτυπικά. Στο μετρό Πανεπιστήμιο ένας ραδιοφωνικός σταθμός πρωινιάτικα στήνει ηχεία και ντιτζέι και παίζει τα ίδια γνώριμα χαρούμενα θλιμμένα κομμάτια. Τα μηχανήματα κολλάνε, δεν ανοίγουν οι μπάρες και ο κόσμος φρακάρει και βρίζει (λίγο ακόμα) πηγαίνοντας για δουλειά. Πέντε μέτρα απ’ τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα μια μεγάλη γυναίκα ζητάει λεφτά. Περπατάω. Στ’ αυτιά μου: χριστουγεννιάτικη μουσική, χριστουγεννιάτικη μουσική, χριστουγεννιάτικη μουσική , η γυναίκα λέει: είναι χριστούγεννα και γω φωνάζω βοήθεια. Αυτό έγινε σήμερα, δεν κάνω πλάκα, ούτε υπερβάλω.

//

Πολύ με έχει απασχολήσει. Πολλοί έχουνε δώσει εκδοχές. Εγώ προσωπικά δεν έχω καμία. Νομίζω ότι ήταν μια αυστηρά δική του προσωπική του υπόθεση. Ο κάθε άνθρωπος αυτό το πρόβλημα το λύνει μόνος του. (γιώργος στεφανίδης σε παλιότερη εκπομπή στην ερτ για την αυτοκτονία του Πουλαντζά)

//

Στο Συγγρού Φιξ μια κοπέλα ανεβαίνοντας από την αποβάθρα την πλησιάζει στα εκδοτήρια των εισιτηρίων. Την προλαβαίνει πριν πληρώσει. Χαμογελάει και λέει εισιτήριο; Ωχ, για μένα; απαντάει ψιλοέκπληκτη. Ναι καλέ και φεύγει. Το εισιτήριο είχε 76 λεπτά ακόμα. Το χρησιμοποίησε για 10 με 15 λεπτά και το έδωσε σε κάποιον που ετοιμαζόταν να πληρώσει στο Πανεπιστήμιο.

//

Η θέση τον χωράει τσίμα τσίμα. Προσπαθεί να παρκάρει, αλλά θέλει πολύ μανούβρα. Πρέπει να μπει καλύτερα. Βγαίνει ξανά λίγο έξω, ενώ απ’ την άλλη μεριά έρχεται μια κοπέλα με ένα μαύρο όπελ. Φρενάρουν και οι δύο απότομα. Η γυναίκα δίπλα στην οδηγό του όπελ (υποθέτω η μάνα της) λέει κάτι του στιλ μα πρόσεχε, η οδηγός απαντάει κάτι του στιλ εγώ; αυτός τι κάνει; αυτός απαντάει κάτι του στιλ εσύ γιατί τρέχεις έτσι εδώ μέσα. Δεν έχει σημασία που αποφεύχθηκε το τράκο. Αυτό που κυρίως βαραίνει είναι ο προσδιορισμός του φταίχτη. Και οι τρεις αισθάνθηκαν ότι τον ήξεραν ή ίσως ήθελαν να πουν ότι τον ξέρουν, γιατί καμιά φορά αν είναι να πεις κάτι, είναι πιο εύκολο να πεις το οτιδήποτε άλλο από το ουφ ή το δεν πειράζει.

//

Όμως το θεό μού τον είχαν μάθει σαν πρόσωπο σεβαστό, παντοδύναμο. Σαν ένα τεράστιο μάτι, που σε παρακολουθεί παντού, ακόμα και στις σκέψεις σου, που σε ελέγχει, σου απαγορεύει, σου επιβάλλει. Κάτι σαν ένα γιγάντιο χωροφύλακα που ταυτόχρονα όμως απαιτεί και την αγάπη σου. Λες και είναι δυνατόν να αγαπήσει κανείς ένα γιγάντιο χωροφύλακα. Εγώ ομολογώ δεν τον αγάπησα, αλλά τον φοβήθηκα αρκετά στα πρώτα μου χρόνια κι έγινα αυτό που λένε καλό παιδί, αφού καλό παιδί είναι εκείνος που έχει φοβηθεί αρκετά. (τώνια μαρκετάκη)

//

7 το πρωί στην Ποσειδώνος βλέπω ότι το Ελληνικό προχωράει. Δεν αναφέρομαι τόσο στο ντουμπαϊανής αισθητικής καβλιτσέκι που όλο και υψώνεται. Παρατηρώ τα συγκροτήματα κατοικιών που πλέον είμαι εμφανή στην περιοχή δίπλα στην υψωμένη κουράδα. Οι οικοδομές απλώνονται αρκετά πια. Μπετά, κουφώματα, ημιτελειωμένες κατοικίες. Η περιοχή αρχίζει και φανερώνει την αίσθηση που θα έχει όταν όλα τελειώσουν. Απέναντι απ’ τον ουρανοξύστη μέσα από υπερμεγέθεις άθλιες οθόνες η Λιόλιου και ο Μελάς κοιτούν με λάγνο βλέμμα το μέλλον να παίρνει την ανιούσα.

//

Παρόλα αυτά οδηγώ αργά καθώς ξημερώνει για τα καλά, τα αυτοκίνητα είναι λίγα και οι πρώτες νότες του concerto for bouzouki του Ανέστου Αθανασίου επιμένουν ακόμα ότι δεν υπάρχει αγύριστη πραγματικότητα. Όλα παίζονται πάντα. Απλά κάποιοι σε αυτό το στάδιο την πληρώνουν (παραπάνω από) ακριβά.

//

Ραντεβού στα ρεμπετάδικα να τραγουδήσουμε ξένες απελπισίες (μιράντα τερζοπούλου)

//

Ο Ψ. που δουλεύει μεταφορέας, περιμένοντας να του δώσω αυτά που ζήτησε, κάτι σχολιάζει για την κίνηση. Του λέω κάτι χαζό του στιλ έρχεται ΣΚ. Μου λέει ότι δουλεύει έξι στα εφτά. Πάντα; του λέω. Πάντα, μου λέει. Και πριν προλάβω να ψελλίσω σκληρό ρε άνθρωπε, συμπληρώνει ότι τώρα στις γιορτές θα δουλέψει εφτά στα εφτά. Τα πρωινά που τον βλέπω μιλάει λιγότερο από άλλους. Έχει ένα μόνιμο τόνο έντασης στη φωνή, αλλά κατά ένα περίεργο τρόπο σα να μην έχει χροιά, σα να μην έχουν πρόσημο όσα λέει, σα να μιλάει από αλλού, για άλλον, σα να ανακοινώνει τυπικά με σωστή άρθρωση και δυνατή φωνή. Λες και είναι εκφωνητής παραγγελιόχαρτων. Εκφωνητής 6/7, εκφωνητής 7/7. Μια ζωή εκφωνητής.

//

Έχω τώρα ένα απ’ αυτά τα παιχνίδια-ανθρωπάκια που τα κουρδίζεις και προχωράνε. Φτάνω σπίτι και πριν βγάλω καν το μπουφάν, το βάζω πάνω στο τραπέζι να κάνει τη βόλτα του. Περιμένω να δω την αντίδραση του γάτου. Αυτός κάθεται απλά και καθώς το ανθρωπάκι τον πλησιάζει σκύβει λίγο και μυρίζει την κεφάλα του. Το ανθρωπάκι προχωράει λίγο ακόμα και σταματάει πάνω στο πόδι του γάτου. Κάνει λίγα επιτόπια βηματάκια ακόμα κι ύστερα μένουν και οι δύο ανέκφραστοι και ακίνητοι να ακουμπάνε ο ένας στον άλλο. Αμφισβητώ ευθέως την έλλειψη συνείδησης του ενός και την έλλειψη εμβιότητας του άλλου. Ανυπομονούσα γι’ αυτή τη συνάντηση. Τώρα με δικαιώνουν μένοντας εκεί παρέα. Περιμένουν να αλλάξω ρούχα, να φτιάξω φαΐ, να τους βρω στο σαλόνι. Μια συνάντηση δεν είναι το άθροισμα των μερών της. Κάτι άλλο φτιάχνουν. Ο γάτος πού και πού ξαναμυρίζει το κεφάλι. Εγώ περιμένω να κουρδιστεί από μόνος του και να βγουν στο μπαλκόνι να χαζέψουν μαζί τα πουλάκια.

//

Ένας χαμάλης κάνει το τελευταίο του θέλημα εσύ χτυπάς το στήθος σου και εγώ
Καπνίζω… (θωμάς γκόρπας)

*

εικόνων)

Είναι πολύ πρωί, τα μάτια είναι μισάνοιχτα και το κουράγιο ελάχιστο. Παίρνω την κάψουλα και πάω να φτιάξω καφέ. Αλλά η κάψουλα δεν μπαίνει καλά γιατί από κάτω η θήκη έχει γεμίσει. Ανοίγω χαλαρά τη θήκη, αλλά το μάτι μου πιάνει μια κίνηση. Πλησιάζω τα μούτρα μου στην καφετιέρα. Ανάμεσα στις χρησιμοποιημένες κάψουλες και τα ελάχιστα νεράκια που έχουν βγάλει ελίσσεται αργά μια μεγάλη μαύρη κατσαρίδα στριμωγμένη ανάμεσα στις συσκευασίες.

Παρόλο που ο μισός ακόμα κοιμάμαι, τη σκοτώνω, ούτε γω ξέρω πως. Θήκες, κάψουλες, νερά, ποτήρια πετάγονται παντού, αλλά αυτή είναι νεκρή. Πόσο καλά πρέπει να πλύνω αυτή τη θήκη πριν πιω τον πολυπόθητο καφέ; Πότε η καφετιέρα θα είναι καθαρή; Πως βρέθηκε εκεί μέσα; Πότε θα ξεχάσω την εικόνα της ξαπλωμένη στις κάψουλες; Τι γεύση έχει αυτό που πίνω;

Περπατάω μπροστά από ένα φροντιστήριο αγγλικών. Δύο παιδιά κάθονται στο πεζούλι ακριβώς απ’ έξω και βαριούνται. Το μάτι πιάνει μια ελαφριά κίνηση ανάμεσα στα πόδια τους. Τα παιδιά ουρλιάζουν, σηκώνονται, αναπηδούν. Κατσαρίδα. Το χορευτικό είναι διασκεδαστικό, γελάνε και τα ίδια, δεν ξέρουν αν προσπαθούν να την αποφύγουν ή να τη σκοτώσουν. Καποέιρα, πατητή και ο σώζων εαυτόν σωθήτω.

Μια γυναίκα περνάει από δίπλα τους. Γελάει λίγο κι αυτή κι ύστερα πολύ ήρεμα δείχνει τα νερά στα πλακάκια και λέει καλέ μην κάνετε έτσι. Έχει πολλή ζέστη, λίγο νερό θέλει κι αυτή, να δροσιστεί. Το λέει σα να λέει το πιο αυτονόητο πράγμα στον κόσμο. Το λέει σα να το εννοεί κυριολεκτικά. Σα να παίρνει το μέρος της κατσαρίδας.

***

Κινητό 1:

Ο άνθρωπος που κάθεται δίπλα μου στο τραμ είναι ντυμένος φτωχά και εργατικά. Είναι γύρω στα 60 και φοράει φόρμες, όχι ειρωνικά, όχι επαναδιεκδικώντας ή δηλώνοντας, όχι πολιτικά ή καλλιτεχνικά. Η φόρμα είναι λάθος και βρώμικη και όλα πάνω του είναι κυριολεκτικά. Τουλάχιστον αυτά σκέφτομαι εγώ κι εγώ σκέφτομαι στερεοτυπικά. Λίγο πριν αρχίσει να τρέχει ο νους μου σε φτώχειες και ανθρώπους που γυρνάνε κουρέλι απ’ τη δουλειά τους με τα Μέσα, βγάζει το κινητό του. Έχει μεγάλη ένταση, το γόνατό του πάνω κάτω και δεξιά αριστερά, με κουνάει ολόκληρο. Πατάει τα πλήκτρα στο κινητό όπως πατάνε οι μεγάλοι άνθρωποι τα πλήκτρα στο κινητό. Δύσκολα, χωρίς συγκέντρωση, άτσαλα. Κάθε δαχτυλιά να πιάνει ενάμιση με δυόμιση κουμπιά. Κοιτάζω την οθόνη του. Βλέπω ένα σάιτ (ή μήπως απ) που δεν αναγνωρίζω. Σκέφτομαι, ποιος ξέρει τι διάολο σκατοδουλειά κάνει και πρέπει να μπει να σημειώσει ποιος ξέρει τι. Αρχίζει από μέσα μου το λογύδριο, τι θέλουν και τον βάζουν να είναι ονλάιν ενώ έχει σχολάσει. Τι θέλει κι αυτός και δεν το κλείνει το γαμώπραμα.

Ξανακοιτάζω. Τι σκατά είναι αυτά που βλέπω στην οθόνη του και γιατί βλέπω διάφορα ποσά μεταξύ 5 και 15 χιλιάρικων.

Γκουγκλάρω:

Mintos.

Η Mintos αποτελεί ένα P2P Lending Marketplace το οποίο αναλαμβάνει να φέρει σε επαφή επενδυτές (θέλουν να δανείσουν χρήματα και να εισπράξουν επιτόκιο) με loan originators (εταιρείες οι οποίες διαχειρίζονται δάνεια τρίτων).Στην πλατφόρμα θα βρεις πληθώρα διαθέσιμων προς επένδυση δανείων τα οποία προσφέρουν ετήσια επιτόκια τα οποία ξεκινούν από 5% και φτάνουν έως το 22%.

Συνεχίζω να διαβάζω

η ποικιλία και η πληθώρα δανείων που προσφέρει, η σταθερή απόδοση τους ανά τα χρόνια σε συνδυασμό με το φιλικό interface την καθιστούν ιδανική λύση για casual επενδυτές.

Συνεχίζω να διαβάζω

Πέραν των κλασσικών παραδοσιακών τρόπων επένδυσης (μετοχές, ομόλογα, ETFs κτλ)…

Κινητό 2

Είμαι σε μια συναυλία και κάθομαι στην πίσω πίσω θέση της κερκίδας. Ανά δέκα λεπτά βλέπω όλες τις σέλφι των μπροστινών, το φεγγάρι των μπροστινών, τον πιξελιασμένο μουσικό των μπροστινών. Σιγά σιγά τα κινητά αραιώνουν, η συναυλία προχωράει, δεν προσφέρεται κιόλας για πολλά χαϊλάιτς. Ύστερα, διαγωνίως μπροστά δεξιά μου μια σηκωμένη οθόνη. Ο άνθρωπος όμως δεν τραβάει φωτογραφίες. Είναι στο τίντερ και κάνει δεξιά, κάνει αριστερά. Βλέπω καθαρά τις φωτογραφίες, όσες πάνε δεξιά και όσες πάνε αριστερά. Αυτό κρατάει όσο κανά δυο τραγούδια. Τα τραγούδια δεν είναι σύντομα πιασάρικα δίλεπτα, οι μουσικοί τζαμάρουν, το τραβάνε. Εγώ βλέπω πρόσωπα να φεύγουν προς όλες τις κατευθύνσεις στην οθόνη του μπροστινού μου.

Κινητό 3

Κάνω ζουμ σε φωτογραφία από άρθρο εφημερίδας με τα Πόθεν Έσχες. Δεν τα ψάχνω να δω αναλυτικά, ξέρω πως θα εκνευριστώ. Βλέπω ότι ο Βορίδης αγοράζει ομόλογα Μυτιληναίος αξίας 134.000€. Αυτό είναι κάτι λογικό. Ο άνθρωπος επενδύει. Δεν είναι κάτι παράνομο. Αυτό είναι κάτι ρεαλιστικό. Ο υπουργός, ο βουλευτής αγοράζει ομόλογα Μυτιληναίος. Αυτό είναι κάτι αυτονόητο. Αναμενόμενο. Εναρμονισμένο. Βλέπω ότι η Κεραμέως έχει καταθέσεις 1,3 εκατομμύρια ευρώ. Και αυτό λογικό. Και ρεαλιστικό. Και αποτέλεσμα σοφής διαχείρισης. Ίσως καλής οικογένειας. Ίσως αποταμίευσης. Ίσως προκοπής.

