Powiat choszczeński
powiat | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
TERC |
3202 | ||||||
Siedziba | |||||||
Starosta |
Wioletta Kaszak[1] | ||||||
Powierzchnia |
1327,71 km² | ||||||
Populacja (31.12.2019) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość |
36,3 os./km² | ||||||
Urbanizacja |
48,0% | ||||||
Tablice rejestracyjne |
ZCH | ||||||
Adres urzędu: ul. Nadbrzeżna 273-200 Choszczno | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa![]() | |||||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Powiat_choszcze%C5%84ski_location_map.png/240px-Powiat_choszcze%C5%84ski_location_map.png)
Powiat choszczeński – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Choszczno.
W skład powiatu wchodzą:
- gminy miejsko-wiejskie: Choszczno, Drawno, Pełczyce, Recz
- gminy wiejskie: Bierzwnik, Krzęcin
- miasta: Choszczno, Drawno, Pełczyce, Recz
Według danych z 31 grudnia 2019 roku[3] powiat zamieszkiwały 48 243 osoby. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 48 035 osób[4].
Położenie
Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia powiatu choszczeńskiego wynosi 1327,71 km²[5]. Położony jest w następujących regionach fizycznogeograficznych: Pojezierze Choszczeńskie, Pojezierze Myśliborskie i Pojezierze Ińskie oraz Równina Drawska.
Prawie 50% powierzchni zajmują użytki rolne, 39% lasy i grunty leśne, 4% tereny zabudowane, 4% nieużytki, a 3% wody. Połowa ludności zamieszkuje tereny wiejskie. Na terenie powiatu leżą liczne jeziora, przepływa przez niego także Drawa, mająca na niektórych odcinkach górski charakter. Zarówno Drawa jak i Korytnica są miejscem uprawiania spływów kajakowych. Ostatnie lata przyniosły rozwój gospodarstw agroturystycznych. W powiecie choszczeńskim leży Drawieński Park Narodowy.
Powiat choszczeński graniczy z sześcioma powiatami:
Demografia
Według danych z 30 czerwca 2012 roku powiat choszczeński zamieszkiwało 50244 osób[6] Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2012):
Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
---|---|---|---|---|---|---|
Osób | % | Osób | % | Osób | % | |
Ogółem | 50 244 | 100 | 25 182 | 50,12 | 25 062 | 49,88 |
Miasto | 23 845 | 47,46 | 12 174 | 24,23 | 11 671 | 23,23 |
Wieś | 26 399 | 52,54 | 13 008 | 25,89 | 13 391 | 26,65 |
Liczba ludności[5]:
Rodzaj gminy | Nazwa gminy | Ludność | % powiatu | Pow. (km²) | % powiatu | Liczba sołectw | Gęstość zaludnienia |
---|---|---|---|---|---|---|---|
miejsko-wiejska | Choszczno | 22.257 | 44,7 | 246,28 | 18,6 | 18 | 90 |
miejsko-wiejska | Drawno | 5.325 | 10,7 | 320,87 | 24,2 | 12 | 17 |
miejsko-wiejska | Pełczyce | 8.016 | 16,1 | 200,71 | 15,1 | 19 | 40 |
miejsko-wiejska | Recz | 5.721 | 11,4 | 180,34 | 13,6 | 15 | 32 |
wiejska | Bierzwnik | 4.710 | 9,5 | 239,05 | 18,0 | 15 | 20 |
wiejska | Krzęcin | 3.766 | 7,6 | 140,27 | 10,5 | 11 | 27 |
Miejsce w województwie (na 18 powiatów ziemskich) pod względem:
- ludności: 13.
- powierzchni: 8.
- gęstości zaludnienia: 16.
- urbanizacji: 14.
- Piramida wieku mieszkańców powiatu choszczeńskiego w 2014 roku[7].
