6 Batalion Celny
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
1921 |
Rozformowanie |
1922 |
Tradycje | |
Rodowód | |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Formacja | |
Podległość |
Główna Komenda Batalionów Celnych |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg/250px-Bataliony_celne_w_czerwcu_1921.jpg)
6 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 6 batalion celny powstał w granicach DOG Kraków, a zorganizowano go na bazie 1/V batalionu wartowniczego[2]. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych[3]. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych[4].
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej[5]. Rozkazem tajnym nr 10 z 7 października 1921 Komendant Główny Batalionów Celnych nakazał likwidację batalionów nr 14., 17. i 18[6]. W myśl tego rozkazu 18 batalion celny miał przekazać swoją 4 kompanię do 6 batalionu celnego w Sanoku[7]. W dniu 28 października wszystkie kompanie rozformowywanych batalionów winny odejść do miejsc nowego przeznaczenia[8].
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne. 6 batalion celny wszedł w struktury 3 Brygady Celnej[9].
Uchwałą Rady Ministrów z dnia 23 maja 1922 bataliony celne zostały rozformowane, a na ich miejsce powołano jednostki graniczne Straży Granicznej[4]. 6 batalion celny został zluzowany i zakończył służbę graniczną na granicy południowej 30 lipca 1922 o godzinie 12:00[10] . W sierpniu został przeznaczony do wzmocnienia granicy wschodniej i przegrupowany z Sanoka do Szumska (stacja wyładowania Krzemieniec[11]) do dyspozycji Wojewody Wołyńskiego[10] . Po przybyciu na miejsce obsadził część powiatu krzemienieckiego[11]. Wykonując rozkaz Głównej Komendy Straży Granicznej L.dz.6917/tj./org. z 11 września 1922, w dniu 28 września komenda 6 batalionu SG przybyła do Dederkał[12].
W połowie 1922 batalion został zluzowany przez jednostki Straży Celnej i przedyslokowany na wschodnią granicę[13].
Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”[4]. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną[14]. 6 batalion celny przemianowany został na 6 batalion Straży Granicznej.
- Osobny artykuł:
Służba celna
[edytuj | edytuj kod]Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień[15]. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście[16].
- Sąsiednie bataliony
- 8 batalion celny w Nowym Sączu ⇔ 12 batalion celny w Stryju – VI 19218|[17]
- 8 batalion celny ⇔ 12 batalion celny – 1922
Kadra batalionu
[edytuj | edytuj kod]- Dowódcy batalionu
stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
---|---|---|---|
mjr / ppłk piech. | Aleksander Potrykowski | V 1921 – VII 1922[13] | |
mjr | Emanuel Broszkiewicz | VIII – IX 1922[13] |
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Szkic_6_batalionu_celnego_Sanok.jpg/300px-Szkic_6_batalionu_celnego_Sanok.jpg)
Ordre de Bataille 6 batalionu celnego w Sanoku na dzień 1 czerwca 1921[13] | ||||
---|---|---|---|---|
kompania | 1. Sanok | 2. Dukla | 3. Komańcza | 4. Lutowiska |
dowódcy | ppor. Grzegorz Staszkiewicz | por. Robert Rubitzki | por. Szymon Chylaszek | por. Marian Niedźwiecki |
placówki | kompania w odwodzie | Ożenna-Grab | Mikłaszki | Wetlina |
Huta Polańska | Wisłok | Berechy Górne | ||
Olchowice | Czystochorb | Ustrzyki Górne | ||
Barwinek | Osławica | Wołosate | ||
Jaśliska | Radoszyce | |||
Czeremcha | Łupków | |||
Jasiel | Wola Michowa | |||
Wola Wyżna | Balnica | |||
Solinka | ||||
Strubowiska | ||||
Roztoki Górne | ||||
Ordre de Bataille 6 batalionu celnego w Sanoku na dzień 31 grudnia 1921[13] | ||||
kompania | 1. Sanok | 2. Dukla | 3. Komańcza | 4. Stuposiany |
dowódcy | ppor. Grzegorz Staszkiewicz | kpt. Jakub Malcz | kpt. Józef Czyżewski | por. Marian Niedźwiecki |
placówki | kompania w odwodzie | Huta Polańska | Wisłok | Wetlina |
Olchowiec | Czystohorl | Berechy Górne | ||
Barwinek | Radoszyce | Ustrzyki Górne | ||
Łącznik w Trzcianie | Osławica | Wołosate | ||
Czeremcha | Łupków | |||
Jaśliska | Wola Michowa | |||
Wola Wyżna | Balnica | |||
Jasiel | Solinka | |||
Cisna | ||||
Roztoki | ||||
Strubowiska | ||||
Miklaszki | ||||
Ordre de Bataille 6 batalionu celnego w Sanoku na dzień 31 lipca 1922[13] | ||||
kompania | 1. Sanok | 2. Dukla | 3. Komańcza | 4. Tylicz |
dowódcy | por.Wacław Żukowski | kpt. Jakub Malcz | kpt. Józef Czyżewski | por. Marian Niedźwiecki |
placówki | kompania w odwodzie | Ciechanie | Wisłok | Folwark |
Huta Polańska | Czystochorb | Leluchów | ||
Baranie | Dołżyca | Dubne | ||
Wilsznia | Radoszyce | Wojkowa | ||
Barwinek | Osławica | Tylicz | ||
Zyndranowa | Łupków | Muszynka | ||
Trzciana | Miklaszki | Izby | ||
Czeremcha | Bieliczna | |||
Jaśliska | Huta Wysowska | |||
Wola Wyżna | Wysowa | |||
Jasiel | Blechniarka | |||
Regietów | ||||
Zdynia | ||||
Konieczna | ||||
Radocyna | ||||
Grab | ||||
Ożenna |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 12.
- ↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 124.
- ↑ Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 24.
- ↑ a b c Bereza i Szczepański 2014 ↓, s. 25.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 75.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 18.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 19.
- ↑ Polak 1998 ↓, s. 20.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 74.
- ↑ a b Organizacja batalionów celnych ↓.
- ↑ a b Materiały dotyczące dyslokacji IWGW ↓, s. 28.
- ↑ Materiały dyslokacyjne SG ↓, s. 68.
- ↑ a b c d e f OdeB batalionów celnych ↓, s. 6bc.
- ↑ Prengel-Boczkowska 2009 ↓, s. 5.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 72.
- ↑ Dominiczak 1992 ↓, s. 73.
- ↑ WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
- Henryk Dominiczak: Granica polsko-niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
- Bogusław Polak: Z dziejów polskich formacji granicznych 1918−1839. Studia i materiały. T. I. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909484-0-0.
- Teresa Prengel-Boczkowska , Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”, Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009 .
- Ordre de Bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Zarządzenia i wytyczne Ministerstwa Skarbu, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Głównej Komendy Batalionów Celnych dotyczące organizacji, reorganizacji i luzowania Batalionów Celnych → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Materiały dotyczące dyslokacji Inspektoratu Wojskowego Granicy Wschodniej Województwa Poleskiego, 1921–1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
- Materiały dotyczące spraw dyslokacyjnych:przeniesienia siedzib komend, baonów, obszary odcinków granicznych, 1922–1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.