Nowe Skalmierzyce (gmina)
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
gmina miejsko-wiejska | |||||||
![]() Urząd Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce w Skalmierzycach | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | |||||||
TERC |
3017023 | ||||||
Siedziba | |||||||
Burmistrz |
Jerzy Łukasz Walczak | ||||||
Powierzchnia (2021) |
125,42 km² | ||||||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość |
125 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy |
(+48) 62 | ||||||
Tablice rejestracyjne |
POS | ||||||
Adres urzędu: ul. Ostrowska 8 Skalmierzyce 63-460 Nowe Skalmierzyce | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
![]() | |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Nowe Skalmierzyce (1934–1954 gmina Skalmierzyce Nowe) – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrowskim z siedzibą we wsi Skalmierzyce[2]. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie kaliskim.
Według danych z 1 stycznia 2021 roku gmina liczyła 15 625 mieszkańców[1]; zamieszkuje ją 9,7% ludności powiatu ostrowskiego[3].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 1 stycznia 2021 roku powierzchnia gminy Nowe Skalmierzyce wynosiła 125,42 km²[1].
Gmina położona jest we wschodniej części powiatu ostrowskiego na Wysoczyźnie Kaliskiej w dorzeczu rzeki Prosny w paśmie makroregionu Niziny Południowowielkopolskiej[4]. Najniżej położony punkt na terenie gminy leży w dolinie Prosny w Lezionie (105,0 m n.p.m.)[5], a najwyższy występuje na pograniczu z gminą Sieroszewice w pasie Śliwniki–Leziona (144–147 m n.p.m.)[4]. Pozostały obszar ukształtowania terenu gminy jest jednolity na poziomie 128–138 m n.p.m.[4]
Samorząd
[edytuj | edytuj kod]Od 2018 roku burmistrzem gminy Nowe Skalmierzyce jest Jerzy Łukasz Walczak (Komitet Wyborczy Wyborców Jerzego Łukasza Walczaka; 2018)[6].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W wyniku reformy administracyjnej w Polsce (1975), utworzono gminę z miastem Nowe Skalmierzyce i 29 wsiami sołeckimi[7]. W 1976 roku przyłączono ze zniesionej gminy Dobrzec sołectwa: Biskupice, Dobrzec, Sulisławice i Sulisławice Kolonia. W 2000 roku z inicjatywy mieszkańców z gminy odłączono wsie: Dobrzec, Sulisławice i Sulisławice Kolonia przyłączając je do Kalisza[7].
Środowisko naturalne
[edytuj | edytuj kod]Lasy
[edytuj | edytuj kod]W 2017 roku powierzchnia lasów na terenie gminy wynosiła 395 ha, co stanowi lesistość na poziomie 3,1%[8].
Wody
[edytuj | edytuj kod]- rzeka Ołobok (Biskupice Ołoboczne)
- rzeka Prosna (Leziona, Osiek, Śmiłów)
- rzeka Trzemna (Droszew, Gałązki Wielkie, Kurów, Pawłówek, Miedzianów)
- struga Ciemna (Kurów, Skalmierzyce, Śliwniki)
- struga Lipówka (Boczków, Chotów, Gniazdów, Gostyczyna, Leziona, Mączniki, Nowe Skalmierzyce, Węgry)
- struga Pokrzywnica (Biskupice)
Obszary chronione
[edytuj | edytuj kod]- obszar chronionego krajobrazu doliny Prosny, Ołoboku i południowej części doliny Ciemnej o całkowitej powierzchni 838 ha, występuje tu m.in. obszar gnieżdżenia się derkacza[4].