Του Βιτγκενστάιν του άρεσε να λέει πως τίποτα δεν μπορεί να είναι η εξήγηση του εαυτού του γράφει ο Μακάρθι. Ωραία φράση, αλλά διαφωνούμε μεσιέ. Ο πλούτος μπορεί να είναι (και είναι) η εξήγηση του εαυτού του.

 ***

Έχει μπόλικο νόημα η κριτική που λέει ότι η αγωνία μας να βρούμε αντιφρονούντες Ισραηλινούς και να τους πάρουμε συνεντεύξεις και να τους εκθειάσουμε και να τους βάλουμε να μιλήσουν και να τους κινηματογραφήσουμε και να τους βραβεύσουμε, είναι μια αγωνία όχι (κυρίως) να δείξουμε ότι δεν είναι όλοι ίδιοι ή ότι υπάρχει προσωπική ευθύνη και πολιτική στάση, αλλά μια αγωνία να διασωθεί το Ισραήλ. Να διασωθεί η ιδέα του Ισραήλ. Να διασωθεί η ιδέα του δυτικού δημοκρατικού κράτους. Να διασωθεί η Ελλάδα (και η ιδέα της) στ’ αλήθεια. Αν μπορούν να διασωθούν αυτές οι ιδέες, δεν είναι κάτι όλων μας οι πνιγμοί στο Αιγαίο, δεν μας ορίζουν οι φυλακές μεταναστών, οι αυτοκτονίες στα τμήματα, οι βασανισμοί και ο πλεύρης. Αν μπορούν να διασωθούν αυτές οι ιδέες, τότε για όλα αυτά φταίει μια παρεξήγηση, ένας ξεπεσμός των θεσμών, μια προσωρινή κατεύθυνση που πήραν τα πράγματα, μια λάθος εκλογική αναμέτρηση, μια λάθος στροφή, κάποιες υπερβολές και ακρότητες. Η ιδέα που ζητείται να διασωθεί είναι η ιδέα μιας αυτονόητης, δεδομένης και παλιάς υπεροχής. Ένας πολιτισμός που δεν αμφισβητείται. Μια κατάσταση των πραγμάτων που πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει – λίγο πολύ ως έχει.

Διαβάζω σε ένα σχόλιο: Ισλάμ και δημοκρατία δεν πάνε μαζί. Δεν το λένε ορκισμένοι δεξιοί, έτζι αλτ-ράιτ υποκείμενα, ανοιχτά ρατσιστές. Το λένε ψύχραιμοι, μετριοπαθείς αναλυτές που καταδικάζουν τις ακρότητες «του ακροδεξιού νετανιάχου και των τρομοκρατών της χαμάς».

Η ψυχραιμία και ο ρεαλισμός είναι μια ευγενικά λυσσασμένη υπεράσπιση του έτσι είναι τα πράγματα.

Η Σοροσολογία γύρω απ’ τη χρηματοδότηση του στόλου για τη Γάζα είναι μια κραυγή απελπισίας για την ορθή ανακατεύθυνση των κονδυλίων (σε περίπτωση που κάποιος, ο Σόρος, οι ΜΚΟ, οι τζιχαντιστές, η Μακονία ή ποιος ξέρει ποιος άλλος, πληρώνει, ας ξέρει ότι πρέπει να πληρώσει σωστά κι όχι όπου να ‘ναι).

Ο γκαϊλές του Γεωργιάδη με τον Κερκ και το ρεύμα που σαρώνει την Αμερική και θα την αλλάξει είναι η δήλωση της ανυπομονησίας του να καθιερωθεί και να παγιωθεί κι εδώ ό,τι κάνει ο Τραμπ στις ΗΠΑ. Απέλαση χωρίς δίκη. Φυλάκιση χωρίς κατηγορία. Εξαγωγή κρατουμένων και διαδικασιών ασύλου. (Τα χει συζητήσει και η Ε.Ε. αυτά ως λύσεις, μην ξεχνιόμαστε). (Και υπό μία έννοια τα ‘χει κάνει και τα κάνει ο Χρυσοχοΐδης χρόνια τώρα).

***

Οδηγώ στη Συγγρού, το φεγγάρι είναι μισό και τεράστιο και παίζει durutti column. Δε θέλει και πολλά ο άνθρωπος για να πιστέψει ότι η ζωή πάντα έχει τρόπους να είναι καλή, τρυφερή, υποσχετική. Στρίβω, το φεγγάρι στ’ αριστερά μου, ανάμεσα σε πολυκατοικίες και πάρκινγκ, ένα σκυλί στη γωνία με κοιτάζει την ώρα που σφίγγεται κολλημένο στον κορμό μιας νεραντζιάς – ευτυχία. Στον τοίχο ενός σχολείου γράφει GAZA, έτσι σκέτο.

Λέει ένα ποίημα, όταν ξαναβρεθούμε / τα λευκά ζουμπούλια θα ανθούνε.

Καμιά φορά μπορεί να πιστέψεις το οτιδήποτε, λίγο φεγγάρι αρκεί και πιστεύεις ότι είσαι ικανός για το οτιδήποτε. Ικανός να κάτσεις οκλαδόν στο πεζοδρόμιο και να βάλεις ένα ποτηράκι νερό να δροσιστεί μια κατσαρίδα. Ή ικανός να δημεύσεις άμεσα και με συνοπτικές διαδικασίες μια περιουσία, για παράδειγμα καταθέσεις 1,3 εκατομμυρίων ευρώ. Ή να δεις μερικά καραβάκια στη Μεσόγειο και ένα απαρτχάιντ να διαλύεται. Ή να δεις μερικές ελιές να γίνονται ξανά.

[ό,τι περίπου διαβασα στην παρουσίαση του βιβλίου την περασμένη εβδομάδα στο books n’ beer στο πεδίο]

Το Δύναμη γεννημένη από όνειρα – Η ιστορία μου είναι η Παλαιστίνη του Μοχαμάντ Σαμπανέχ σε μετάφραση Δημήτρη Γκιούλου (εκδόσεις Χαραμάδα) είναι ένα βιβλίο για τη φυλακή (ή μάλλον τις φυλακές) και ένα βιβλίο για τις ιστορίες που αφηγούμαστε. Δεν είναι ένα βιβλίο για τη γενοκτονία που συμβαίνει σήμερα, αλλά ένα βιβλίο που μιλάει για την καθημερινότητα των Παλαιστίνιων πριν απ’ αυτή.  

Ένα πουλάκι λέει: Δε φεύγω

Ο Σαμπανέχ είναι φυλακισμένος. Τον επισκέπτεται ένα πουλάκι. Γίνονται φίλοι και κάνουν μια συμφωνία. Το πουλάκι βάζει τις ιστορίες και ο Σαμπανέχ το μολύβι.

Προς το τέλος του βιβλίου κι αφού έχουν ειπωθεί πολλές ιστορίες βλέπουμε μερικά πουλάκια να συνομιλούν. 

Το ένα λέει: Είτε μέσα είτε έξω από τη φυλακή, νεκρός ή ζωντανός, εδώ είσαι πάντα φυλακισμένος. 

Το άλλο απαντάει: Μάλλον πρέπει να φύγουμε από δω. 

Και το πρώτο πουλάκι ξαναλέει, συνοψίζοντας όλο το βιβλίο, όλη την ιστορία των ιστοριών, όλους τους λόγους του κόσμου: Μα ο σκοπός αυτών των ιστοριών είναι να τους δώσει δύναμη και να τους αποτρέψει από το να φύγουν. Μου αρέσουν. Δεν φεύγω.

Η Kifah Afifi, παλαιστίνια αντάρτισσα, λέει ότι θέλει να βλέπει τη φυλακή όχι ως τόπο πόνου, αλλά ως αρένα sumud. Sumud, το ακλόνητο πείσμα. Διαβάζω απ’ το Sumud, πείσμα – Παλαιστίνιοι (-ες) στα ισραηλινά κάτεργα (Συλλογικό, εκδόσεις Δαίμων του Τυπογραφείου) ότι το sumud είναι «Παλαιστινιακή πολιτισμική αξία, ιδεολογική κεντρική ιδέα, πολιτική στρατηγική που αναδύθηκε μετά τον Πόλεμο των εξι ημερών το 1967 (…) απόλυτο σύμβολο της παλαιστινιακής αίσθησης του ριζώματος είναι το λιόδεντρο, που υπάρχει παντού στην Παλαιστίνη».

Ο Χρήστος Γεωργαλάς, γιατρός που βρέθηκε και δούλεψε εθελοντικά στη Γάζα για ένα μήνα λέει στη Εφημερίδα των Συντακτών «θα φανεί κάπως παράξενο– γυρνάω με μια πιο αισιόδοξη άποψη από ό,τι είχα πριν πάω. Αυτό που δεν περιμένει κανένας είναι στην πράξη ότι οι Παλαιστίνιοι δεν είναι μόνο θύματα. Είναι μια απίστευτα ενεργή, ζωντανή, αλληλέγγυα, μορφωμένη κοινωνία, για την οποία, αν ο σκοπός ήταν να διαλυθεί ο κοινωνικός ιστός της, δεν το έχουν καταφέρει. Με πολλούς τρόπους και από πολλές πλευρές είναι ισχυρότερος από αυτό που έχουμε τώρα στην Ελλάδα».

Μια φυλακή της οποίας ο τοίχος δεν τελειώνει πουθενά

Το Δύναμη γεννημένη από όνειρα – Η ιστορία μου είναι η Παλαιστίνη είναι ένα βιβλίο για τη φυλακή. Ο Σαμπανέχ σχεδιάζει μια υδρόγειο απ’ αυτές που είχαμε στο σχολείο και στα παιδικά δωμάτια, αλλά αυτή είναι μια ιδρόγειος κελί, υπάρχει ο σκελετός που συγκρατεί τη γη, αλλά η γη δεν είναι ένα στρογγυλό πλανητικό σώμα, αλλά ένα κελί. Αλλού, σχεδιάζει τον εαυτό του μέσα στο κελί. Όμως ακόμα και το πόδι είναι άλλο ένα κελί, το στήθος του είναι άλλο ένα κελί. Πολλαπλές φυλακές, κλειστά δωμάτια, κελιά στενά, κελιά ευρύχωρα, εαυτοί κελιά.

Διαβάζω μια έρευνα που λέει ότι το 40% των Παλαιστίνιων ανδρών έχει φυλακιστεί. 

Διαβάζω από το Μια μέρα της ζωής του Άμπεντ Σαλάμα (μετάφραση Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδόσεις ΔΩΜΑ) για το διαχωρισμό των Εβραίων εποίκων από τους Παλαιστίνιους μέσα απ’ τη δημιουργία παρακαμπτήριων οδών και αυτοκινητόδρομων, που θα επέτρεπαν στους Εβραίους να παρακάμπτουν αντί να διασχίζουν τις παλαιστινιακές πόλεις και τα σημεία ελέγχου, και με τη θεσμοθέτηση «αποστειρωμένων δρόμων», όπως τους αποκαλούσε ο στρατός, η χρήση των οποίων θα απαγορευόταν τελείως στους Παλαιστίνιους. (…) Παράλληλα, [για] ένα σύστημα από υπόγειες διαβάσεις και παρακάμψεις για τους κατοίκους των παλαιστινιακών χωριών, οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση στους αυτοκινητόδρομους των εποίκων που διέσχιζαν τη γη τους. Σ’ αυτές τις διαδρομές δόθηκε η γλυκερή ονομασία «ζωτικός ιστός». Μεταξύ τους, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι χρησιμοποιούσαν μια πιο ειλικρινή ονομασία· μιλώντας στον πρέσβη των ΗΠΑ στο Τελ Αβίβ, ο οποίος συνόψισε τη συνομιλία σ’ ένα διπλωματικό τηλεγράφημα, ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας του Ισραήλ τούς αποκάλεσε «δρόμους του απαρτχάιντ».

Ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ φτιάχνει ένα graphic novel στο οποίο αποτυπώνει την εμπειρία του να είσαι φυλακισμένος Παλαιστίνιος, αλλά και την εμπειρία του να ζεις σε μια μόνιμη φυλακή, σε μια πολλαπλή, τεράστια, δίχως όρια και ακριβές τέλος φυλακή.

Περιγράφει τα Ζανάνα, τα ισραηλινά drones που πετούν διαρκώς και επιτηρούν τη ζωή των Παλαιστίνιων. Περιγράφει τον ήχο τους, το θόρυβό τους, την αδιάκοπη μηχανική παρουσίας. Τα ακούνε όταν προσπαθούν να κοιμηθούν, τα βλέπουν όταν προσπαθούν να κοιτάξουν τον ουρανό, τα κοιτούν όταν ανεβαίνουν (για ραντεβού δηλαδή για να ζήσουν) στις ταράτσες των πολυκατοικιών. Σημεία ελέγχου, οδοφράγματα, παρακαμπτήριες οδοί, φράχτες, τείχη, Ζανάνα. 

Μπαμπάς-φωτογραφία σε τόπους δίχως πόρτα

Ο Θάμερ, αδερφός του Μοχαμάντ Σαμπανέχ, φυλακίζεται απ’ τις ισραηλινές αρχές λίγο πριν γεννηθεί η κόρη του. Δεν τον αφήνουν να τη δει. Η κόρη του βλέπει μια φωτογραφία και την αποκαλεί μπαμπά. Η κόρη συνηθίζει το μπαμπά-φωτογραφία. Όταν ο Θάμερ αποφυλακίζεται, η κόρη δυσκολεύεται να καταλάβει ποιο είναι αυτό το πρόσωπο. Η κόρη ξέρει το μπαμπά-φωτογραφία, όχι το μπαμπά-σάρκα και οστά. Μόλις αρχίσει να αναγνωρίζει το μπαμπά-σάρκα και οστά, μόλις αρχίζει να τον αγκαλιάζει, ο Θάμερ φυλακίζεται ξανά. Η κόρη δεν έχει πια μπαμπά, ούτε μπαμπά-φωτογραφία, ούτε μπαμπά-σάρκα και οστά.

Ο Walid Daqqah είναι φυλακισμένος. Δεν έχει δει την κόρη του από κοντά. Προβληματίζεται για το πως πρέπει να μιλάνε στο παιδί, σχετικά με το που είναι ο μπαμπάς του. Δε θέλει να λένε τη λέξη φυλακή, λέει μέρος δίχως πόρτα. Μια μέρα η κόρη πάει εκδρομή στη θάλασσα. Ο μπαμπάς το μαθαίνει. Τη ρωτάει αν θα ήθελε σε κάποια επόμενη επίσκεψη στη θάλασσα να πάνε μαζί. Το παιδί απαντάει όχι. Ο μπαμπάς δε μπορεί να έρθει, γιατί είναι σε ένα μέρος χωρίς πόρτα, άρα σε ένα μέρος απ’ το οποίο δεν υπάρχει έξοδος, φυγή και κυρίως ερχομός. Δεν υπάρχει επίσκεψη στη θάλασσα. Δεν υπάρχουν πόρτες κι εμείς δε θα συναντηθούμε. (Κι αυτή η ιστορία απ’ το Sumud, πείσμα)

Λέγε ιστορίες, γιατί αυτές θα σε κρατήσουν στο σπίτι σου

Ο Σαμπανέχ σχεδιάζει τον εαυτό του δέντρο. Κλαδιά περνάνε μέσα από συρματοπλέγματα και γίνονται φυλλωσιές και καρποί και προχωράνε προς τον ουρανό. Στο κέντρο του δέντρου το πουλάκι-φίλος. Ίσως είναι απλά ένα σύμβολο ελευθερίας, ίσως πάλι πρόκειται για μια σημείωση ότι στην καρδιά των πραγμάτων (ή των πραγμάτων αυτού του βιβλίου) βρίσκεται ακόμα η δυνατότητα να πούμε ιστορίες. Να πούμε ιστορίες όχι απλά για να τις ακούσει ένα αόρατο κοινό, όχι απλά για να μη σβήσουν στη λήθη, αλλά να τις πούμε με το σαφή και διακηρυγμένο σκοπό να μη φύγουν οι Παλαιστίνιοι. Να πουν τις ιστορίες τους για να κρατηθούν εκεί. Οι ιστορίες τους είναι δύναμη, κλαδιά, φυλλαράκια που χορεύουν με τον αέρα και ρίζες που χάνονται στο χώμα. Τα λιόδεντρα στέκουν στη σειρά κάτω απ’ τον ήλιο και ο Σαμπανέχ κάνει τον εαυτό του δέντρο, μιλάει με τα πουλιά, κάνει τις ιστορίες πλίνθους, τσιμέντο, ξύλο, τούβλα, θεμέλια – σπίτι. Ένα χωράφι με ελιές και σελίδες με ιστορίες, ιστορίες, ιστορίες των ανθρώπων.

