Praski zamach stanu 1948: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
Eurohunter (dyskusja | edycje) m Usunięto kategorię "Historia Czechosłowacji"; Dodano kategorię "Czechosłowacja w XX wieku" za pomocą HotCat |
m jęz. |
||
Linia 1: | Linia 1: | ||
[[Plik:Demise ministru.jpg|thumb|20 lutego 1948 roku. Dwunastu niekomunistycznych ministrów rządu Czechosłowacji podaje się do dymisji]] |
[[Plik:Demise ministru.jpg|thumb|20 lutego 1948 roku. Dwunastu niekomunistycznych ministrów rządu Czechosłowacji podaje się do dymisji]] |
||
[[Plik:Staroměstská radnice, únor 48.jpg|thumb|Manifestacja [[Komunizm|komunistyczna]] na [[Rynek Staromiejski w Pradze|Rynku Staromiejskim]] w [[Praga|Pradze]] w czasie przewrotu]] |
[[Plik:Staroměstská radnice, únor 48.jpg|thumb|Manifestacja [[Komunizm|komunistyczna]] na [[Rynek Staromiejski w Pradze|Rynku Staromiejskim]] w [[Praga|Pradze]] w czasie przewrotu]] |
||
'''Praski zamach stanu 1948''' ([[Język czeski|czes.]] ''Únor 1948'') – faktyczne przejęcie całości władzy w [[Trzecia Republika Czechosłowacka|Czechosłowacji]] przez [[Komunistyczna Partia Czechosłowacji|Komunistyczną Partię Czechosłowacji]] (KSČ), z poparciem [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]], dokonane w dniach 20–25 lutego 1948 roku w [[Praga|Pradze]]. Przy zachowaniu fasady [[Demokracja parlamentarna|demokracji parlamentarnej]] i pozorów [[System wielopartyjny|systemu wielopartyjnego]] wprowadzona została [[dyktatura]] partii [[Komunizm|komunistycznej]], kierowanej przez [[Klement Gottwald|Klementa Gottwalda]]. Dotychczasowe partie niekomunistyczne zostały przekształcone w niesamodzielne ugrupowania |
'''Praski zamach stanu 1948''' ([[Język czeski|czes.]] ''Únor 1948'') – faktyczne przejęcie całości władzy w [[Trzecia Republika Czechosłowacka|Czechosłowacji]] przez [[Komunistyczna Partia Czechosłowacji|Komunistyczną Partię Czechosłowacji]] (KSČ), z poparciem [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|Związku Radzieckiego]], dokonane w dniach 20–25 lutego 1948 roku w [[Praga|Pradze]]. Przy zachowaniu fasady [[Demokracja parlamentarna|demokracji parlamentarnej]] i pozorów [[System wielopartyjny|systemu wielopartyjnego]] wprowadzona została [[dyktatura]] partii [[Komunizm|komunistycznej]], kierowanej przez [[Klement Gottwald|Klementa Gottwalda]]. Dotychczasowe partie niekomunistyczne zostały przekształcone w niesamodzielne ugrupowania satelickie KSČ, a ich kierownictwa przejęte przez osoby podporządkowane Komunistycznej Partii Czechosłowacji. Przewrotowi towarzyszyły czystki personalne i aresztowania przeciwników partii komunistycznej przez podporządkowaną KSČ [[Státní bezpečnost]]. Bezpośrednio po przewrocie w niewyjaśnionych okolicznościach zginął minister spraw zagranicznych [[Jan Masaryk]]. Tysiące osób udało się na emigrację. |
||
9 maja 1948 roku parlament przyjął nową konstytucję, określającą nowo powstałą [[Republika Czechosłowacka|Republikę Czechosłowacką]] jako [[demokracja ludowa|demokrację ludową]], 30 maja odbyły się wybory parlamentarne, w których dopuszczono głosowanie wyłącznie na jedną listę [[Front Narodowy Czechów i Słowaków|Frontu Narodowego Czechów i Słowaków]] (KSČ, partie i organizacje satelitarne). 7 czerwca 1948 roku prezydent Republiki [[Edvard Beneš]] podał się do dymisji, 14 czerwca 1948 roku stanowisko prezydenta objął Klement Gottwald. |