Gospodarka
W końcu kwietnia 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie choszczeńskim obejmowała ok. 4,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 26,6% do aktywnych zawodowo[8]. We wrześniu 2019 ta liczba zdecydowanie spadła do 2 000 osób, a stopa bezrobocia 14,7%[9]
Przeciętne wynagrodzenie pracownicze w październiku 2008 r. wynosiło 2517,30 zł, przy liczbie zatrudnionych pracowników w powiecie choszczeńskim – 5473 osoby. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze publicznym wynosiło 3076,29 zł, a w sektorze prywatnym 2223,16 zł[10].
W 2013 r. wydatki budżetu samorządu powiatu choszczeńskiego wynosiły 50,3 mln zł, a dochody budżetu 53,9 mln zł. Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na IV kwartał 2013 r. wynosiło 10,3 mln zł, co stanowiło 19,1% dochodów[11].
Zarys dziejów
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Starostwo_Powiatowe_w_Choszcznie_ul._Nadbrze%C5%BCna.jpg/240px-Starostwo_Powiatowe_w_Choszcznie_ul._Nadbrze%C5%BCna.jpg)
Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego powiatu choszczeńskiego, pochodzą z V tys. p.n.ne. (epoka kamienia gładzonego). Ówczesnymi mieszkańcami tego obszaru była ludność zajmująca się rolnictwem i hodowlą.
- W I tys. n.e. tereny te zasiedliły ludy germańskie. Ludność słowiańska zasiedliła się tu nie później niż w VII w.
- W latach 963–967 Mieszko I przyłączył ziemię choszczeńską do Polski.
- W pierwszej połowie XI w. związek z Polską ulega rozluźnieniu.
- Około 1122 r. Bolesław Krzywousty ponownie wcielił te tereny do Polski.
- Od 1138 r. ziemia choszczeńska wchodziła w skład Księstwa Wielkopolskiego.
- W XIII w. ziemia choszczeńska stała się strefą ścierania i oddziaływań różnych ośrodków politycznych.
- W 1289 r. termin ziemia choszczeńska (łac. Terra Arnswaldesis) zaistniał w dokumentach historycznych.
- W XIV i XV w. Polska podejmowała próby odzyskania Ziemi Choszczeńskiej.
- W XV w. ziemia choszczeńska kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk:
- - w latach 1402 – 1454 przejął ją w swoje posiadanie Zakon Krzyżacki;
- 1454 r. – najazd wojsk husycko-polskich doprowadził na krótko do podporządkowania Polsce, ziemi choszczeńskiej;
- w marcu 1437 r. teren ten wrócił do państwa zakonnego na mocy pokoju polsko-krzyżackiego;
- w 1454 r. ziemia choszczeńska trafiła pod panowanie Hohenzollernów.
- W latach 1618–1648 przemarsz wojsk protestanckich i cesarskich grabiących i pustoszących wszystko na swojej drodze, spowodował ogromne zniszczenia;
- W 1632 r. doszczętnie zniszczono Barnim, Krzęcin, Grobowiec i Sulibórz;
- W 1636 r. armia szwedzka spaliła Stradzewo i Raduń; - w 1637 r. wojska cesarskie zmieniły Choszczno i Recz w pogorzeliska.
- W 1657 r. hetman Stefan Czarniecki w pogoni za Szwedami wdarł się na teren Brandenburgii zdobywając Recz, Pomień, Stradzewo i Raduń oraz podchodząc pod Choszczno.
- W XVII w. Powiat Choszczno (niem. Kreis Arnswalde) zajmował rozległe terytorium. Obejmował swoim zasięgiem 5 miast: Choszczno, Recz, Drawno, Pełczyce i Ińsko oraz 3 domeny państwowe utworzone z posiadłości zakonnych: Bierzwnik, Recz, Pełczyce.
- Od XVIII w. odnotowujemy znaczny rozwój gospodarczy.