Ο Omar Hamad, ποιητής και φαρμακοποιός, γράφει, από το σπίτι του, τη Γάζα: «Κάποτε έγραφα με μελάνι, τώρα γράφω με στάχτες. Ίσως θα γράψω, όχι για να διασώσω τον πόνο και να τον απαθανατίσω, αλλά για να πω ότι πριν οι ζωές μας συρρικνωθούν σε ένα έκτακτο δελτίο ειδήσεων ή σε μια τυπική ψυχρή πολιτική δήλωση, εμείς ήμασταν εδώ και αγαπούσαμε, ονειρευόμασταν, φυτεύαμε, ζωγραφίζαμε, τραγουδάγαμε, διαβάζαμε». 

Εμείς ήμασταν εδώ λέει ο Hamad. Τι σημαίνει άραγε λέω ιστορίες; Ο Σαμπανέχ κατά τη δεύτερη Ιντιφάντα συνήθιζε να ζωγραφίζει πορτρέτα μαρτύρων. Οι οικογένειες του νεκρού του ζητούσαν πορτρέτα για τις κηδείες, πορτρέτα που να συνοψίζουν τη ζωή του. Πού πήγαινε, τι του άρεσε, ποια ήταν η ζωή του; 

Σπίτι σου;

Ο Σαμπανέχ γράφει ότι το σπίτι είναι ένα κουτί με αναμνήσεις και προσθέτει «φαντασου να ζεις χωρις σπιτι», είναι σα να χάνεις και αυτό ακόμα το πολύτιμο κουτί σου.

Το 2005 ο Ντάνιελ Ντέι Λούις επισκέπτεται τη Γάζα. Αφηγείται την ιστορία του Abu Saguer. Ο Abu Saguer έχασε την επιχείρησή με τα έπιπλα. Ύστερα του έκλεψαν το φορτηγό που χρησιμοποιούσε για να κάνει μεταφορές. Κατά τη δεύτερη Ιντιφάντα ισραηλινοί στρατιώτες έκαψαν το χωράφι του, στο οποίο υπήρχαν λιόδεντρά, λεμονιές και ροδιές. Οι στρατιώτες τού είπαν ότι αυτό έγινε για λόγους ασφαλείας. Την ίδια περίοδο, ενα βράδυ, μια ομάδα στρατιωτών κατέλαβε τον πάνω όροφο του σπιτιού του. Έκλεισαν τον όροφο με συρματόπλεγμα και μια σιδερένια πόρτα. Κατουρούσαν και έχεζαν σε κουτάκια κόκα κόλα και δοχεία και τα πέταγαν από το μπαλκόνι στο ισόγειο. Τον έδειραν, του έσπασαν τα δόντια, άπό το ξύλο απέκτησε μόνιμο πρόβλημα στη σπονδυλική στήλη. Επί δύο χρόνια τραμπούκιζαν και τρομοκρατούσαν τα παιδιά του. Μια μέρα ένας ισραηλινός αξιωματικός τον ρώτησε «γιατί είσαι ακόμα εδώ;». Ο Abu Saguer απάντησε «μα αυτό εδώ είναι το σπίτι μου».

Μικρά πράγματα 

Ο Σαμπανέχ γράφει ότι τα τανκς είναι μεγάλα και τα όνειρα μικρά. Μικρά όνειρα όπως: σπίτι. Μικρά όνειρα όπως: λιόδεντρα. Μικρά όνειρα όπως: Ψωμί.

Γράφει ο Χουσάμ Μαρούφ και μεταφράζει ο Στάθης Παπασταθόπουλος:

Είμαι συγγραφέας.

Ή, ήμουν.

Αλλά τώρα, δεν μπορώ πια να γράψω.

Πεινάω. Και η πείνα είναι πιο δυνατή απ’ τις λέξεις. Πιο δυνατή από την μνήμη. Πιο δυνατή από τη σκέψη. Πιο δυνατή από την ανάγκη μου να καταγράψω.

Αυτό δεν συνιστά υποχώρηση από τη γραφή. Είναι ολική παράλυση.

Δεν έχω πια τα εργαλεία να εκφραστώ.

Δεν έχω πια το σώμα για να κάθομαι.

Δεν έχω πια το μυαλό να σχηματίσω μια ολοκληρωμένη πρόταση.

Φοβάμαι ότι θα πεθάνω πριν μπορέσω να γράψω τον θάνατό μου.

(…)

Θα πιστέψει κανείς πως ένας συγγραφέας δεν μπορούσε πια να γράψει γιατί δεν είχε τίποτα να φάει;

Αλυσοδεμένοι

(Και πάλι απ’ το Sumud, πείσμα) Γράφει ο Ibrahim Shalash «Εκεί στο σκοτάδι της φυλακής Shata, ελπίζαμε για την ελευθερία. Κρατούσαμε ζωντανές τις ματαιωμένες ελπίδες της νιότης μας. Λέγαμε ιστορίες για τα βουνά της Hebron, τα ορεινά της Ramallah, τη θάλασσα της Jericho, τις όμορφες μέρες της Nablus. Η ατελείωτη νοσταλγία μας μάς μετέφερε στους μιναρέδες της Ιερουσαλήμ, στις παραλίες της Χάιφα. Αλυσοδεμένοι αναζητούσαμε κάθε ευκαιρία ελευθερίας μέσα απ’ το λόγο και το γράψιμο». 

Ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ σχεδιάζει τον εαυτό του στο δικαστήριο. Λέει ότι «όταν ο απαγωγέας σου είναι ο δικαστής ακόμα και μια ματιά στην αγαπημένη σου καταγράφεται, δε σου επιτρέπεται να της μιλάς». Στο αμέσως επόμενο στριπ έχει σχεδιάσει ένα συννεφάκι απ’ αυτά που στα graphic novels και στα κόμικ θα περίμενε κανείς να δει μέσα γραμμένα τα λόγια του πρωταγωνιστή. Αλλά το συννεφάκι είναι άδειο. Δίπλα του στέκεται ένα στρατιώτης και απ’ το χέρι του ξεκινάνε οι χειροπέδες που κρατάνε σφιχτά δεμένο το συννεφάκι του λόγου του Σαμπανέχ. Ο Σαμπανέχ είναι ένας άνθρωπος που του έχουν αλυσοδέσει τα λόγια, τις ιστορίες, τις λέξεις. 

Αλλά ο Σαμπανέχ κάνει φίλο το πουλάκι, γίνεται ο ίδιος δέντρο, πιάνει το μολύβι και αφηγείται. Ο Σαμπανέχ, μαζί με το Θάμερ, τον Αμίρ, τη Μανάλ και όλους τους Παλαιστίνιους γείτονες, συγγενείς και φίλους του, μαζί με τα πουλάκια και τις ελιές, αφηγούνται τις ιστορίες τους. Κι εδώ αφηγούνται τις ιστορίες τους θα πει: Δεν φεύγω. 

Και μια ακόμα σημείωση για μας και αυτούς που είναι μόνοι

Ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ προσπάθησε να έρθει στην Ελλάδα για την παρουσίαση του βιβλίου του, αλλά δεν τα κατάφερε. Μας έστειλε ένα βίντεο μέσα απ’ το αυτοκίνητό του, αποκλεισμένος στην Ιορδανία. Σ’ αυτό είπε ότι παρόλο που ξέρει ότι υπάρχει ένα μεγάλο κίνημα αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό αγώνα και ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που συμπαραστέκονται όπως μπορούν (και τους είναι ευγνώμων γι’ αυτό), το να είσαι Παλαιστίνιος σημαίνει να νιώθεις μόνος. Οι Παλαιστίνιοι είναι μόνοι τους.

Αναρωτιέμαι που μας αφήνει εμάς αυτή η σκέψη. Να σκεφτούμε σοβαρά και βαθιά ότι οι Παλαιστίνιοι νιώθουν μόνοι τους. 

Σκέφτομαι το ισραηλινό κεφάλαιο και το ελληνικό real estate. Τη βάση της Σούδας. Τις εκδρομές Ισραηλινών στρατιωτών για χαλάρωση και ξεκούραση σε ελληνικά ξενοδοχεία και θέρετρα. Τη στρατηγική συμμαχία, τις εκθέσεις όπλων, το κομμάτι της αριστεράς που δε λέει ένα κουρελιάρικο έστω συγνώμη για τις συμφωνίες με τον Νετανιάχου, τις δηλώσεις Ζαχαριάδη, τη δεξιά που δε λέει μια κουρελιασμένη έστω συγνώμη για τις πρακτικές του ελληνικού κράτους απέναντι στους Έλληνες Εβραίους, αλλά τώρα θέλει να κάνει διαλέξεις για τον αντισημιτισμό έχοντας πλουτίσει απ’ την κλοπή περιουσιών και λυσσώντας εξακολουθητικά και σήμερα ενάντια σε κάθε μη καθαρά ελληνόψυχο στοιχείο. Σκέφτομαι τις golden visas και τους μετανάστες. Σκέφτομαι πως η γεωπολιτική ανάλυση και η διεθνολογία έχει την τάση να καταπίνει στο δημόσιο λόγο τους δολοφονημένους ανθρώπους, έχει την τάση να είναι γοητευτική, τεράστια, επιβλητική.

Σκέφτομαι ότι από την είσοδο του ΔΝΤ στην Ελλάδα κι έπειτα, ίσως και νωρίτερα, από την ανάδυση της ισχυρής εκσυγχρονιστικής Ελλάδας, έχει δημιουργηθεί ένας νέος ανθρωπότυπος, μια καινούρια κοινωνική στροφή στο ελληνικό φαντασιακό. Έχει προσδεθεί η ελληνική κοινωνία ίσως πιο έντονα από ποτέ (ή ίσως απλά ξανά, αυτή τη φορά πιο αναπολογητικά, πιο χυδαία) σ’ αυτή την ιδέα μιας ευρωπαϊκής λευκής υπεροχής, σε μια Δύση που καταστρέφει και αφαιμάζει και αισθάνεται ότι έχει όλο το δικαίωμα του κόσμου να βιώνει την ύπαρξή της ως ο Καταστροφέας του (άλλου) κόσμου και ο Καταναλωτής των καλών του (άλλου) κόσμου. Η Δύση απολαμβάνει τη βαναυσότητά της, ονειρευόμενη ότι της έχει αποδοθεί από το Θεό και τα Λεφτά η θέση του δίκαια αιώνιου νικητή της ιστορίας.

Ο καγκελάριος Μερτς λέει ότι το Ισραήλ κάνει τη βρώμικη δουλειά για όλους μας στο Ιράν. Αυτή είναι μια αδιανόητη δήλωση. Τι σημαίνει καν αυτό; Για όλους μας; Ποιοι είμαστε εμείς; Ποια είναι η βρώμικη δουλειά;

Ένας στρατηγός του IDF έλεγε το 1980 ότι οι Παλαιστίνιοι είναι «σαν ναρκωμένες κατσαρίδες που τρέχουν πανικόβλητες μέσα σ’ ένα μπουκάλι». Ένας άλλος αξιωματούχος του IDF το 2002 δήλωνε στην Haaretz ότι «είναι δικαιολογημένο και ακόμη και απαραίτητο να αντλούμε διδάγματα από όλες τις πιθανές πηγές (…) από τα διδάγματα προηγούμενων μαχών – και ακόμη, όσο σοκαριστικό και αν φαίνεται, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο πολέμησε ο γερμανικός στρατός στο γκέτο της Βαρσοβίας».

Ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ σε συνέντευξη που έδωσε στον Γιάννη Κοντό στην ιστοσελίδα Πόλη-Κ είπε ότι η τέχνη στην Παλαιστίνη είναι εργαλείο για την «επαν-ανθρωποποποίηση» των Παλαιστίνιων και την αποδόμηση της ισραηλινής προπαγάνδας. 

Ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ είναι ένας Παλαιστίνιος καλλιτέχνης που αφηγείται ιστορίες για να μπορέσουν οι Παλαιστίνιοι να βρουν δύναμη να μείνουν εκεί, στο σπίτι τους. Κι εμείς, μπορούμε ίσως να σκεφτούμε και να βρούμε τρόπους να καταλάβουμε τι σημαίνει να αφήνουμε τους Παλαιστίνιους ξανά και ξανά μόνους. Να αναρωτηθούμε τι σημαίνει πρακτικά ο αφανισμός της Γάζας και πως μπορούμε, αν μπορούμε, να τον ξεκάνουμε. Να ξεκάνουμε τις μικρές και μεγάλες φυλακές ενός συστήματος απαρτχάιντ. Μπορούμε ίσως να ακούσουμε τις ιστορίες του Σαμπανέχ και ν’ ακούσουμε σοβαρά, βαθιά, ν’ ακούσουμε πολύ, ότι ο Μοχαμάντ Σαμπανέχ την ώρα αυτή, σήμερα, μας λέει ότι το να είσαι Παλαιστίνιος σημαίνει να νιώθεις μόνος.

π.

Γιάννης Σπανός / Βίκυ Μοσχολιού.

Στο ντοκιμαντέρ (του αγαπημένου φίλου Άρη) Πίσω απ’ την μαρκίζα, ο Σπανός μιλάει για διάφορα πρόσωπα με τα οποία συνεργάστηκε. Μ’ αρέσει ο τρόπος που μιλάει για μερικά απ’ αυτά ή μάλλον συγκινούμαι ακριβώς για τον τρόπο που μιλάει (και ξεχωρίζει) κάποια συγκεκριμένα πρόσωπα. Η Αρλέτα, η Τσανακλίδου, ο Άκης Πάνου. Και βέβαια η Μοσχολιού. Περιγράφει πως ήρθε να τραγουδήσει το άνθρωποι μονάχοι και λέει ότι με το που ξεκίνησε, ο Σπανός σκέφτηκε ότι δεν μπορεί να της δώσει οδηγίες, τι οδηγίες να της δώσω. Λέει ότι βγαίνει κάτι κάπως από μέσα της (ή κάτι τέτοιο). Τραγουδάει με αυτό από μέσα της, με κάτι από μέσα της. Βλέπεις ότι κάτι προσπαθεί να περιγράψει ο Σπανός, αλλά δεν έχει ακριβώς τις λέξεις, οπότε στη συνέχεια παραιτείται, δεν εξηγεί, κάνει μια χειρονομία, για δευτερόλεπτα διευθύνει μια αόρατη ορχήστρα κι ύστερα αποκαλύπτει κάτι με τη φάτσα του. Τι είναι αυτό που βγαίνει από μέσα της; Ποιος ξέρει; Εγώ απλά κοιτάζω τη φωτογραφία στα σκουριασμένα χείλη και ό,τι καταλαβαίνω.

Πάνος Γεραμάνης.