Zabytki i miejsca historyczne
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość | Nazwa | Wybudowany | Zdjęcie | Wpis do rejestru zabytków[9] |
---|---|---|---|---|
Nowe Skalmierzyce | ![]() (ul. Kolejowa 19) |
1905–1906 | ![]() |
1017/Wlkp/A z 4.01.2017 |
Stary dworzec kolejowy
(Plac Wolności 3) |
1895–1896 | brak | ||
Budynek dawnej poczty kolejowej
(ul. Kolejowa) |
pocz. XX w. | brak | ||
Wieża ciśnień
(ul. 29 Grudnia) |
1913 | ![]() |
brak | |
Przepompownia
(ul. 29 Grudnia) |
XX w. | ![]() |
brak | |
Budynek parowozowni[10]
(ul. 29 Grudnia) |
XX w. | zburzony w 2012 | ||
Zabudowa ulicy Kolejowej | 1910 | brak | ||
Nowe Skalmierzyce | Zabudowa Placu Wolności | XIX/XX w. | brak | |
![]() (ul. Kaliska 52) |
1909 | ![]() |
706/A z 24.11.1994 | |
![]() (ul. Kaliska 43) |
1911–1913 | ![]() |
727/A z 12.04.1996 | |
Kościół pw. Bożego Ciała
(ul. 3 Maja) |
1931–1932 | brak | ||
Biskupice Ołoboczne | ![]() (ul. Ostrowska 11) |
1726 | ![]() |
908/A z 20.02.1970 |
Chotów | ![]() |
1 poł. XIX w. | ![]() |
459 z 27.06.1989 |
Droszew | ![]() |
1783–1787 | ![]() |
907/A z 19.05.1954 |
Gałązki Małe | Dwór | 1903 | ![]() |
brak |
Gostyczyna | ![]() |
XVI/XVII w. | ![]() |
708/Wlkp/A z 10.09.2008 |
Kotowiecko | ![]() |
1842 | 721/A z 20.12.1995 | |
Mączniki | Spichlerz | XIX w. | ![]() |
brak |
Miedzianów | ![]() |
1877 | ![]() |
1696/A z 4.04.1975 |
Ociąż | Wczesnośredniowieczne grodzisko | IX–XI w. | ![]() |
brak |
![]() |
1785–1786 | ![]() |
kl.IV-73/63/54 z 19.05.1954 | |
Osiek | ![]() |
1844 | 622/A z 24.06.1991 | |
Skalmierzyce | ![]() pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej |
1791 | 889/Wlkp/A z 25.03.2013 | |
Śliwniki | ![]() |
1849 | ![]() |
1548/A z 4.07.1974 |
![]() |
1848–1850 | ![]() |
1412/A z 1.03.1973 | |
Śmiłów | ![]() |
XIX w. | ![]() |
738/A z 20.10.1997 |
Węgry | ![]() |
1 poł. XIX w. | 581/A z 18.03.1992 |
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Ludność
[edytuj | edytuj kod]
|
Wskaźnik maskulinizacji[edytuj | edytuj kod]
|
Piramida wieku
[edytuj | edytuj kod]Największe wsie w gminie Nowe Skalmierzyce
[edytuj | edytuj kod]Wieś | Ludność
(2021)[3] | |
---|---|---|
1 | Skalmierzyce | 2212 |
2 | Biskupice Ołoboczne | 1178 |
3 | Śliwniki | 1135 |
4 | Ociąż | 721 |
5 | Boczków | 653 |
Miejscowości
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Nowe_Skalmierzyce%2C_osiedle_Montex.jpg/220px-Nowe_Skalmierzyce%2C_osiedle_Montex.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Podkoce_2018.jpg/220px-Podkoce_2018.jpg)
Miasto[edytuj | edytuj kod] |
Wsie sołeckie[edytuj | edytuj kod] |
Osady[edytuj | edytuj kod]Części wsi[edytuj | edytuj kod]Przysiółki[edytuj | edytuj kod] |
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Publiczne_Przedszkole_nr_2_Pod_Kasztanami.jpg/220px-Publiczne_Przedszkole_nr_2_Pod_Kasztanami.jpg)
Placówki oświatowe na terenie gminy Nowe Skalmierzyce[12] | ||
---|---|---|
Placówka | Nazwa | Adres |
Żłobki | Żłobek Gminny[13] (funkcjonuje od 2015) | Nowe Skalmierzyce, ul. Generała Józefa Hallera 1 |
Przedszkola | Publiczne Przedszkole nr 1 „Jarzębinka” | |
Publiczne Przedszkole nr 2 „Pod Kasztanami” (funkcjonuje od 1948) | Nowe Skalmierzyce, ul. Kolejowa 16 | |
Publiczne Przedszkole | Fabianów, ul. Szkolna 54 | |
Publiczne Przedszkole | Kotowiecko, ul. Kaliska 4 | |
Szkoły podstawowe | Szkoła Podstawowa im. Powstańców Wielkopolskich | Nowe Skalmierzyce, ul. Okólna 8 |
Szkoła Podstawowa im. Polskich Noblistów (funkcjonuje od 1909) | Nowe Skalmierzyce, ul. Kaliska 52 | |
Szkoła Podstawowa im. Orła Białego (funkcjonuje od 1840) | Biskupice Ołoboczne, ul. Szkolna 7 | |
Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej | Droszew 21 | |
Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka | Kotowiecko, ul. Kaliska 4 | |
Szkoła Podstawowa im. Jana Niepomucena Chrzana | Gostyczyna 48 | |
Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Ociążu | Fabianów, ul. Szkolna 56 | |
Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza | Skalmierzyce, ul. Ostrowska 16 |
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Główne branże przemysłu to: meblowy, metalowy, rolno–spożywczy oraz działalność usługowo–handlowa[14]. W 2017 roku na terenie gminy w rejestrze REGON zarejestrowanych było 1134 podmiotów gospodarczych; dochód gminy na jednego mieszkańca wynosił 4615 zł[8].
W 2019 dochody budżetu Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce wynosiły 84,1 mln zł, a wydatki 82,0 mln zł – nadwyżka budżetowa wynosiła 2,1 mln zł[15].