- W XVIII i XIX w. Nowa Marchia znalazła się w obrębie Królestwa Pruskiego. Przed wybuchem II wojny światowej w skład powiatu wchodziło 66 gmin wiejskich i 3 miejskie: Choszczno, Recz, Drawno.
- W 1937 r. w mieście działały zakłady takie jak: mleczarnia, fabryka cukierków, fabryka traktorów, zakłady produkujące beton. W czasie II wojny światowej na terenie Choszczna działał obóz jeniecki Oflag IIB.
- W 1945 r. ziemia choszczeńska powtórnie znalazła się w granicach państwa polskiego. Po zakończeniu wojny utworzono na tym obszarze Starostwo Powiatowe Choszczeńskie.
- Od 1975 r. po zniesieniu powiatów, obszar ten podzielono na sześć gmin: Choszczno, Recz, Drawno, Krzęcin, Bierzwnik i Dobiegnie. Należały one wówczas do województwa gorzowskiego.
- Od 1999 r. Choszczno po raz kolejny stało się miastem powiatowym i weszło w skład województwa zachodniopomorskiego. Obecnie w skład powiatu choszczeńskiego wchodzi 6 gmin: Choszczno, Recz, Drawno, Krzęcin, Bierzwnik i Pełczyce.
Środowisko geograficzne
Największe rzeki powiatu:[12]
Na terenie powiatu znajduje się 111 jezior o powierzchni lustra wody powyżej 1 ha. Są to jeziora pochodzenia polodowcowego (rynnowe, morenowe oraz sandrowe) wchodzące w skład Pojezierza Choszczeńskiego, do którego przynależą jeziora Pojezierza Myśliborskiego i częściowo Pojezierza Drawskiego.
Zabytki
- klasztor cysterski, kościół i gotycki spichlerz w Bierzwniku,
- kościół gotycki NMP z drzewem Jessego oraz rondel przedbramia i fragmenty murów obronnych w Choszcznie,
- kościół gotycki i ruiny zamku w Drawnie,
- barokowy kościół Chłopowie,
- XVII-wieczny kościół Krzęcinie,
- XIII-wieczny kościół i klasztor cysterski w Pełczycach,
- bramy i baszty oraz gotycki kościół w Reczu.
Kultura i rozrywka
- Festiwal Twórczości Dziecięcej Pomorskiego Okręgu Wojskowego,
- Przegląd form estradowych estradowych teatralnych dla osób niepełnosprawnych „Scena bez barier”
- Międzynarodowy Festiwal Fortepianowy „Gramy na 4 ręce”
Latem cyklicznie odbywają się „Dni Choszczna” oraz „Piknik nad Drawą” w ramach którego tradycyjnie już organizowana jest Noc Hip-Hopowa. Lipiec jest w powiecie miesiącem hołdującym historii. Gmina Bierzwnik organizuje festyn historyczny oraz warsztaty archeologiczne „Dni na cysterskim szlaku”, a w Reczu można obejrzeć doskonale przygotowane przez mieszkańców widowisko historyczne „Na kupieckim szlaku”.
Sport i rekreacja
W okresie letnim odbywa się ogólnopolski turniej koszykówki ulicznej i towarzyszące mu liczne konkursy. W Pełczycach i Choszcznie odbywają się coroczne maratony pływackie. Cykliczną imprezą są również powiatowe zawody w strzelaniu myśliwskim śrutowym oraz powiatowe mistrzostwa drwali w Kruczaju. Na terenie powiatu choszczeńskiego znajdują się szlaki turystyczne umożliwiające uprawianie turystyki rowerowej m.in.: Choszczeński Szosowy Maraton Kolarski "Pętla Drawska". Odbywa się też wojewódzki turystyczny rajd po Ziemi Drawieńskiej, odbywający się w trzech kategoriach: pieszej, rowerowej i samochodowej. Organizowany jest spływ kajakowy Drawą, a w Choszcznie organizowany jest Ogólnopolskie Kryterium Kolarskie o memoriał red. Z.Weissa. W Choszcznie rozgrywane są turnieje kajak polo, a choszczeńscy kajak-poliści zdobywają tytuły mistrza Polski i są członkami kadry narodowej w tej dyscyplinie. We wrześniu odbywają się: Ogólnopolski Bieg Uliczny "Choszczeńska 10" w Choszcznie oraz "Bieg Bursztynowy" w Pełczycach.