Στο ντοκιμαντέρ που παίχτηκε στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αφού έχουν μιλήσει για τους σταρς του λαϊκού τραγουδιού, κάποια στιγμή ακούγεται ότι ο Γεραμάνης δεν ξεχώριζε τους άσημους από τους διάσημους λαϊκούς βάρδους, όσους είχαν κάνει τεράστια καριέρα απ’ όσους χάθηκαν στην πορεία των χρόνων και γύρισαν στις πόλεις και τα χωριά τους. Βλέπουμε και ένα δυο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από συνεντεύξεις δύο μουσικών στο ραδιόφωνο. Τους έψαξε ο Γεραμάνης λέει σε όλη την Ελλάδα. Ο ένας έχει αυτό το γλυκοενοχλητικό στοιχείο του αδικαίωτου, εκείνο το ρημάδι το θα μπορούσα αλλά ήταν το σύστημα τέτοιο και βέβαια δίκιο έχει, αλλά πάντα αυτού του είδους τα παράπονα έχουν και κάτι που δημιουργεί απόσταση. Λυπάμαι που δε σημείωσα το όνομά του, θα ήθελα να το πληκτρολογήσω και να πατήσω γκουγκλ ίματζις. Χωρίς να ξέρω τίποτα ιδιαίτερο, συμπαθούσα πολύ τον Γεραμάνη, γιατί νιώθω ότι είναι υπεύθυνος που εκεί στην εφηβεία πέρασα απ’ τον Μελωδία στο Δεύτερο Πρόγραμμα και απ’ το ροκοέντεχνο στο λαϊκό και το ρεμπέτικο. Ακόμα θυμάμαι την εκπομπή που έκανε αφού βγήκε από μια περιπέτεια υγείας στο νοσοκομείο. Ξεκίνησε με τη φράση στο νοσοκομείο η νύχτα ήταν βαριά και αν και ήταν ραδιόφωνο, είχα πάντα την αίσθηση ότι αυτή τη συγκεκριμένη φράση δεν την άκουσα, αλλά την είπε με τη φάτσα του μπροστά μου. Η νύχτα ήταν βαριά. Να καπνίζει και να λέει Η νύχτα ήταν βαριά – όλη η φράση ούτε μισό ηχαλάκι, μόνο ένα πρόσωπο.

Λεσβία.

Τα πρόσωπα που περνούν απ’ την οθόνη στο ντοκιμαντέρ της Τζέλης Χατζηδημητρίου. Τα πρόσωπα είναι και οι ιστορίες, είναι και η ιστορία. Συχνά, το ξεχνάω και μπλέκομαι. Εκνευρίζομαι, απορώ και θέλω να μπω σε τέσσερις χιλιάδες φριχτές κουβεντούλες. Κι ύστερα κάτι γίνεται και θυμάμαι πως το μόνο που έχει σημασία είναι αυτά τα πρόσωπα στο φευγαλέο πέρασμα της κάμερας.

ζ.

Επιστρέφω μόνιμα σε μια φράση που αγαπώ. Υπάρχει μια μοναξιά που δε μοιάζει με καμία άλλη. Ο Μπωντριγιάρ μιλάει για τους νεοϋορκέζους που τρώνε μόνοι τους βιαστικά στους δημόσιους χώρους (Να ξετυλίγεις ένα σάντουιτς όρθιος ή μισο-όρθιος μέσα στον ξέχειλο πανικό της πόλης, μόνο και μόνο για να στομώσεις και να επιστρέψεις καινούριος στις λαπτοπικές διεκπεραιώσεις).

Ο Λεφτεράκης όταν κάνω μπάνιο στέκεται με τον κώλο πίσω (μισο-όρθιος δηλαδή) στην άκρη άκρη του νιπτήρα. Κοιτάζει την κουρτίνα του μπάνιου ατάραχος κι υπομονετικός. Πού και πού κάνει κι αυτός το ελαφρύ μπανάκι του, ξεκινάει και σταματάει να γουργουρίζει, κοιτάζει κάτι στα άπλυτα, στέκεται απλά. Ο Όζζυ κάποιες φορές ξάπλωνε και κοιμόταν κουλουράκι στο πατάκι του μπάνιου.

Προσπάθησαν και προσπαθούν, γάτος και σκύλος, ν’ αντιστρέψουν τη φράση του Μπωντριγιάρ. Υπάρχει μια μη-μοναξιά που δε μοιάζει με καμία άλλη (γιατί δεν κάνουμε στ’ αλήθεια κάτι μαζί). Υπάρχει μια συντροφικότητα που δε μοιάζει με καμία άλλη (γιατί είναι μια γενική, διαρκής παρουσία). Υπάρχει ένα παρεάκι-που-δε-ζητάει-τίποτα-ούτε-καν-απευθύνεται-απλά-μπορεί-και-υπάρχει-μαζί-ταυτόχρονα-με-μια-εντελώς-ανάλαφρη-και-συνολική-αγαπητικότητα που δε μοιάζει με κανένα άλλο.

Υπάρχει ένας τρόπος να υπάρχεις μαζί χωρίς να ζητάς ή να σου ζητάνε. Να περιμένεις χωρίς το στοιχείο της αναμονής και να σε περιμένουν χωρίς το στοιχείο της αναμονής. Σε περιμένω και το ρήμα είναι απλά μια σωματική κίνηση (words as steps, verbs as motions λέει ο Πωλ Όστερ). Η σωματικότητα της αναμονής, άμα της αφαιρέσεις την αγωνία.

Ο Λεφτέρης με περιμένει να τελειώσω το μπάνιο μου. Μετά βρισκόμαστε πάνω και γύρω απ’ το νιπτήρα. Όλα τα επείγοντα έχουν αναιρεθεί με ένα τρόπο .

π.

Την ώρα που αφήνω το αμάξι στο συνεργείο είναι η πρώτη στιγμή το τελευταίο τετράμηνο, κατά τη διάρκεια του οποίου ήταν ακινητοποιημένο κι αφημένο στην τύχη του, που σκέφτομαι ότι ο κύριος Π. μπορεί να μου πει δε φτιάχνεται. Ή δεν αξίζει να βάλεις λεφτά, άστο, πέτα το, πούλα το για ανταλλακτικά. Καθώς περπατάω προς το τραμ με πιάνει ένας μικρός μικρός πανικούλης. Δε φτιάχνεται. Εκείνη τη στιγμή δε με νοιάζει τόσο η πιθανότητα να μείνω χωρίς αμάξι οριστικά, ενδεχόμενο φυσικά εντελώς πραγματικό, όσο η πιθανότητα να μην ξαναοδηγήσω αυτό το συγκεκριμένο. Όπελ κόρσα 18 ετών. Στ’ αλήθεια δεν σκέφτηκα, ωχ δε θα το ξαναοδηγήσω, αλλά ωχ δε θα ξαναπάει βόλτα. Ναι, τρίτο ενικό, δεν μπερδεύομαι. Φυσικά, μέσα σε 18 χρόνια έχουμε ζήσει πολλά, και μέσα στο τραμ προσπάθησα να τα θυμηθώ όλα, με έμφαση α) στις φορές που κοιμήθηκα μέσα του β) σε κάποιες πραγματικά θαυμάσιες διαδρομές γ) σε κάποια ατυχή περιστατικά, που έβγαλα όλο μου το θυμό πάνω του (σόρι τιμόνι, σόρι χειρόφρενο).

Η αλήθεια είναι ότι δεν το πρόσεξα ιδιαίτερα ποτέ. Τουλάχιστον, έτσι μου λέει ο κύριος Π. κάθε φορά που το βλέπει πενταβρώμικο, γεμάτο άδεια πλαστικά μπουκάλια νερό, τρίχες ζώων, ψίχουλα κουλουρακίων, κούτες yusra (άδειες και γεμάτες) και καλοκαιρινά είδη διαφορών ειδών. Ρε συ ντροπή είναι, πρόσεχέ το λίγο.

Δεν υποψιάζεται ο κύριος Π. ότι το κορσάκι συμφωνεί μαζί μου ως προς τις προτεραιότητες. Το κατάλληλο cd (γιατί με cd λειτουργεί το γλυκούλι) είναι η μόνη σημαντική προϋπόθεση για να τσουλήσουμε στους μακρινούς και κοντινούς δρόμους. Είναι δύσκολη δουλειά να βρίσκεις πια άδεια cd, να κατεβάζεις μουσική και ακόμα περισσότερο δύσκολη δουλειά να κάνεις αυτό που χρειαζόταν πάντα. Να συνδεθείς με τη στιγμή, να ακούσεις το τραγούδι που θες και χρειάζεσαι, να φτιάξεις μια συλλογή που την έχεις προβλέψει απ’ το προηγούμενο βράδυ (δεν έχουμε τις ντίτζιταλ πολυτέλειες του σούπερ μάρκετ κομματιών). Ψάχνουμε τη συγκίνηση μανιασμένα, ψάχνουμε τη συγκίνηση για να αντέξουμε τους δρόμους της Αθήνας, ψάχνουμε τη συγκίνηση κι όχι να βάλουμε ένα απλά ανεκτό χαλί να χαλάει τ’ αυτιά και την έμπνευσή μας.

Την ώρα που σκέφτομαι ξανά και ξανά το πιθανό δε φτιάχνεται,το ραδιόφωνο στ’ αυτιά μου παίζει φταίω που ενώ μεγάλωσα τα ίδια λάθη κάνω / και τα χαμένα από καιρό πάλι τα ξαναχάνω. Αυτό το τραγούδι δεν το έχω ακούσει ποτέ στο κορσάκι και αμέσως η αγωνία της επικείμενης απάντησης του κυρίου Π. μεγαλώνει. Άσε που αυτό το και τα χαμένα από καιρό πάλι τα ξαναχάνω τώρα μου φαίνεται και ταιριαστό και πολύ βαρύ και με στέλνει στο διάολο και πίσω και όλα αυτά ενώ ακόμα δεν είναι καν εννιά παρά τέταρτο το πρωί.

Λίγες ώρες αργότερα ακούω τον κύριο Π. όλο χαρά να μου λέει ότι τελικά φτιάχνεται (αλλά κοστίζει όσο ένας μήνας μου και κάτι αλλά χαλάλι του κι οι πίκρες του χαλάλι). Μάλιστα στην ερώτηση αν αξίζει που φτιάχνεται, μου απαντάει σαν σωστός συνεργειάς με το πιο σοβαρό και στιβαρό ύφος του κόσμου αν δεν κρατήσει πέντε χρόνια τουλάχιστον, έλα να με βρεις.

Το οδηγώ μετά από τέσσερις μήνες και νιώθω καλά. Δυναμώνω το ραδιόφωνο. Είναι αγαπημένη συνήθεια μετά από συνεργείο ή πλύσιμο, να δω τι άκουγαν οι άγνωστοι άλλοι, ενώ δούλευαν. Δεν αναγνωρίζω καν το σταθμό. Παίζει ένα παλιό ρεμπέτικο: όπου και να φύγεις, όπου και να πας / θα ξαναγυρίσεις μια και μ’ αγαπάς. Ούτε να το ήξεραν οι άνθρωποι ότι θα με ταράξει η φωνή της Γεωργακοπούλου και να το έκαναν επίτηδες. Το τραγούδι κάτι μου θυμίζει. Να το ακούω πάλι στο κορσάκι, να παρκάρω και να μένω λίγη ακόμα ώρα μέσα. Μέχρι να τελειώσει το κομμάτι. Κλειστά τα παράθυρα, τίγκα η ένταση και έξω νύχτα καλοκαιρινή. Θα πάω να πιω ποτό μ’ ένα φίλο που πια έχουμε χαθεί από χρόνια. Οι παλιοί Λατίνοι (κι ο Νόλαν) είχανε μια στρατηγική για να θυμάσαι –  απομνημονεύεις μια τοποθεσία, ένα σημείο, ένα μέρος κι ύστερα κάνεις τις συνδέσεις.

Το μέρος είναι το παρκαρισμένο κορσάκι και γω είμαι κλεισμένος μέσα, ακούω, τραγουδάω (σόρι Γεωργακοπούλου) κι ετοιμάζομαι να πιω πολύ.

Θα με νοσταλγήσεις και θα ξαναρθείς
θα το μετανιώσεις, θα με θυμηθείς

π. (πάλι)

Στο λεωφορείο ο τύπος δίπλα μου σκρολάρει ακατάπαυστα και ταυτόχρονα λαμβάνει μηνύματα σε ομαδική στο βάιμπερ. Όλα με ήχο. Με ενοχλεί, αλλά το καταπιέζω γιατί μυρίζει τη μυρωδιά του μεγάλου ανθρώπου και ξέρω πως μάλλον δεν ξέρει τι πρέπει και τι δεν πρέπει με τα βίντεο και τον ήχο στα σόσιαλ μίντια όταν βρίσκεσαι σε ΜΜΜ. Σε κάποια φάση καταλαβαίνω το σώμα του δίπλα μου που χαλαρώνει, για την ακρίβεια λίγο χύνεται πάνω μου. Κοιμήθηκε. Τα μάτια του έχουν κλείσει, το στοματάκι έχει κάνει ένα απειροελάχιστο στραβό ο και απ’ τα ρουθούνια του βγαίνει ήσυχος αέρας και κάπου κάπου σαν στάχια κουνιούνται λίγες τρίχες. Τα δάχτυλα κι απ’ τα δύο του χέρια είναι πάνω στην οθόνη. Το σταματημένο βίντεο δείχνει έναν παίχτη της Ίντερ που ετοιμάζεται να βγάλει τη φανέλα του για να πανηγυρίσει. Το ένα δάχτυλο έχει μείνει ακριβώς πάνω στο πρόσωπο του παίχτη και όλα τα εμότζις είναι ανοιχτά ακριβώς από πάνω. Άρα ανοιχτά και όλα τα συναισθηματικά ενδεχόμενα. Πάνω απ’ αυτό το γκολ αιωρούνται διάφορα συναισθήματα καρδιά – κλάμα – γέλιο – συμπάθεια – απλή επιβράβευση. Μένει στάσιμος για πολύ ώρα έτσι, γέρνει πάνω μου όλο και περισσότερο, η οθόνη είναι ακινητοποιημένη απ’ τα δάχτυλα, αλλά οι ειδοποιήσεις συνεχίζουν και σκάνε. Τι διάολο; Πέθανε;

Πλησιάζει η στάση μου και αρχίζω και αναρωτιέμαι πως θα κατέβω, τώρα που στην πραγματικότητα έχει στηριχτεί πάνω μου, με το αμπεχωνοειδές μπουφάν του και τη μυρωδιά του που με στενοχωρεί και με αγχώνει. Πώς να μυρίζω άραγε; Απ’ τη δύσκολη θέση με βγάζει ο Κωνσταντίνος Δ. που του τηλεφωνεί.

Κοντά στη στάση είναι ένα φροντιστήριο αγγλικών. Μια μαμά παίρνει το παιδί της. Αυτό είναι φοβερά χαρούμενο και φωνάζει ΜΑΜΑΑΑΑΑ, ΜΑΜΑΑΑΑ ΕΙΔΕΣ ΤΟΝ ΟΥΡΑΝΟ;;;;; ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΙΘΑΝΟ;;;;;;;;

Αυτή δεν απαντάει, απλά προχωράνε.

*

Σκέψεις έρχονται και φεύγουν τυχαία. Δεν υπάρχει τρόπος να τις κρατήσεις ή να τις κατακτήσεις. Μια σκέψη διέφυγε· προσπαθούσα να την καταγράψω· αντ’ αυτού, γράφω ότι μου διέφυγε

(κι αυτό π.)

Βλέπω το The Fire Within: A Requiem for Katia and Maurice Krafft, το ντοκιμαντέρ του Βέρνερ Χέρτζογκ για ένα ζευγάρι ηφαιστειολόγων. Οι εικόνες είναι εντυπωσιακές και οι φάτσες των δύο πρωταγωνιστών φοβερές. Ο τρόπος που αυτοί οι άνθρωποι περπατούν, περιφέρονται και κουβαλούν τα διάφορα όργανα στους χώρους γύρω και κοντά στα ηφαίστεια έχει κάτι το γοητευτικό και απόκοσμο. Η αποτύπωση της λάβας που αναβλύζει είναι επιβλητική. Στ’ αλήθεια όμως αυτό που με έχει πιάσει απ’ το λαιμό είναι το voice over του Χέρτζογκ. Η φωνή του και κάποιες παρατεταμένες σιωπές. Ο τρόπος που μιλάει το όνομα Katia.