Transport
[edytuj | edytuj kod]Transport drogowy
[edytuj | edytuj kod]Droga krajowa
[edytuj | edytuj kod]Droga wojewódzka
[edytuj | edytuj kod]- 450 Kalisz – Ołobok – Grabów nad Prosną – Opatów
Transport kolejowy
[edytuj | edytuj kod]Siedziba gminy
[edytuj | edytuj kod]Gmina jest jedną z dwóch gmin miejsko-wiejskich w Polsce, której siedzibą nie jest miasto – siedziba gminy mieści się we wsi Skalmierzyce, nie w mieście Nowe Skalmierzyce, od 2023 roku drugą jest gmina Bodzanów z siedzibą we wsi Chodkowo i miastem Bodzanów (porównaj też z gminą Święta Katarzyna w latach 1997–2009 oraz z gminą Silnowo w latach 1993–1994). Jednakże Nowe Skalmierzyce były siedzibą gminy od 1 stycznia 1973[16] do 30 grudnia 1999 roku[17].
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- „Przyjazna Gmina 2013” w konkursie Forum Biznesu Gazety Prawnej[18].
- „Euro–Gmina” (2015) – statuetka i certyfikat na III Ogólnopolskim Forum Gospodarczym w Warszawie[19].
- Ranking samorządów „Rzeczypospolitej” (2015, 2017, 2018) – miejsce w ogólnopolskim zestawieniu 100 najlepszych samorządów[20][21][22].
- „Samorządowy Lider Edukacji” (2016, 2017) – Ogólnopolski Program Certyfikacji Gmin, Powiatów i Samorządnych Województw[23][24].
- Ogólnopolski Ranking Zrównoważonego Rozwoju Jednostek Samorządu Terytorialnego (2017) – szóste miejsce w kategorii gmin miejsko-wiejskich[25].
- Nagroda w rankingu Dziennika Gazety Prawnej – „Aktywizacja sportowa dzieci i młodzieży” (2019)[26].
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Gmina | Powiat | Województwo |
---|---|---|
![]() |
kaliski | wielkopolskie |
![]() |
pleszewski | |
![]() | ||
![]() |
ostrowski | |
![]() |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c GUS. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2021 roku. [dostęp 2021-08-03]. (pol.).
- ↑ (§ 7. Statut Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyc) Uchwała nr II/5/02 Rady Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce z dnia 6 grudnia 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2003 r. Nr 13, poz. 231).
- ↑ a b c Gmina Nowe Skalmierzyce w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2022-12-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b c d Położenie Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce [online], www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-25] (pol.).
- ↑ Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Ostrowskiego na lata 2014–2017, 2014 .
- ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2019-04-03] .
- ↑ a b Historia – Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce [online], www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2013-11-12] .
- ↑ a b Urząd Statystyczny w Poznaniu – Statystyczne Vademecum Samorządowca [online], 2018 .
- ↑ Zestawienia zabytków nieruchomych [online], www.nid.pl [dostęp 2018-09-05] .
- ↑ Zburzyli parowozownię [online], Radio Centrum [dostęp 2018-09-19] (pol.).
- ↑ GUS, Główny Urząd Statystyczny [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-08-16] (pol.).
- ↑ Informator o placówkach oświatowych prowadzonych przez Gminę i Miasto Nowe Skalmierzyce, 2018 .
- ↑ Pierwszy żłobek w gminie [online], Fakty Kaliskie [dostęp 2015-12-01] .
- ↑ Gospodarka – Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce [online], www.noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-10-24] [zarchiwizowane z adresu 2013-11-13] .
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej – Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce – Budżet Gminy i Miasta [online], bip.noweskalmierzyce.pl, 2019 [dostęp 2019-01-18] (pol.).
- ↑ Uchwała Nr XVIII/98/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie poznańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1972 r., Nr 32, Poz. 391).
- ↑ Dz.U. z 1999 r. nr 110, poz. 1267.
- ↑ Przyjazne Nowe Skalmierzyce. noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2014-12-28]. (pol.).
- ↑ III Ogólnopolska Gala Gospodarcza. noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2015-06-04]. (pol.).
- ↑ Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce w gronie 100 najlepszych samorządów w Polsce. noweskalmierzyce.pl. [dostęp 2015-07-16]. (pol.).
- ↑ Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce w gronie najlepszych polskich samorządów [online], noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-24] .
- ↑ Ranking samorządów [online], rankingsamorzadow.pl [dostęp 2018-10-13] (pol.).
- ↑ Tytuł „Samorządowego Lidera Edukacji” dla Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce [online], noweskalmierzyce.pl [dostęp 2016-10-15] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-18] .
- ↑ Tytuł „Samorządowego Lidera Edukacji” po raz drugi [online], noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-24] .
- ↑ Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce wyróżniona w ogólnopolskim konkursie [online], noweskalmierzyce.pl [dostęp 2017-11-10] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-10] .
- ↑ Nagroda dla Gminy i Miasta Nowe Skalmierzyce [online], noweskalmierzyce.pl [dostęp 2019-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-09] (pol.).