Szlaki turystyczne
- Recz
- Drawno
Szlak im. Stefana Czarneckiego): Zatom - Barnimie - Drawno; długość:14,3km.
Szlak czerwony: Głusko - Moczele - Zatom; długość:16,1km.
Szlak czerwony: Głusko - Podszkle - Stare Osieczno; długość:6,3km.
Szlak niebieski: Nowa Korytnica - Dominikowo - Drawno; długość:18,8km.
Szlak niebieski: Drawno - Rościn - Prostynia; długość: 14,4km
Szlak żółty (dookoła jezior drawieńskich); długość:13,8km.
- Kajakowy szlak im. Jana Pawła II ("Śladami Papieża")
- Bierzwnik
Komunikacja
- Drogi:
- krajowa
- wojewódzkie
- droga wojewódzka nr 122 -- Krajnik Dolny «» Krzywin «» Banie «» Pyrzyce «» Piasecznik
- droga wojewódzka nr 151 -- Świdwin «» Łobez «» Węgorzyno «» Recz «» Barlinek «» Gorzów Wielkopolski
- droga wojewódzka nr 160 -- Suchań «» Piasecznik «» Choszczno «» Drezdenko
- droga wojewódzka nr 175 -- Drawsko Pomorskie «» Kalisz Pomorski «» Choszczno
- Linie kolejowe:
- czynne: Szczecin Gł. – Poznań Gł. (przez Choszczno i Bierzwnik). Szczecin Dąbie.-Bydgoszcz Gł. (przez Stargard, Choszczno,Wałcz i Piłę)
- nieczynne, istniejące: Stargard – Piła Główna (przez Recz Pomorski) oraz Barlinek – Kalisz Pomorski (przez Pełczyce, Lubianę Pyrzycką, Choszczno i Drawno).
- nieczynne, nieistniejące: Lubiana Pyrzycka – Strzelce Krajeńskie.
Bezpieczeństwo
W 2009 r. wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w powiecie choszczeńskim wynosił 86,2%[13][14]. W 2009 r. stwierdzono w powiecie m.in. 148 kradzieży z włamaniem, 6 kradzieży samochodów, 159 przestępstw narkotykowych[15][16][17].
Powiat choszczeński jest obszarem właściwości Prokuratury Rejonowej w Choszczno i Prokuratury Okręgowej w Szczecinie[18].
Na terenie powiatu działa 8 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[19]. Ponadto istnieje jednostka ratowniczo-gaśnicza przy Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Choszcznie[20].
Administracja
Gminy | Liczba radnych[21] |
Liczba wyborców w 2010[22] |
---|---|---|
gmina Bierzwnik, gmina Krzęcin | 3 | 7 153 |
gmina Choszczno | 7 | 17 965 |
gmina Drawno, gmina Recz | 4 | 8 963 |
gmina Pełczyce | 3 | 6 418 |
Razem (Σ) | 17 | 40 499 |
Siedzibą władz powiatu jest miasto Choszczno. Organem uchwałodawczym jest Rada Powiatu w Choszcznie, w której skład wchodzi 17 radnych[23].