Θέλω το πρωί στο αυτοκίνητο στο δρόμο για τη δουλειά να ανοίγω το ραδιόφωνο και να μου μιλάει ο Χέρτζογκ. Θέλω να πληκτρολογώ τυχαίους τηλεφωνικούς αριθμούς και να το σηκώνει ο Χέρτζογκ. Θέλω να λαμβάνω ηχητικά στο ινσταγκραμ από άγνωστα προφίλ και να είναι ο Χέρτζογκ. Δεν έχει σημασία τι θα λέει. Θέλω αυτή τη φωνή και αυτές τις παύσεις στ’ αυτιά μου.

Τι ‘ναι 1

«Το αντίθετο μιας αλήθειας» δήλωνε ο Κλάους «είναι ένα ψέμα· αλλά το αντίθετο μιας βαθιάς αλήθειας» ―παύση για έμφαση, ψεκαστήρες, έντομα, μηχανές του γκαζόν, η αισθητή απουσία των θορύβων της πόλης, η φωνή του Κέννυ Ρότζερς από ένα περαστικό αυτοκίνητο― «ενδέχεται να είναι μια άλλη βαθιά αλήθεια». Είναι Αύγουστος ή δεν είναι Αύγουστος (ο Κλάους βγάζει τα παλιομοδίτικα στρογγυλά γυαλιά του, τρίβει το πρόσωπό του, τα ξαναφοράει, συνεχίζει να περπατάει)· εάν υποστηρίξω ότι είναι Αύγουστος ενώ δεν είναι, απλώς ψεύδομαι· εάν όμως πω ότι η ζωή είναι οδύνη, αυτό είναι αλήθεια, μια βαθιά αλήθεια· ομοίως είναι αλήθεια ότι η ζωή είναι χαρά· όσο περισσότερο βάθος έχει ο ισχυρισμός, τόσο πιο αντιστρέψιμος είναι· οι βαθιές αλήθειες προϋπάρχουν του συντακτικού, οι όροι τους μπορούν να αντιστραφούν, ακριβώς όπως στην περίπτωση του ασυνείδητου, όπου δεν ισχύει ο νόμος της μη αντίφασης ούτε ο νόμος του αποκλειόμενου τρίτου. Στη συνέχεια, σοβαρεύοντας προς στιγμήν, ο Κλάους αγγίζει τον ώμο μου: Ένα τέτοιο ρητό μπορεί να σου σώσει τη ζωή.

Μπ. Λέρνερ – Αμερικανική αγωγή

Τι ‘ναι 2

Τι `ναι αλήθεια, τι παραμύθια, /
θάνατος τι ‘ναι, τι ‘ναι η ζωή; /
Έλα κοντά μου, στην αγκαλιά μου /
να μου τα πεις εκεί.

Αλ. Πρωτοψάλτη – Γιορτή

λάφινγκ τουγκέδερ

Στο πλαϊνό πεζοδρόμιο ενός σούπερ μάρκετ του κέντρου βλέπω μία εργαζόμενη που προφανώς κάνει το διάλειμμά της. Είναι καθισμένη στα σκαλάκια της διπλανής πολυκατοικίας, καπνίζει τσιγάρο και σκρολάρει στο κινητό. Με το χέρι που καπνίζει κρατάει και το κεφάλι της. Οι κινήσεις της είναι αργές. Ανάμεσα απ’ τις τζούρες, όταν στηρίζει το μέτωπό της στη χούφτα της, τα μαλλιά της σχεδόν ακουμπάνε στο λάστιχο του παρκαρισμένου αμαξιού. Το πεζοδρόμιο είναι ελάχιστο, σχεδόν ανύπαρκτο. Μπαίνω κατευθείαν σε μουντ «το να ζεις και να δουλεύεις στην αθήνα είναι μια ανθρώπινη τραγωδία». Πάω ν’ αλλάξω πεζοδρόμιο γιατί, πρακτικά, δε θα χωρέσω θα πρέπει να τη σηκώσω ή έστω να την κάνω να μαζέψει τα πόδια της πάνω στα σκαλιά. Την ώρα που είμαι στη μέση του δρόμου, τη βλέπω καθώς κάνει το σκρολ να ξεκαρδίζεται στα γέλια. Γελάει δυνατά, δεν κρατιέται. Αμέσως πετάει το τσιγάρο και αρχίζει να πληκτρολογεί, χωρίς να μπορεί να συγκρατήσει το γέλιο. Ήταν ολοφάνερο. Ένα καλό μιμ που κάποιος είναι επείγουσα ανάγκη να δει αμέσως.

Ποτέ καμία

Στον τοίχο του πάρκινγκ που οδηγεί προς το υπόγειο, είναι γραμμένο με τεράστια γράμματα: Σε περίπτωση φωτιάς δε φέρουμε ΚΑΜΙΑ ευθύνη.

Συνέχεια όλες τις ευθύνες του κόσμου

Ο μπάτσος σταματάει την κυκλοφορία στην αρχή της Αμαλίας. Είμαι το τρίτο αμάξι στη σειρά. Είναι πρωί, έτσι κι αλλιώς θα έφτανα οριακά στην ώρα μου. Με λούζει κρύος ιδρώτας. Άντε τώρα να ξεφύγεις από δω μέσα. Ο μπάτσος όμως παραμένει εκεί στη μέση του δρόμου και κρατάει το γουόκι τόκι του. Δε βάζει κάποια κορδέλα. Δεν ετοιμάζεται να μας στείλει να στρίψουμε κάπου (όχι ότι υπάρχει εκεί αυτό το κάπου). Παίρνω τα πάνω μου. Εντάξει, κλασικά, κάποιο vip περνάει και μας κόβει για ένα δυο λεπτά. Συμβαίνει αυτό. Ακούω μουσική. Παραμένουμε ακίνητοι. Οδηγοί κορνάρουν ή κατεβαίνουν να δουν τι συμβαίνει. Ο μπάτσος σε ίδια στάση. Περνάνε δέκα λεπτά. Σβήνω το αμάξι. Τελικά ο όποιος είναι να περάσει περνάει μετά από 25 (μετρημένα) λεπτά. Έχω περάσει απ’ όλα τα στάδια του πένθους [Άρνηση -> (πολύς) Θυμός -> (ελάχιστη) Διαπραγμάτευση -> (αρκετούτσικη) Κατάθλιψη -> (αν μπορείς κάνε κι αλλιώς) Αποδοχή]. Όταν ξεκινάμε και περνάμε πια μπροστά από τη βουλή, δε νιώθω θυμό, όπως συνήθως, βλέποντας τουσ υπόλοιπους μπάτσους, που πίνουν φρεντοκαπουτσίνο και κοιτάνε σα χάνοι στοίχημα και γκαζέτα στα κινητά τους. Νιώθω ξαφνικά, αλλά με πολύ μεγάλη ένταση, ότι η ζωή μου τελειώνει και ότι αυτά τα 25 (μετρημένα) λεπτά ήταν πάρα πολύ σημαντικά, ήταν αναντικατάστατα, ήταν ανεπανάληπτα, με τρόπους που δεν μπορώ να διανοηθώ. Νιώθω ότι αυτός ο κλειστός δρόμος, αυτά τα 25 λεπτά μου διέλυσαν στην κυριολεξία τη ζωή. Νιώθω ότι αυτό το 25λεπτο ήταν κάτι που χάθηκα, κάτι που ήθελα, κάτι που δεν έπρεπε να χαθεί. Θα ήθελα να μάθω ποιος ήταν αυτός μέσα στο κωλάμαξο με τα φιμέ τζάμια. Ξαφνικά φωνάζω μόνος μου μέσα στο αμάξι ΠΟΙΟΣ ΡΕ ΓΑΜΗΜΕΝΟΙ ΠΟΙΟΣ.

Την προηγούμενη μέρα, σε μια πολύ άσχημη στιγμή, με μια αναπάντεχη ειλικρίνεια, αν όχι σκληρότητα, ο Δ. είπε τώρα δε με κρατάει τίποτα, όπου με πάρουν, να φύγω απ’ αυτό το μπουρδέλο. Δεν ήταν αυτό το κλασικό μόνο στην ελλάδα γίνονται αυτά και λοιπές φιλελέ μπούρδες. Ήταν ένα τόσο πραγματικό να φύγω απ’ αυτό το μπουρδέλο, που κανείς θα μπορούσε να αισθανθεί τρόμο ή δέος. Καταλαβαίνω όμως απόλυτα, εγώ αυτά τα 25 λεπτά τα ήθελα και τα έχασα.

Netflix-military complex

Δεν βοηθάει καμιά φορά στην κίνηση και το ότι βγαίνω απ’ την ασφάλεια της προεπιλεγμένης μουσικής και βάζω να ακούσω Πρώτο Πρόγραμμα. Ειδήσεις και εκπομπές στο δημόσιο ραδιόφωνο. Το ένα πρωί άκουσα την ανάλυση της Μίνας Καραμήτρου ως «ειδικής στην ισλαμιστική τρομοκρατία» και το επόμενο τις θέσεις του Ανδριανόπουλου για τη Μέση Ανατολή (και εννοείται και τα δύο πρωινά τους δύο δημοσιογράφους να συμφωνούν και να επαυξάνουν σε ό,τι λένε οι συνομιλητές τους). Δε μου κάνει εντύπωση που λένε όσα λένε -φυσικά και έχουν δικαίωμα να είναι όσο δεξιοί θέλουν-, μου κάνει εντύπωση ο τρόπος τους και ο τεχνικός λόγος που χρησιμοποιούν. Ειδικά η Καραμήτρου ήταν λες και είχε βγει από το Europe has fallen (ή κάποια ανάλογη ταινιοσειρά). Μιλούσε με φοβερή ψυχραιμία και ένταση για μυστικές υπηρεσίες, ευρωπαϊκά κράτη (που κοιμούνται μακάρια), για επιχειρησιακές δυνατότητες και άλλα παρόμοια. Οι άνθρωποι νομίζουν πως ζουν σε ένα video game ή σε κάποια σειρά και μπορούν να ζητούν χαλαροί περισσότερη στρατιωτικοποιημένη αστυνόμευση, εφόδους, παρακολουθήσεις, ανακρίσεις, intelligence, drowns. Οι άνθρωποι νομίζουν ότι μπορούν να μιλούν για «το ισραήλ ως προκεχωρημένο φυλάκιο του δυτικού πολιτισμού» που «θα καθαρίσει για όλους μας», λες και μιλάνε για το πιο αυτονόητο και φυσικό πράγμα στον κόσμο. Μου έκανε εντύπωση που σε ένα απ’ αυτά που γράφει ο Χωμενίδης κάποιο άτομο του έγραψε από κάτω για τον προφήτη Ουελμπέκ. Μάλλον αναφερόταν σε αυτή την περίφημη παντελώς ακροδεξιά θεωρία αντικατάστασης (οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί που θα πάρουν τη θέση του χριστιανικού κόσμου της ευρώπης). Και θυμήθηκε λοιπόν τον Ουελμπέκ και την ακροδεξιά παπάτζα του και την ένωσαν μια χαρά με το «θα καθαρίσει για όλους μας». Ο σκοτωμός γι’ αυτούς είναι μια λογική λύση, μια ρύθμιση, μια απόφαση, κάτι κουλ που συμβαίνει σε ένα υπερσύγχρονο air gaped operation room. Ίσως προλάβουμε κάπως να το χώσουμε και στο επόμενο μίσιον ιμπόσιμπλ.

Και γιατί Ι;

Σε ένα παλιότερο Παρασκήνιο, που κυρίως ψέλνει ή τραγουδάει, ο Αλέξης Δαμιανός ανάμεσα στα ελάχιστα που λέει είναι και αυτό:

Βεβαίως εγώ έχω περιμένει νύχτες πολλές να ανοίξουν οι ουρανοί των Θεοφανίων. Έχω περιμένει, περιμένει, περιμένει, περιμένει. Και δε μου έκανε καθόλου κακό που δεν είδα αλλά και που δεν έπαψα να πιστεύω ότι κάποια μέρα μπορεί να δω ν’ ανοίγουν τα ουράνια στα Θεοφάνια. Έχω κάτσει στα σκαλάκια τραγουδώντας ψέλνοντας της αυλής μου και δε νομίζω ότι έχασα τίποτα, ούτε νιώθω βλάκας ή κόπανος. Νιώθω ότι βρήκα κάτι άλλο που είναι ισάξιο. Αυτή η αναμονή. Τη νύχτα. Βρήκα ότι κάποιοι παλμοί κάποιοι πιο πέρα από μένα, δεν έχει σημασία αν δεν ανοίξουν οι ουρανοί και γιατί ν’ ανοίξουν οι ουρανοί.

Και γιατί ΙΙ;

Στο Fame Story που παίζει αυτό τον καιρό στην ελληνική τηλεόραση οι παίχτες μαθαίνουν τα τραγούδια που θα πουν στο επόμενο live. Σε ένα απ’ αυτούς δίνουν το losing my religion. (Βλέπουμε τη φάτσα του: Σκοτεινιάζει, δεν το πιστεύει, αγχώνεται, θυμώνει, αδικείται, στενοχωριέται). «εγώ αυτό το τραγούδι ΔΕΝ ΤΟ ΛΕΩ. Εγώ απορώ πως μου έδωσαν να πω ένα τραγούδι σε ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ». Μετά από λίγο πάει στο δωμάτιο. Μπαίνει ολόκληρος κάτω απ’ το πάπλωμα και χτυπιέται. Όταν μια συμπαίχτριά του πάει να τον βοηθήσει, εξανίσταται. Πετάει στο πάτωμα το χαρτί με τους στίχους. «ΔΕΝ ΤΟ ΛΕΩ».

Το επεισόδιο της επόμενης μέρας ξεκινάει και βλέπουμε τον ίδιο παίχτη στην πρόβα. Τραγουδάει άνετα έχοντας μάλλον και πολύ καλή προφορά.

Λίγο αργότερα, στο δωμάτιο που μιλάνε οι παίχτες του ριάλιτι στην κάμερα μόνοι τους λέει:

«Τελικά, το έβγαλα το τραγούδι,

μάλλον θα είμαι οκ.

Παύση.

Παύση.

Παύση.

Εγώ τώρα γιατί έκανα όλο αυτό το σαματά;

Παύση.

Τσαμπα;»

Όχι φίλε μου καθόλου τσάμπα. Όπως ένιωσες (κι ας άλλαξες μετά).

Εγώ αυτό το τραγούδι ΔΕΝ ΤΟ ΛΕΩ.

Εγώ αυτά τα 25 λεπτά ΔΕΝ ΤΑ ΧΑΡΙΖΩ.

Βγαίνω Συγγρού και ο ουρανός είναι κάπως μαύρος στο βάθος, σκοτεινός και απέραντος, πιάνει όσο πάει το μάτι και έχω μάλιστα την αίσθηση ότι αν μπορούσε το μάτι να φτάσει παραπέρα κι εκεί θα τα κάλυπτε όλα αυτή η βαριά μαυρίλα.

