Maria Dulęba
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
17 października 1881 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
6 maja 1959 |
Zawód | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Maria_Dul%C4%99ba_-_gr%C3%B3b.jpg/220px-Maria_Dul%C4%99ba_-_gr%C3%B3b.jpg)
Maria Zofia Dulęba, I. v. Piotrowska, II. v. Liefeld, III. v. Wołoszynowska[1] (ur. 17 października 1881 w Krakowie, zm. 6 maja 1959 w Warszawie) – polska aktorka.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodziła z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Alabanda. Była córką Adolfa Antoniego Dulęby (1857–1926) i Michaliny Teofili z domu Seuchter I. voto Misiołek (zm. 1937). Miała brata Henryka (zm. 1961)[2]. Uczęszczała do żeńskiego gimnazjum. Debiutowała w 1902 w krakowskim Teatrze Miejskim jako Sylwetta w Romantycznych Rostanda[3]. Od 1906 grała w teatrach warszawskich, m.in. w Polskim (1913–1918 i 1947–1959), Reducie (1919–1921), Rozmaitości, Narodowym (1924–1939). Na jej dorobek artystyczny złożyło się ponad 300 ról teatralnych i 14 ról filmowych.
W 1920 pracowała w świetlicach oraz w teatrach żołnierskich na froncie wojny polsko-bolszewickiej[4].
Była także pedagogiem. W sezonie 1929/30 uczyła gry scenicznej w Oddziale Dramatycznym Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie, w 1936–1939 wykładała w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej, w 1945–1947 w Studium Dramatycznym przy Starym Teatrze w Krakowie, w 1947–1952 w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej (potem PWST) w Warszawie.
Podczas okupacji niemieckiej pracowała jako kelnerka w restauracji „Arina” przy ul. Mazowieckiej 5, mimo wielu propozycji, nie zdecydowała się na występy w warszawskich teatrach jawnych[5].
W 1955 otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia „za całość działalności aktorskiej”[6].
Była trzykrotnie zamężna. Pierwszym jej mężem był dziennikarz Jan Piotrowski, drugim – inż. Henryk Liefeldt, trzecim – pisarz Julian Wołoszynowski.
Zmarła w Warszawie, pochowana została na cmentarzu Powązkowskim (kwatera Aleja Zasłużonych-1-97)[7].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]- 1911: Meir Ezofowicz jako Młoda karaitka Gołda
- 1912: Przesądy jako hrabianka Lidia
- 1913: Wykolejeni jako Władka
- 1913: Obrona Częstochowy jako Oleńka Billewiczówna
- 1914: Słodycz grzechu jako Dora
- 1914: Bóg wojny jako Maria Walewska
- 1917: Bestia jako Sonia
- 1918: Mężczyzna jako Maria, siostra Borowskiego
- 1921: Za winy brata jako Helena Korycka
- 1924: O czym się nie mówi jako Gwozdecka
- 1933: Dzieje grzechu jako matka
- 1939/1941: Żona i nie żona
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949)[8]
- Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 9 listopada 1932[9], 13 listopada 1953[10])
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)[11]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Maria Dulęba, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-04-10] .
- ↑ Maria Zofia Dulęba [online], geni_family_tree, 8 kwietnia 2021 [dostęp 2024-05-29] (pol.).
- ↑ Maria Dulęba, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2023-11-25] .
- ↑ Czy wiesz kto to jest?. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 155. [dostęp 2024-05-29].
- ↑ U Aktorek [online], uaktorek.dev.com.pl [dostęp 2024-05-29] .
- ↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie Warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-05-29].
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: MARIA DULĘBA WOŁOSZYNOWSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-02] .
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 297 „za zasługi na polu sztuki scenicznej”.
- ↑ M.P. z 1953 r. nr 106, poz. 1422 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako Wołoszynowska Maria.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Maria Dulęba w bazie Filmweb
- Maria Dulęba w bazie filmpolski.pl
- Maria Dulęba, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby) [dostęp 2021-04-10] .
- Maria Dulęba na zdjęciach w bibliotece Polona
- Ludzie urodzeni w Krakowie
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej
- Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polskie aktorki filmowe
- Polskie aktorki teatralne
- Urodzeni w 1881
- Zmarli w 1959