Rada Powiatu
Ugrupowanie | 2002-2006[24] | 2006-2010[25] | 2010-2014[26] | 2014-2018[27]
2018-2023[28] | |
---|---|---|---|---|---|
Sojusz Lewicy Demokratycznej | 7 (SLD-UP) | 2 (LiD) | - | 2 (SLD LR) | 2 (SLD LR) |
Polskie Stronnictwo Ludowe | 7 | 8 | 6 | 8 | 3 |
Porozumienie Samorządowe | 3 | - | - | - | - |
Prawo i Sprawiedliwość | - | 3 | - | 2 | 4 |
Platforma Obywatelska | - | 2 | 7 | 4 | 4 (Koalicja Obywatelska) |
Stowarzyszenia Aktywni | - | 2 | - | - | - |
Porozumienie Społeczne i Lewica Powiatu Choszczeńskiego | - | - | 4 | - | - |
BIO | - | - | - | 1 | - |
Centrum Samorządowe - Odrodzenie | - | - | - | - | 2 |
Gminy powiatu choszczeńskiego są obszarem właściwości Sądu Rejonowego w Choszcznie. Gminy powiatu są obszarem właściwości Sądu Okręgowego w Szczecinie[29]. Powiat choszczeński jest obszarem właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie[29].
Mieszkańcy powiatu choszczeńskiego wybierają radnych do Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w okręgu nr 3. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 40, senatora z okręgu nr 99, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.
Zobacz też
- Nadleśnictwo Choszczno
- choszczeńska strucla z makiem
- podział administracyjny województwa zachodniopomorskiego
Przypisy
- ↑ Zarząd Powiatu w Choszcznie. Starostwo Powiatowe w Choszcznie. [dostęp 2014-09-11].
- ↑ Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
- ↑ l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
- ↑ GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020 .
- ↑ a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
- ↑ [[Główny Urząd Statystyczny|GUS, Departament Badań Demograficznych]] , Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym, Warszawa: GUS, 2012, s. 45, ISSN 1734-6118 [dostęp 2013-04-30] (pol. • ang.).
- ↑ Powiat choszczeński w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu kwietnia 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. [dostęp 2012-06-17].
- ↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-27] (pol.).
- ↑ Wynagrodzenia i ich struktura w województwie zachodniopomorskim w 2008 r.. Szczecin: Urząd Statystyczny w Szczecinie, 2010, s. 42, 55. ISSN 2080-928X.
- ↑ Budżety JST » 2013 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2013r. /Tab. 6 i Tab. 3. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2014-10-02].
- ↑ Strategia rozwoju. Starostwo Powiatowe w Choszcznie. [dostęp 2009-02-22]. (pol.).
- ↑ Przestępstwa ogółem (styczeń - grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
- ↑ Województwo zachodniopomorskie. [w:] Statystyczne Vademecum Samorządowca 2010 (SVS 2010) [on-line]. Urząd Statystyczny w Szczecinie. [dostęp 2011-08-13].
- ↑ Kradzieże samochodów (styczeń - grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
- ↑ Kradzieże z włamaniem (styczeń - grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
- ↑ Przestępstwa narkotykowe (styczeń - grudzień). Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie. [dostęp 2012-06-17].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 marca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 49, poz. 297)
- ↑ Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-08-14].
- ↑ Organizacja komendy. KP PSP w Choszcznie. [dostęp 2011-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
- ↑ Uchwała Nr XXIX/187/2002 Rady Powiatu w Choszcznie z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 52, poz. 1132)
- ↑ Rada Powiatu w Choszcznie. [w:] Wybory samorządowe 2010 [on-line]. Państwowa Komisja Wyborcza, 2010. [dostęp 2013-01-28]. (pol.).
- ↑ Zarządzenie Nr 69/2014 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 marca 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 1084)
- ↑ Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe [online], wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-17] .
- ↑ Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza [online], wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-17] .
- ↑ Dituel Sp. , Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo zachodniopomorskie - Powiat choszczeński [online], wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-17] .
- ↑ PKW | Samorząd 2014 [online], samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-17] .
- ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2020-04-30] .
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1223)
Bibliografia
- Powiat Choszczeński wczoraj i dziś - praca zbiorowa pod redakcją J.Skrzypińskiego i Ż.Czamarczana