Ο ουρανός είναι πολύ μαύρος, εγώ είμαι πολύ κουρασμένος για να μαγειρέψω (μακαρόνια μη φανταστείς), δε θέλω να παραγγείλω γιατί όλη αυτή η μαυρίλα είναι πολύ πιθανό να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή και η αυθόρμητη απόφαση είναι goodys. Κανονικά αυτό το τσιζ, όπως κάθε τέτοιου είδους τσιζ, μ’ αρέσει, αλλά κάτι έχει η βραδιά και όλο αυτό μου φαίνεται απλώς σαντ. Παρόλα αυτά το κάνω, σα να ήταν η μόνη λύση στον κόσμο. Παρκάρω, στο Κουκάκι ο κόσμος τρωγοπίνει, άλλος θεός –πριν λίγο στο φεστιβάλ βιβλίου όλοι ζούσαν την ανησυχία, θα βραχούν το βράδυ τα βιβλία;δε θα βραχούν;τι να κάνω; ή συζητούσαν σοβαρά για τις πλημμύρες στο πήλιο–. Στα goodys όλο αυτό το στενάχωρο πράγμα γίνεται ακόμα πιο στενάχωρο αφού για κάποιο λόγο λειτουργεί ένας φοβερά δυνατός κλιματισμός, κλιματισμός πλοίου χωρίς να είσαι σε πλοίο, και στο τραπέζι αριστερά κάθεται μόνος του ο γνωστός συγγραφέας βιβλίων αυτοβοήθειας φορώντας μπουφάν και τρώγοντας κάτι με μαχαιροπήρουνο σε ένα ορθογώνιο πιάτο. Τον σιχαίνομαι και τον λυπάμαι και βγάζω ό,τι να ‘ναι άκυρα συμπεράσματα για τον άνθρωπο, αλλά σχεδόν δε φταίω γιατί απ’ τα ηχεία ακούγεται δυνατά μια επικολυρική εκδοχή του sound of sadness, που τα κάνει όλα αδιανόητα τραγικά και κενά νοήματος. Επίσης είναι η δεύτερη φορά που τον βλέπω σήμερα, πέρασε απ’ το περίπτερο στην έκθεση και προς στιγμήν αγχώθηκα ότι θα σταματήσει να ψωνίσει. Άβολο. Όμως, λιγότερο άβολο απ’ τους υποψήφιους που περνάνε και αφήνουν τις καρτούλες τους κι εγώ προσπαθώ γρήγορα να καταλάβω από ποια στο διάολο παράταξη είναι, αλλά δεν το προλαβαίνω έχουν ήδη φύγει κι έχω μείνει με μια επαγγελματική κάρτα στο χέρι.

Χθες έβλεπα κάτι βιντεάκια με κουρέματα, reels στο insta δηλαδή, την τελευταία εβδομάδα επιτελούν την (ιερή) λειτουργία που συνήθως επιτελεί ο Μπομπ Ρος, τα βλέπω και ηρεμώ, ησυχάζουν τα μέσα μου, γλαρώνουν τα μάτια μου. Μια γυναίκα στο L.A. κουρεύει μόνο με ξυράφι, είναι εντυπωσιακό, αλλά από την πανδημία και μετά έγινε δασκάλα κομμωτικής, απέκτησε μια αλλεργία στα χημικά του κομμωτηρίου. Της έχει λείψει η ατμόσφαιρα του μαγαζιού. Σε κάποια βίντεο είναι σχεδόν βουρκωμένη μ’ αυτά και μ’ αυτά, σε άλλα κάνει tutorials. Έτσι μου έρχεται να μάθω να κουρεύω με ξυράφι, έχει κάτι το ξεκουραστικό ν’ ασχολείσαι με τα μαλλιά των ανθρώπων (και των σκυλογατιών), αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν πιάνουν τα χέρια μου.

Ο ουρανός συνεχίζει να έχει αυτή τη βαριά ατέλειωτη αίσθηση, μόνο που τώρα τον νιώθω και σα να ‘ναι κάπως χαμηλά, λες και αυτό το απέραντο μαύρο θα ακουμπήσει τα κεφάλια μας. Πάντως εγώ οδηγώ κανονικά στη Συγγρού και προσπαθώ να καταλάβω από ήρθε αυτή η ξαφνική αίσθηση απόλυτου αδιεξόδου, η οποία ήρθε και μ’ έπιασε απ’ το λαιμό ξαφνικά μέσα σ’ ένα τέταρτο, όσο έκανα να φτάσω απ’ το Πεδίο στο Φιξ, και τώρα δεν μπορώ να ευχαριστηθώ τη μεγάλη κατηφόρα που πάντα μου φτιάχνει ένα τσικ το κέφι. Στη γειτονιά για κάποιο λόγο τα φώτα του δρόμου είναι σβηστά, επικρατεί ερημιά, λες κι έχει βαρέσει ένας συναγερμός που δεν άκουσα ποτέ, ψυχή πουθενά και ο ουρανός όλο και κατεβαίνει προς τα κάτω. Σ’ ένα βίντεο ο Μπέος κυκλοφορεί στους δρόμους και ψευτοωρύεται προς τα αυτοκίνητα ΠΟΥ ΠΑΤΕ; ΠΟΥ ΠΑΤΕ; ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΟ ΠΑ ΑΠΟ ΧΤΕΣ; Εντωμεταξύ τα τζάμια των αυτοκινήτων είναι κλειστά και δεν ξέρω σε ποιον το λέει ο Μπέος εκτός δηλαδή απ’ την κάμερα που επιμένει να τραβάει ΠΟΥ ΠΑΤΕ ΡΕ; Σε ένα άλλο βίντεο απ’ τον Έβρο κάποιοι ψιθυρίζουν ενώ ένας γύπας στέκεται στη μέση του δρόμου, το έκλεισα αμέσως δεν είδα τι γίνεται μετά, είναι φοβερό πως σε πιάνει καμιά φορά και λες δεν αντέχω δε μπορώ να το δω. Σε μια εκδήλωση τον Αύγουστο στα Κύθηρα ο Ιάσωνας Αποστολόπουλος προσπαθούσε να μιλήσει κάπως ψύχραιμα για το ναυάγιο της Πύλου, αλλά αναρωτιέμαι τι σημασία έχει, δηλαδή έχει, αλλά απ’ την άλλη δεν έχει κιόλας που άγνωστος αριθμός ανθρώπων βρίσκεται στον πάτο της Μεσογείου, αφού θα έχουμε πάντα την Σακελλαροπούλου σε φώτο οπ με τον φράχτη και τους πολιτοφύλακες να τριγυρνούν ες ες στην ύπαιθρο και να τους καμαρώνει ο μισός εθνικός κορμός, ονειρεύομαι στ’ αλήθεια του χρόνου τον ιούλιο αν δεν καίγεται κάτι και γίνει η γιορτή της δημοκρατίας να βρει την ευκαιρία η ΠτΔ να τους παρασημοφορήσει να χαρεί και η νέα ευρωπαϊκή δημοκρατία μας που πέτυχε απόλυτα το σκοπό της, σκοτώνονται τόσο πολλοί άνθρωποι πια στα σύνορα ΓΙΟΥΠΙΙΙΙ, αυτό θα πει εθνική κυριαρχία όχι μαλακίες. Κυκλοφορεί στο timeline μου ένα άρθρο με τίτλο «Το δάσος της Δαδιάς χάθηκε για πάντα». Στην ίδια εκδήλωση, στα Κύθηρα, ήταν και η Μάγδα Φύσσα κι αφού είπε ό,τι είχε να πει, κάποιο άτομο απ’ το κοινό ρώτησε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς, πως μπορούμε πρακτικά να βοηθήσουμε, εκείνη απάντησε: Μα το έχετε κάνει ήδη, δεν ένιωσα ποτέ μόνη. Έτσι είπε, ότι μετά τη δολοφονία ήσασταν συνέχεια εκεί, είπε.

Ο ουρανός δε λέει να ξανασκαρφαλώσει μια στάλα. Εμ έχει μείνει εκεί χαμηλά εμ έχει και τον ατελείωτο. Πριν φτάσω στα goodys περνώντας από την Σπύρου Τρικούπη κάποιοι είχαν βγάλει ένα τραπεζάκι και πέντε έξι καρέκλες, δεν είδα ήταν μαγαζί, σπίτι ή ό,τι, γιατί κόντεψα να πατήσω αλάρμ και να σταματήσω, κεράστε ρε παιδιά μια μπύρα, κάντε κάτι, να κάτσουμε λίγο στο πεζοδρόμιο να πούμε μια κουβέντα, εδώ ο ουρανός όπου να ‘ναι θα μας καταπλακώσει.

Φτάνοντας σπίτι, τρέχω να μπω στην πολυκατοικία –ούτε στην είσοδο έχει φως–, βιάζομαι γιατί μου φαίνεται ότι το ταβάνι έχει πιο λογικό ύψος και σίγουρα κάπου τελειώνει, σε αντίθεση με αυτό το πράγμα απ’ έξω, μπαίνω, χαιρετάω τα γατιά, λέω τώρα να φάμε τα τσιζ μας αλλά κάθομαι και συνειδητοποιώ ότι η μισή κοκακόλα έχει χυθεί στη σακούλα και κατ’ επέκταση στο χολ και στο σαλόνι και στο τραπέζι, πάρε ρε μαλάκα Σπύρο κουτάκι τι το θες το χάρτινο, πού το πηγαίνεις πέρα δώθε;

*

Μας έλεγε όλους εμάς που ονειρευόμαστε την ευτυχία ένας μεγάλος δρόμος περιμένει να μας οδηγήσει στη μεγάλη πόλη. Τον πιστέψαμε. Εσύ αναστέναξες βαθιά, με τράβηξες προς το μέρος σου και συνέχισες να χορεύεις. Ψιθύρισες: «Ο μπαμπάς το έλεγε αυτό κάποτε…Δεν είστε οι πρώτοι εσείς που φανταζόσαστε ετούτη τη στιγμή»

Λάνα Μπάστασιτς, Πιάσε το Λαγό

*

Μ’ αρέσει αυτή η φράση, τη λέω δυνατά: Δεν είστε οι πρώτοι εσείς που φανταζόσαστε ετούτη τη στιγμή. Σκουπίζω την κοκακόλα και βλέπω ένα χθεσινοβραδινό βιντεάκι από Κύθηρα. Έχει πέσει το ρεύμα στο νησί, σκοτάδια και βροντές, είναι μαζεμένοι σε ένα σπίτι και η Χ. τραγουδάει ένα απ’ τα πλέον αγαπημένα μου τραγούδια, δεν έχει δρόμο να διαβώ / σοκάκι να περάσω. Μ’ αυτό το κομμάτι έπρεπε να κατέβω τη Συγγρού, αλλά πόσες πιθανότητες υπάρχουν να σου κάνουν τα ραδιόφωνα κι η τύχη τέτοια χάρη;

το νύχι στο χρόνο

Κάνω μαλακίες γιατί είναι η πρώτη μέρα στη θάλασσα και λειτουργώ με την ένταση του οδηγού που στέκεται πέμπτο αμάξι από ένα φανάρι, που συνήθως αφήνει να περάσουν το πολύ τρία. Σκάβω βιαστικά με το πόδι ανάχωμα για να μην βρέξει το κύμα πετσέτες και λοιπά τζάτζαλα μάτζαλα. 

Δεν σκάβω όπως πρέπει και όπως ενδείκνυται την άμμο, δηλαδή με τη φτέρνα. Σκάβω με τα δάχτυλα, οπότε πολύ σύντομα συμβαίνει το αναμενόμενο. Τα δάχτυλα βρίσκουν πέτρα. Συγκεκριμένα το τρίτο δάχτυλο (έχει ξεχωριστό όνομα άραγε; ναι, μέσος ή τρίτος δάκτυλος) βρίσκει πέτρα. Κάνω άουτς, τρέχω ασυναίσθητα στο σημείο που σκάει το κυματάκι και καθώς αυτό αποσύρεται, βλέπω το δάχτυλο καλυμμένο από ένα κόκκινο υγρό. Έχει φύγει το μισό νύχι. Το αφήνω για λίγο εκεί, να το κάψει το αλάτι, να το κάψει ο ήλιος ή ό,τι άλλο λέγαμε παλιά και ύστερα το τυλίγουμε με ένα πρώην υγρό χαρτομάντηλο που πια έχει ξεραθεί.

Δεν πονάω κι ούτε έχει συμβεί κάτι. Ίσως είναι μια μικρή τοσοδά αηδία, αλλά εντάξει. Δε με πειράζει που κοκκινίζει το πρώην υγρό μαντηλάκι. Απ’ την πρώτη στιγμή που είδα τι έχει συμβεί το μόνο που σκέφτομαι είναι μήπως έσπασε κάπως εύκολα το (μισό) νύχι. Στ’ αλήθεια, δεν έσπασε καν, απλά ξεκόλλησε, αποκολλήθηκε, αποχώρησε απ’ το δάχτυλο. 

Αυτή η τόσο ήσυχη και ομαλή αποχώρηση με οδηγεί σχεδόν αυτόματα στη σκέψη ότι η έξοδος του νυχιού δεν οφείλεται στη σύγκρουση με την πέτρα, αλλά στην ηλικία του νυχιού (και εμού). Τα νύχια μαλακώνουν με τα χρόνια; Δεν είμαι σίγουρος. Ή μήπως σκληραίνουν και αποκτούν κλίση. Σκέφτομαι γέρικα πόδια. Προσπαθώ να κοιτάξω προσεχτικά τα νύχια τους. Αν κάνω μια κίνηση και τ’ ακουμπήσω θα διαλυθούν άραγε στα δάχτυλά μου; Θα γίνουν κομφετί, κομματάκια, αφρολέξ; Ή μήπως αν πάω να τα αγγίξω θα διαπιστώσω ότι έχουν αλλάξει πια υφή, δεν τα πιάνει ψαλίδι ή νυχοκόπτης, είναι πλέον κόκκαλα, παίρνουν κλίση, γίνονται μια πάνσκληρη ύλη; 

Ποια είναι η ένδειξη του χρόνου που πέρασε; Να έχεις γίνει μια μαλακή πουπουλένια μπαλίτσα έτοιμη ανά πάσα στιγμή να εξαχνωθεί; Ή να έχεις καταλήξει ένα σκληρό άκαμπτο κόκκαλο, μια μάζα από μπετονιένο υλικό;

Νύχια μαλακά, χρόνια πολλά. Αυτομάτως μυρίζω μπράτσα, μασχάλες, εσωτερική πλευρά του αγκώνα. Η μυρωδιά των χρόνων, η μυρωδιά του χρόνου. Δεν είναι βρώμα, δεν είναι απλυσιά, δεν είναι αποσμητικό, δεν είναι αφρόλουτρο. Είναι σωματίλα. Σωματίλα χρόνου. Την ήξερα από λεωφορεία, παππουδογιαγιάδες, μεγάλους ανθρώπους. Νύχια μαλακά, πώς μυρίζω άραγε τώρα.

Ξαπλώνω στην πετσέτα. Γλυκιά τύφλωση ο ήλιος στα μάτια, η σκιά μετακινήθηκε. Παίρνω τις ανασούλες μου. Αδειάζω τα πλευρά, βουλιάζω την κοιλιά, σβήνω. Στην ακινησία που επιβάλλω στο σώμα και το μυαλό μου, κάτι αρνείται να ακολουθήσει. Το δάχτυλο χωρίς μισό νύχι, ο παράμεσος ή τρίτο δάχτυλο τυμπανίζει.

Τι σημαίνει τυμπανίζει; Μια εσωτερική κίνηση -συστολή, διαστολή- χωρίς εξωτερικές μεταβολές. Τυμπανίζει το δάχτυλο ή το αίμα. Το σημείο που είναι κόκκινο, το σημείο που πριν είχε νύχι και τώρα έμεινε ακάλυπτο και απροστάτευτο, το μαλακό σημείο τυλιγμένο με ένα ξερό υγρό μαντηλάκι τυμπανίζει. Τι σημαίνει τυμπανίζει; Κάτι κινείται σε μια συγκεκριμένη λούπα, κάτι κρατάει ένα ρυθμό, κάτι μετράει. Τυμπανίζει. Μετράει το χρόνο. Σαν καρδιά, αίμα τυλιγμένο σε μαντηλάκι, που μετράει, όλο μετράει το δευτερόλεπτο, το λεπτό, την ώρα, τον χρόνο, το χρόνο.

Εγώ όμως στα χτυπήματα πάντοτε βιαζόμουν -να πάμε παρακάτω. Έγινε ντάξει, προχωράμε.Τυμπανίζει. Ό,τι κι αν μετράει, προχωράμε. 