9 maja 1948 roku parlament przyjął nową konstytucję, określającą nowo powstałą [[Republika Czechosłowacka|Republikę Czechosłowacką]] jako [[demokracja ludowa|demokrację ludową]], 30 maja odbyły się wybory parlamentarne, w których dopuszczono głosowanie wyłącznie na jedną listę [[Front Narodowy Czechów i Słowaków|Frontu Narodowego Czechów i Słowaków]] (KSČ, partie i organizacje satelitarne). 7 czerwca 1948 roku prezydent Republiki [[Edvard Beneš]] podał się do dymisji, 14 czerwca 1948 roku stanowisko prezydenta objął Klement Gottwald. |
Wersja z 19:52, 1 cze 2018
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Czechoslovak_Constituent_Assembly_1946.jpg/220px-Czechoslovak_Constituent_Assembly_1946.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Starom%C4%9Bstsk%C3%A1_radnice%2C_%C3%BAnor_48.jpg/220px-Starom%C4%9Bstsk%C3%A1_radnice%2C_%C3%BAnor_48.jpg)
Praski zamach stanu 1948 (czes. Únor 1948) – faktyczne przejęcie całości władzy w Czechosłowacji przez Komunistyczną Partię Czechosłowacji (KSČ), z poparciem Związku Radzieckiego, dokonane w dniach 20–25 lutego 1948 roku w Pradze. Przy zachowaniu fasady demokracji parlamentarnej i pozorów systemu wielopartyjnego wprowadzona została dyktatura partii komunistycznej, kierowanej przez Klementa Gottwalda. Dotychczasowe partie niekomunistyczne zostały przekształcone w niesamodzielne ugrupowania satelickie KSČ, a ich kierownictwa przejęte przez osoby podporządkowane Komunistycznej Partii Czechosłowacji. Przewrotowi towarzyszyły czystki personalne i aresztowania przeciwników partii komunistycznej przez podporządkowaną KSČ Státní bezpečnost. Bezpośrednio po przewrocie w niewyjaśnionych okolicznościach zginął minister spraw zagranicznych Jan Masaryk. Tysiące osób udało się na emigrację.
9 maja 1948 roku parlament przyjął nową konstytucję, określającą nowo powstałą Republikę Czechosłowacką jako demokrację ludową, 30 maja odbyły się wybory parlamentarne, w których dopuszczono głosowanie wyłącznie na jedną listę Frontu Narodowego Czechów i Słowaków (KSČ, partie i organizacje satelitarne). 7 czerwca 1948 roku prezydent Republiki Edvard Beneš podał się do dymisji, 14 czerwca 1948 roku stanowisko prezydenta objął Klement Gottwald.
Szok wywołany na Zachodzie przejęciem władzy w Czechosłowacji przez komunistów przyspieszył konsolidację bloku zachodniego w sytuacji rozwijającej się zimnej wojny. Konsekwencją było energiczne wdrażanie Planu Marshalla, skuteczne przeciwdziałanie próbom dojścia do władzy partii komunistycznych we Francji i Włoszech, konsolidacja zachodnich stref okupacyjnych Niemiec w Trizonię, a następnie powołanie Republiki Federalnej Niemiec, wreszcie budowa zachodniego systemu bezpieczeństwa zbiorowego poprzez utworzenie NATO.
System polityczny władzy partii komunistycznej w Czechosłowacji w lutym 1948 roku przetrwał z modyfikacjami do swego upadku w 1989 roku, w czasie Jesieni Ludów.
Bibliografia
- François Fejtö: Praski zamach stanu 1948, wyd. II Warszawa 1990, Wydawnictwo Krąg.
- Henry Kissinger: Dyplomacja, Warszawa 1995, ISBN 83-85840-75-3.
- Praski zamach stanu na portalu totalita.cz (cz.)
- Norbert Wójtowicz, Nástup komunistickej diktatúry v Československu z pohľadu Poľska (Przewrót komunistyczny w Czechosłowacji widziany z polskiej perspektywy), [w:] Február 1948 a Slovensko. Zborník z vedeckej konferencie Bratislava 14. – 15. február 2008, red. Ondrej Podolec, Bratislawa: ÚSTAV PAMÄTI NÁRODA, 2008, s. 63-83 (cz.).