*

χρόνος & Πρόκνη [ δύο ποιήματα από τις Επισκευές πλοίων. ]

accountability/ευθύνη

οι φρυγανιές έληξαν

αν είχα την ευκαιρία

θα γυρνούσα πίσω τον χρόνο

να τις πετάξω

εγκαίρως

φάμπιουλας

κατηγορώ τον εαυτό μου

που μια μέρα

το 1986

πέταξα το φαγητό της μαμάς μου

στα σκουπίδια

εσύ το θυμάσαι

και με συγχωρείς

επαναλαμβανόμενα 

επιμένεις να μην κατηγορώ

τον εαυτό μου

σε εξαντλητικό βαθμό

ευχαριστώ 

και συγγνώμη

*

όποιος μπορεί να περιμένει, δεν έχει ανάγκη να μην περιμένει

Κάνω μια κακή, ή τέλος πάντων μια σίγουρα άκαιρη και ασυναίσθητη παρατήρηση στον Μ. για μια στάση του στην πορεία. Σκέφτομαι ύστερα, ή μάλλον δεν σκέφτομαι απλά, αλλά ξέρω ότι η ψυχραιμία μου, η δυνατότητά μου να πάρω απόσταση από τα πράγματα σχεδόν την ίδια την ώρα που αυτά συμβαίνουν είναι μια πολυτέλεια.

Η υπομονή, η μετριοπάθεια, η ψυχραιμία είναι πολυτέλειες. Κάθε φορά που λέμε ας περιμένουμε το πόρισμα, ας περιμένουμε την έρευνα της αστυνομίας, ας περιμένουμε την απόφαση του δικαστηρίου, ας περιμένουμε να συνεδριάσει η επιτροπή του υπουργείο/το γιουρογκρουπ/η κοινοβουλευτική ομάδα/το Δ.Σ./ο ΧΙ σκατά οργανισμός αυτό που λέμε είναι ότι έχουμε την πολυτέλεια της έλλειψης του επείγοντος. 

Δεν ξέρω το επείγον, έχω αυτό το προνόμιο και αυτό καθορίζει τη στάση μου.

Μέχρι να γίνει η έρευνα, να δημοσιεύσουν οι εφημερίδες και να ρυθμίσουν (αυτά που έτσι κι αλλιώς σκατά θα ρυθμίσουν), τόσα άτομα που τρέχουν για τη ζωή τους υπό την απειλή του επείγοντος θα έχουν χάσει το χρόνο, το χρόνο που είχαν για να ζήσουν.

Κάνω μια κακή, ή τέλος πάντων μια σίγουρα άκαιρη και ασυναίσθητη παρατήρηση στον Μ. για μια στάση του στην πορεία, γιατί είχα την πολυτέλεια να μην είναι επείγον (με όρους υπαρξιακούς) το ζήτημα, ούτε παλιά, ούτε τώρα. Δεν ζω στο επείγον, μου επιτρέπεται να είμαι ψύχραιμος.

*

η Φηλίτσα ξέρει τον χρόνο της

Κάνουμε κάτι εργασίες στα μπαλκόνια. Μένουμε στον πρώτο και οι γάτες που τόσα χρόνια έρχονταν δεν θα έχουν πια πρόσβαση στα μπαλκόνια. Σκέφτομαι τη Φηλίτσα. Η Φηλίτσα έχει έντονο βλέμμα, έντονο χαρακτήρα, είναι από εκείνα τα γατιά που σαν κριάρια διεκδικούν το χάδι σπρώχνοντας δυνατά με το κεφάλι το χέρι σου.

Η η Φηλίτσα έχει το δικό της χρόνο. Είναι απ’ αυτά τα γατιά. Επί είκοσι μέρες είσαι κει, τη χαϊδεύεις, πιστεύεις ότι στ’ αλήθεια μωρέ θέλει να κάνει ένα βήμα ακόμα, θέλει να μπει μέσα. Θέλει να υιοθετηθεί αυτή τη στιγμή. Κι ύστερα λείπει για είκοσι μέρες συνεχόμενες. 

Έχω πάρει αποστάσεις το τελευταίο χρονικό διάστημα. Διαχειρίζομαι τον πρωινό αποχωρισμό μας, ναι είναι λίγο δραματικό, μπορώ να τη βλέπω στον ακάλυπτο. Αλλά τόσο μπορώ, προχωράμε. Σήμερα που πια έγιναν οι εργασίες, σα να το ήξερε η Φηλίτσα ηρθε το πρωί με αυτή την αιώνια αμφιθυμία της, συμπιεσμένη όμως στο ίδιο πεντάλεπτο -χάδι, είσοδος στο σπίτι, αίτημα για συγκατοίκηση, απομάκρυνση, ΜΗ ΜΕ ΑΓΓΙΖΕΙΣ ΡΕ ΜΛΚ ΒΑΛΕ ΦΑΪ ΚΑΙ ΒΟΥΛΩΝΕ, δε θέλω ούτε φαΐ πέρασα απλά να σου ρίξω μια ματιά. Και σα να το έκανα κι εγώ επίτηδες άνοιξα πρωί πρωί τη μπαλκονόπορτα να την καλημερίσω, να την αποχαιρετήσω. Και ύστερα από δυο τρία λεπτά μείναμε να κοιταζόμαστε. Φηλίτσα, εσύ, με αυτό το βλέμμα σου. Φηλίτσα, στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις, τι θυμάσαι, σε τι ελπίζεις, πώς μετράς το χρόνο σου, που πας όταν φεύγεις κι εξαφανίζεσαι και τι σκέφτεσαι όταν έρχεσαι; 

*

ΣΤΟΠ

Στο ραδιόφωνο η παρουσιάστρια αναφέρεται στο περιστατικό με το άλογο στην Κέρκυρα. Μιλάει για κάποια καινούργια ρύθμιση της κυβέρνησης για τα ζώα όταν έχει καύσωνα. Λέει: Έπρεπε να παρθούν μέτρα, γιατί το άλογο εργαζόταν σε πολύ κακές συνθήκες. 

Το ζώο εργαζόταν. Σε απάνθρωπες συνθήκες.

Βρίσκομαι σε ένα μολ που έχω ξαναπάει δέκα φορές, αλλά σήμερα είμαι εντελώς αποπροσανατολισμένος. Σε βαθμό που θα στοιχημάτιζα ότι πρόσφατα έγινε μια ολική ανακαίνιση, μια ανακατασκευή, μια αλλαγή συνολική, ότι το ισοπέδωσαν όλο και το ξανασήκωσαν από την αρχή. Η Ε. όμως που δουλεύει εκεί/εδώ επιμένει ότι έτσι ήταν, δεν έχει αλλάξει τίποτα. Φεύγοντας, έχω χαθεί εντελώς στο λαβύρινθο των πάρκινγκ, με τα χρώματα και τους αριθμούς. Περπατάω αιώνες ολόκληρους προς διάφορες κατευθύνσεις, τίποτα δε βγάζει νόημα και τίποτα δε μοιάζει να έχει όριο ή τέλος. Τα σέξιονς είναι άπειρα, η εσωτερική αρίθμηση των σέξιονς μοιάζει να έχει κάτι το κυκλικό (υπάρχει βουστροφηδόν στους αριθμούς;), έχω χαθεί και δεν υπάρχει τίποτα που να φαίνεται οικείο. Βλέπω ένα σεκιουριτά, κάνω ένα ξεψυχισμένο αστείο, υποψιάζομαι ότι ένα σωρό κόσμος πρέπει να χάνεται σε αυτές τις κατακόμβες, αλλά ο σεκιουριτάς απαντά, παραμένοντας εντελώς ανέκφραστος, ξεστομίζοντας σε ήπιο τόνο και με αργό ρυθμό κάτι οδηγίες τόσο καλά αρθρωμένες που νόμιζες ότι έχεις πάρει τηλέφωνο σε εκείνες τις υπηρεσίες με τα προηχογραφημένα μηνύματα που εσύ φωνάζεις, κοροϊδεύεις, αυτοσαρκάζεσαι, εκνευρίζεσαι και η φωνή απ’ την άλλη μεριά είναι όλη μια άσκηση ψυχραιμίας, λειτουργικότητας και μηχανικότητας. Λέει αυτό που έχει προγραμματιστεί να λέει, στον τόνο που έχει προγραμματιστεί να το λέει, με την ταχύτητα που έχει προγραμματιστεί να το λέει. Ακολουθώ τις οδηγίες του που δεν έχω καταλάβει ούτε στο ελάχιστο, αλλά δε με παίρνει να τον ξαναρωτήσω, αν ήταν προηχογραφημένο μήνυμα θα ξαναέκανα το τηλεφώνημα απ’ την αρχή και θα πάταγα με σχετική υπομονή 1 ύστερα 3 ύστερα ξανά 1 και θα τα κατάφερνα, ενώ τώρα σέρνω τα πόδια μου αποκαρδιωμένος και φωνάζω χωρίς φωνή ΠΩΣ ΘΑ ΒΓΩ ΑΠ’ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΓΑΜΗΜΕΝΟ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ.

*

Λίγο νωρίτερα, στο αμάξι η φωνή που μέχρι πριν λίγο έλεγε κάτι κλισέ για ένα μεγάλο συνθέτη ή για ένα προεκλογικό ζήτημα, λέει χαλαρά μπαίνουμε σε διαφημιστικό περιβάλλον σκέφτομαι τι σημαίνει καν αυτό, αλλά η φωνή χωρίς να αλλάξει τίποτα, ρυθμό, ταχύτητα, χροιά αρχίζει και λέει για ένα συμβόλαιο της κοσμοτέ, ένα κλιματιστικό τογιοτόμι ή μια εταιρεία ρεύματος. Ύστερα συζητάει πολύ σοβαρά για ένα εθνικό θέμα και κάθε συζήτηση για εθνικά θέματα είναι εξορισμού μια δεξιά συζήτηση. Δεν είμαι όμως σε εγρήγορση για να αλλάξω σταθμό, γιατί αυτή η φράση μπαίνουμε σε διαφημιστικό περιβάλλον με έχει αποσυντονίσει, βλέπω και ακούω θολά, προσπαθώ να αποκρυπτογραφήσω σε ποιο περιβάλλον είμαστε αυτή τη στιγμή.

*

Μόλις παρκάρω, περπατάω κοιτώντας το κινητό και διαβάζω ποστς και τι πειράζει που ο δήμαρχος μοιράζει κουλούρια Θεσσαλονίκης στους τουρίστες και δεν μπορούμε να μην βλέπουμε ότι όλη η οικονομία ζει απ’ τον τουρισμό, δε μπορούμε να μένουμε πίσω, ναι λοιπόν τουρισμός και μετά ένα άτομο που δουλεύει σε ένα real estate γραφείο και τι πειράζει που οι άλλοι αγοράζουν διαμερίσματα για να πάρουν τη golden visa και μετά δε θέλουν τα διαμερίσματα και μετά δίνουν τη διαχείριση του διαμερίσματος που αγόρασαν στην ίδια εταιρεία real estate που τους το πούλησε και η εταιρεία real estate το κάνει Airbnb ή μπουτίκ χοτέλ ή απλά το ανακαινίζει και το νοικιάζει τριπλή τιμή ε και τι πειράζει, τι να γίνει, σας πειράζει και το real estate, ενώ το real estate δίνει δουλειές, το real estate κινεί την οικονομία, το real estate ανθίζει και μαζί ανθίζει ο άδωνις, ο βορίδης, διάφοροι ρώσοι που θέλουν golden visa, διάφοροι πλούσιοι ασαντικοί σύριοι, διάφοροι γενικώς που δε θέλουν ακίνητα θέλουν μια εξυπηρέτηση με τα χαρτιά τους και την αγοράζουν κι ύστερα σου λέει, δε με νοιάζει κάντο δωμάτια ρε φίλε real estate agent, real estate specialist κάντο κόντοζ κάντο μπουτίκ κρεάτων κάντο μπουτίκ καταναλωτών αθηναϊκής εμπειρίας κάντο μπουτίκ μπραντς, ε και τι πειράζει, να συντονιστούμε λίγο με τις απαιτήσεις και τις πραγματικότητες του καιρού λέει ο ψύχραιμος και μετριοπαθής expat με σπουδές στο ελεσΊ ή κάπου αντίστοιχα, η οικονομία πήγε εκεί, φάτε τουρισμό, αυτή είναι η φάση, μη γκρινιάζετε, λίγο συρτάκι, λίγο κουλούρι θεσσαλονίκης και η πατρίδα μου.

Έτσι κι αλλιώς, το ξέρουμε, δεν μπορεί να γίνει τίποτα άλλο, αυτό είναι, αυτή είναι η πραγματικότητα, ας είμαστε ρεαλισταί.

*

Φυσικά δεν είναι το πρόβλημα οι real estate agents, γιατί όλα είναι real estate. Οι γειτονιές, ο ραδιοφωνικός χρόνος, το διαφημιστικό περιβάλλον, η γλώσσα των εκφωνητών, η γλώσσα των σεκιουριτάδων, τα πεζοδρόμια του δήμου, οι πάγκοι τα τραπέζια τα γραφεία και οι καρέκλες.

*

Πριν χαθώ στο πάρκινγκ του μολ είχα αποπροσανατολιστεί εντελώς. Δεν ξέρω από που βγαίνω ή από που ανεβαίνω και ποιες σκάλες κυλάνε προς τα κάτω. Σε αυτή την απελπισία σκέφτομαι ότι πρέπει να κάνω κάτι τώρα, άμεσα, να σπάσω αυτή την κατρακύλα, να σπάσω αυτό το αργό εφιαλτικό ιδρωμένο βούλιαγμα. Ε σε μολ ήμουνα, πήρα τις κυλιόμενες μέχρι όσο πάνω πήγαινε και έφτασα στη βεράντα του μολ, έφτασα ΣΤΑ ΓΚΟΥΝΤΙΣ. Η λύση βρισκόταν ξεκάθαρα στα γκούντις. Παραγγέλνω και κάθομαι και ξαφνικά βλέπω μπροστά μου μια κοπέλα μόνης της. Είναι 18 ή 22 ή 25 ή 16 ή 34. Έχει μπροστά της έναν δίσκο και τρώει με τέτοιο τρόπο, με τρόπο που παλιά σε κάποια ταινία θα άναβε η πρωταγωνίστρια τσιγάρο. Με σιχτίρι, με βουβή αγωνία, με αποφασιστικότητα, με λύσσα, με θυμό, με ματαίωση, σα να τελειώνει ο χρόνος και σα να έχουμε μόλις πέντε λεπτά ακόμα, σα να μην έχει τίποτα σημασία πια και σα να έχει περάσει κάποιο όριο, κάποιο σημείο απ’ το οποίο δεν έχει πια επιστροφή και τώρα ψύχραιμα παίρνει το χρόνο της πριν, με το επόμενο βήμα ή την επόμενη λέξη, ξεκινήσει τη νέα της εποχή.

Ο ξάδερφός μου μού έλεγε παλιά ότι όταν καμιά φορά έκανε μαθηματικά με τον πατέρα μου, τον παρατηρούσε που κάπνιζε το μπλε 22. Ω, μα τι ευχαρίστηση, τι απόλαυση, έπαιρνε μια τζούρα μισό τσιγάρο, παρατηρούσε την καύτρα να μεγαλώνει, το χαρτί να σιγοκαίγεται. Έτσι τον έπιανε μια αυτόματη λαχτάρα να ανάψει τσιγάρο, δεν του ‘φταναν δηλαδή τα μαθηματικά, ζούσε και αυτή την ανυπομονησία, ΤΕΛΕΙΩΝΕ ΧΡΙΣΤΙΑΝΕ ΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΝΑ ΦΥΓΕΙΣ ΝΑ ΑΝΑΨΩ ΕΝΑ ΤΣΙΓΑΡΟ, ΘΑ ΣΚΑΣΩ.

Αυτή την αίσθηση μου μετέδωσε, σχεδόν μου επέβαλλε η κοπέλα και καθώς το στρογγυλό μηχανηματάκι άρχισε να σφυράει και να δονείται και πήρα τα δύο τσιζ-μια πατάτες-μια κοκάκολα τα τοποθέτησα αργά αλλά και βιαστικά μαζί μπροστά μου και καθίσαμε ουσιαστικά φάτσα με φάτσα, ο καθένας στο τραπέζι του, αλλά κοιτώντας ο ένας τον άλλον και καθώς την έβλεπα να καταβροχθίζει με βουβή απελπισία και ημιάγρια απόλαυση το φαγητό της, την ακολούθησα, αντιγράφοντας τα πάντα της, τον ρυθμό, τα μασήματα, τη σιωπή, την ασκουπισιά, στ’ αλήθεια την επίθεση όχι στο φαγητό, αλλά σε όλο αυτόν τον λαβύρινθο. Την επίθεση στην τυπικότητα του σεκιουριτά, στο ανοίκειο αρχιτεκτόνημα, στο διαφημιστικό περιβάλλον, στο real estate, στο μολ ολόκληρο και σε όλον τον κόσμο που πλέον είναι ένα τεράστιο αντίγραφο του μολ (ή μήπως ο κόσμος είναι μικρός και το μολ ατελείωτο).

Επιτεθήκαμε και οι δυο, φάγαμε χωρίς βλέμματα, χωρίς να ανοίξουμε το κινητό και να σκρολάρουμε, χωρίς να κοιτάμε τον κόσμο που πηγαινοερχόταν, χωρίς να κοιτάμε κανέναν, βουβοί καθρέφτες που μάσαγαν απολαυστικά, ψύχραιμα και μανιακά. Μας πήρε ένα μισάωρο ενώ κανονικά σε πέντε λεπτά θα είχαμε τελειώσει. Τα τσιζ μας ήταν η ίδια η ζωή, όπως την περιέγραφε με απίστευτη ακρίβεια αυτό το μολ στα σπλάχνα του οποίου γεμίζαμε τα σπλάχνα μας. Τα τσιζ μας ήταν το τελευταίο τσιγάρο του κόσμου και τα καταβροχθίσαμε όπως κάποτε κάναν τα τελευταία τσιγάρα σε σταθμούς τραίνων και σε άδεια μπαρ και σε βρεγμένα πεζοδρόμια κι ύστερα η ταινία τελείωνε και δεν ήξερες αν όλα πήγαν κατά διαόλου ή αν όλα τώρα θα άρχιζαν.

*

ο τελευταίος άνθρωπος που θα ήταν ικανός να σου εξηγήσει οτιδήποτε ήταν ο Τζέικομπ· εάν είχε τα λόγια, δεν θα το εξέφραζε με συμπτώματα. [Μπεν Λέρνερ, Αμερικανική αγωγή]

*

Αν είχαμε τσιγάρο, δε το εκφράζαμε με τσιζ, κι αν είχαμε λόγια δε θα χανόμαστε στο μολ, κι αν δε χανόμαστε στο μολ δε θα ρωτάγαμε το σεκιουριτά απαρχαιωμένο ρομπότ – προηχογραφημένο μήνυμα, κι αν δεν ρωτάγαμε το σεκιουριτά, ίσως να είχαμε λόγια. Λόγια να πούμε, λόγια να προχωρήσουμε, λόγια να κατεδαφίσουμε το μολ, λόγια να εξαφανίσουμε τα βανάκια των τουριστών, λόγια να πάρουμε πίσω τα διαμερίσματα και λόγια να πάρουμε πίσω και να πάρουμε για πρώτη φόρα. Τι να πάρουμε για πρώτη φορά; Δεν έχω ιδέα, εδώ σας λέω χάθηκα στο πάρκινγκ του μολ και για μια στιγμή ένιωσα, πως αυτό που είχε κυρίως καταρρεύσει ήταν η πίστη στο ότι υπήρχε κάπου σε όλο αυτό το τερατούργημα μια πινακίδα που να λέει έξοδος.

Έβλεπα μια εκπομπή στην Ερτ που κάθε φορά είναι αφιερωμένη σε ένα άτομο που ασχολείται με το χορό. Νομίζω πρέπει να μιλούσε ο Δάφνις Κόκκινος και έλεγε ότι μεγαλώνοντας οφείλουμε να ακούμε το σώμα μας και ίσως να μη μπορούμε πια να κάνουμε αυτά που κάναμε, αλλά μπορούμε να κάνουμε τα πράγματα αλλιώς. Και αυτό δεν είναι κακό, ούτε στενάχωρο. Κάπως έτσι το είπε ή κάπως έτσι το θυμάμαι τέλος πάντων.

Ο Όζζυ, ο σκύλος με τον οποίο συζήσαμε για πάνω από μια δεκαετία, τα τελευταία δυο περίπου χρόνια είχε αλλάξει τους τρόπους του σώματός του. Τα χαρακτηριστικά κουλουράκια του ύπνου μετατράπηκαν σε ένα περίεργο τελικό ς (αλλού έδειχνε η μουσούδα, αλλού ο κώλος, αλλού ο κορμός). Η χαρά κάθε φορά που έμπαινες σπίτι δεν συνοδευόταν απ’ το τάνυσμα όλου του κορμιού και το αδυσώπητο χτύπημα της ουράς – δυναμό, μόνο χαμήλωναν τα αυτιά, το βλέμμα βάθαινε και η ουρά έκανε μια ανεπαίσθητη αλλά ταυτόχρονα πολύ έντονη κίνηση. Τα τεντώματα που κατέληγαν στα πίσω πόδια να παίρνουν θέση βατράχου έγιναν ένα αλλόκοτο κάθισμα στο πλάι (όπως σε παλιές φωτογραφίες οι άνθρωποι στο γαϊδούρι ή το μηχανάκι).

Τι είναι αυτό που μας συνιστά; Ποιο χαρακτηριστικό, ποιο νεύμα, ποιες κινήσεις; Είμαστε ο νεανικός μας εαυτός που τρέχει χωρίς φρένα, γλιστράει αλλά δε σταματάει, πηδάει φράχτες και ψηλά κάγκελα κλειστών σχολείων και πάρκων; Είμαστε κυρίως αυτή η ασταμάτητη ορμή, μια συγκεκριμένη γεμάτη φόρα κίνηση στο μπάσιμο στα μονά, οι άπειρες ανάσες στα μονοπάτια των νησιών;

Ήταν (ή είναι) ο Όζζυ κυρίως η ουρά που χαρούμενη βαράει καρέκλες τοίχους τραπέζια ερχόμενος να πάρει τα χάδια του και να φορέσει το λουρί του για να βγει έξω; Είναι η ικανότητά του να χωράει τρεις χιλιάδες μπαλάκια του τένις στο στόμα ενώ σπρώχνει με το πόδι άλλα τόσα; Ή ήταν (και είναι) το βλέμμα καθώς ημιανεβασμένος στον καναπέ περιμένει το τελικό σπρώξιμο από σένα, αυτή την βοήθεια που θα τον οδηγήσει στο βασίλειο του χουχουλιάσματος και της ξάπλας;

Θυμάμαι πια κυρίως τον δεύτερο Όζζυ, τον μεγάλο, και τον θυμάμαι να λέει με την ουρά (την ακίνητη), με τα πόδια (που γλιστράνε) και το βλέμμα (αυτό ακριβώς ίδιο), αυτό που έλεγε ο Δάφνις Κόκκινος. Δεν με ενοχλεί που δεν κάνω τα ίδια, κάνω άλλα. Δεν ψάχνω την ουσία μου σε ένα τρόπο, είμαι πολλοί τρόποι κ όλοι συνιστούν την πιο βαθιά και την πιο επιφανειακή ουσία μου.

Άλλωστε θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι ο Όζζυ γερνώντας ακολούθησε τους δικούς μου ρυθμούς. Πιο αργούς, πιο λαχανιασμένους, πιο κάπως αλλιώς. Υπάρχουν πολλοί ρυθμοί να παίξεις μπάλα, να τη συζητήσεις, να την κοιτάξεις, να γελάσεις.

***

Η ΜΔ σε ένα πρόσφατο κείμενό της μου θύμισε εκείνη την θαυμάσια φράση της Haraway Τα είδη συντροφιάς μολύνουν το ένα το άλλο συνεχώς. Ο Όζζυ ήρθε στη ζωή μου σε μια περίοδο που είχα ξεχάσει τη χαρά της μόλυνσης, του χώματος, της ζεστασιάς του σώματος που κολλάει πάνω σου με μη βολικούς ή κανονικούς τρόπους. Όπως στο ελεύθερο παντρεύεσαι την άμμο με τρόπους που αποσταθεροποιούν την απόστασή σου απ’ το κάτω που πατάς και το σάλιο που καταπίνεις, έτσι και ο Όζζυ (και ο τρόπος που αγαπιόταν με τη Μαριάννα) ήρθε να μου πει ότι τα όρια και τα σύνορα των σωμάτων κάποτε καταπατούνται όχι μόνο για χάρη της αγάπης, αλλά περισσότερο γιατί απλά έτσι θες, έτσι νιώθεις, έτσι συνδέεσαι. Πως; Μπουρδουκλωνόμενος με τον άλλο. Χάνοντας τα χέρια σου, τη μουσούδα σου, τα πατούσια σου, το τριχωρό σου στέρνο και τα μυρωδάτα αυτιά σου. Κι ύστερα δε χρειάζεται να βρεις κάτι, φτάνει να επιμείνεις στο μπουρδούκλωμα.

Η φοβερή τόλμη μιας στιγμής παραδομού / Που η εποχή της φρόνησης πότες δε θ’ αναιρέσει / Μ’ αυτή, μόνο μ’ αυτήν, έχουμε υπάρξει / Που κανείς δε θα βρει μες στις νεκρολογίες μας. Με φοβερές δόσεις εσωτερικής μεγαλοστομίας και πόζας σημείωνα εκεί κοντά στην ενηλικίωση ξανά και ξανά αυτή τη φράση από την έρημη χώρα, νομίζοντας ότι κάπου σ’ αυτή θα συνοψιστεί μια χειρονομία ζωής που θα τα πει όλα για το προσωπικό το πολιτικό το κοινωνικό και πάει λέγοντας. Τελικά το νόημα αυτής της φράση με χτύπησε κατακέφαλα την πρώτη φορά που ξύπνησα και συνειδητοποίησα ότι κοιμόμασταν με τον Όζζυ και οι δύο ανάσκελα, εγώ με ανοιχτά πόδια αυτό εκεί ανάμεσα, κρατώντας μια στάση που θα μπορούσα να ονομάσω αρχίδι με αρχίδι. Παραδοθήκαμε ο ένας στον άλλον, λειώσαμε ο ένας με τον άλλον, αναχωρήσαμε από τον κόσμο του ξύπνιου, της συνείδησης και της προσπάθειας έχοντας ως μόνη άγκυρα αυτή τη σύνδεση. Αρχίδι με αρχίδι.

Από τότε και μετά δεν έχω φάει ούτε μισό πιάτο που να μην περιέχει και μερικές τρίχες, δεν έχω φορέσει ρούχο που να μην περιλαμβάνει λίγο απ’ το dna του, δεν έχω ζήσει ούτε λιγάκι έξω απ’ τη μόλυνση.

***

Έχω υποσχεθεί – στον εαυτό μου κυρίως – να αποφεύγω τα γλυκερά και μελοδραματικά κειμενάκια. Αλλά όσα είπαμε παλιά, εννοείτε πως (δεν) ισχύουν. Είπα ξείπα ήταν το εξοργισμένο επιχείρημα του κάποτε πολύ νεαρού Σ σε ένα ερωτικό καυγά. Από τότε κάπου κάπου το θυμάμαι και πολύ συχνά πείθομαι για το διαρκές δικαίωμα στην αυτοαναίρεση. Οπότε γράφω όχι γιατί δε μπορώ να κάνω αλλιώς, αλλά γιατί για να πενθήσω τον Όζζυ πρέπει να κρατήσω σημειώσεις, πρέπει να βγάλω σε λέξεις το αίσθημα της απουσίας, ακόμα κι αν είναι καταδικασμένες αυτές οι λέξεις να είναι λίγες, ανεπαρκείς, μισές.

***

Είμαι στο αμάξι κάποιες μέρες μετά το θάνατο του Όζζυ. Ψάχνω ένα cd που να έχει Αλεξίου γιατί αυτή μπορεί να πει αυτό που θέλω και μπορεί να το πει γιατί τις ίδιες μέρες πηγαίνοντας μαζί με τον πατέρα μου σε ένα διαγνωστικό κέντρο για κάτι εξετάσεις, θέλοντας και μη, σκέφτομαι τον πατέρα μου. Και όταν σκέφτομαι τον πατέρα μου το μυαλό μου παίζει από μόνο του Αλεξίου.

Χαρούλα σώσε με, το λέω δυνατά σχεδόν, αλλά δεν υπάρχει τέτοιο cd στο αμάξι. Υπάρχει όμως το επιλογή μικρούτσικος, που είχα γράψει όταν πέθανε ο μικρούτσικος και εκεί θα βρω λίγο απ’ αυτό που θέλω.

Ακούω και οδηγώ και είναι από εκείνες τις φορές που είναι ωραία, δεν έχει τόση κίνηση, κατεβαίνεις τη Συγγρού με φόρα, στο βάθος η θάλασσα λες και αν πατήσεις λίγο γκάζι ακόμα θα πέσεις – φλοπ – μέσα της. Παίζει ένα ερωτικό κομμάτι, απ’ αυτά που σήμερα ακούγονται λίγο αμήχανα και κριντζ (γιατί σχεδόν όλα ακούγονται λίγο κριντζ σήμερα, πρέπει να εφευρεθεί ένας νέος τρόπος να μιλάς για αισθήματα, έρωτες, αγάπες, επαναστάσεις). Το τραγούδι λέει φεύγω κ μη με περιμένεις και είναι η πρώτη στιγμή που μου έρχεται στο νου, όχι, όχι στο νου, στο δέρμα, στο χέρι, στα δάχτυλα η αίσθηση της στιγμής ακριβώς που σταματάει να ανασαίνει. Αυτό συνέβη στον Όζζυ κάπως μαλακά, κάπως τρυφερά, σχεδόν ανεπαίσθητα. Σαν να πέφτει για έναν ακόμα γλυκό νυχτερινό ύπνο μισοχωμένος σε κάποιο κουβερλί, αφού έχει σκάψει και φτιάξει τη φωλίτσα του. Ακούω το τραγούδι και η Αλεξίου λέει φεύγω κ μη με περιμένεις. Νιώθω ότι ο Όζζυ μου αφιερώνει απ’ το υπερπέραν ένα ερωτικό τραγούδι. Δεν το εννοώ μεταφορικά. Νιώθω ότι ο Όζζυ μου στέλνει στίχους Αλκαίου, μουσική Μικρούτσικου, φωνή Αλεξίου και εγώ οδηγώ. Και όταν παρακάτω το κομμάτι λέει ποιος τη ζωή σου να ζεσταίνει επιβεβαιώνομαι. Γιατί η αγαπητική-ερωτική χειρονομία του Όζζυ ήταν στ’ αλήθεια (και) αυτή: Να πηγαίνει νωρίτερα στο κρεβάτι, να μπαίνει κάτω απ’ το πάπλωμα και να μας το ετοιμάζει. Ζεστό, χουχουλιάρικο, μυρωδάτο, με άλλα λόγια μολυσμένο. Μολυσμένο με Οζζύλα, μολυσμένο με σύνδεση, μολυσμένο με σώμα, μολυσμένο με μνήμη και ιστορίες.

***

Δυο τρία βράδια αφού πέθανε ο Όζζυ, με ξυπνάνε τα γατιά να τα ταΐσω. Σηκώνομαι με μισόκλειστα μάτια χτυπάω δεξιά αριστερά και φτάνοντας στα πιατάκια τους, κλοτσάω ένα μπαλάκι του Όζζυ. Σκέφτομαι τώρα ότι αν ήξερα από ελευθερία και αξιοπρέπεια, θα έπρεπε να πέσω αμέσως στα τέσσερα και να πιάσω το μπαλάκι με τα δόντια, να το βάλω στο στόμα μου και να του ρίξω και ένα υπόκωφο, τζούφιο γάβγισμα. Αυτή θα ήταν η δική μου ερωτική αφιέρωση.

***

Λοιπόν Όζζυ, μπορεί ο Maximus Decimus Meridius να σκεπτόταν συνέχεια την εκδίκηση, εμείς όμως μπορούμε να σκεφτούμε κυρίως τη συνάντηση, τη διαρκή συνάντηση, την προηγούμενη την τωρινή και την επόμενη και να τον παραφράσουμε: see you in this life and the next.