Cerkwica: Różnice pomiędzy wersjami
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
m Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Gmina Karnice – zmieniono link(i) do Karnice (gmina) |
m int. |
||
(Nie pokazano 36 wersji utworzonych przez 24 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{ |
{{Polska miejscowość infobox |
||
|nazwa = Cerkwica |
|nazwa = Cerkwica |
||
| |
|rodzaj miejscowości = wieś |
||
| |
|zdjęcie = Kościół Cerkwica.jpg |
||
| |
|opis zdjęcia = Kościół w Cerkwicy |
||
| |
|alt zdjęcia = |
||
| |
|województwo = zachodniopomorskie |
||
| |
|powiat = [[Powiat gryficki|gryficki]] |
||
| |
|gmina = [[Karnice (gmina)|Karnice]] |
||
| |
|sołectwo = |
||
|miejscowość podstawowa = |
|||
|gmina = [[Karnice (gmina)|Karnice]] |
|||
| |
|wysokość = |
||
|liczba ludności = 1083<ref>{{Cytuj |url=https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/4182 |tytuł=NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych |data=2022-09-19 |data dostępu=2022-10-06 |opublikowany=Bank Danych Lokalnych [[Główny Urząd Statystyczny|GUS]]}}</ref> |
|||
⚫ | |||
| |
|rok = 2022 |
||
| |
|strefa numeracyjna = 91 |
||
⚫ | |||
|strefa numeracyjna = (+48) 91 |
|||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
⚫ | |||
| |
|kod mapy = Karnice (gmina) |
||
|współrzędne = 54°00'27"N 15°06'33"E<ref name="prng">{{PRNG Miejscowości|14814|data=2024-01-14}}</ref> |
|||
|mapa wsi = |
|||
⚫ | |||
|stopniN = 54 |minutN = 00 |sekundN = 33 |
|||
| |
|www = |
||
⚫ | |||
|wikisłownik = |
|||
|www = |
|||
}} |
}} |
||
'''Cerkwica''' (hist. ''Cerekwica''<ref> |
'''Cerkwica''' (hist. ''Cerekwica''<ref>{{Cytuj książkę| autor = ks. Stanisław Kozierowski| tytuł = Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej| tom = Zeszyt I| url = http://web.archive.org/web/20160304042459/http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_I.pdf| miejsce = Poznań| rok = 1934}}</ref>, do 1945 [[język niemiecki|niem.]] ''Zirkwitz'') – [[wieś]] w [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w [[powiat gryficki|powiecie gryfickim]], w [[Karnice (gmina)|gminie Karnice]]{{r|R2013|teryt}}, na [[Równina Gryficka|Równinie Gryfickiej]]. |
||
W latach 1946–1998 |
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady [[Cerkwica (gromada)|Cerkwica]]. W latach 1946–1998 wieś administracyjnie należała do [[Województwo szczecińskie (1975–1998)|województwa szczecińskiego]]. W 2004 roku we wsi było zameldowanych 1261 osób<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Plan rozwoju lokalnego gminy Karnice na lata 2005-2013|wydawca=Urząd Gminy w Karnicach|data=2005-05-06|strony=20|rozdział=II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze gminy Karnice|url=http://www.bip.karnice.pl/unzip/657.dhtml}}</ref>. |
||
W miejscowości ma siedzibę jednostka [[Ochotnicza |
W miejscowości ma siedzibę jednostka [[Ochotnicza straż pożarna w Polsce|Ochotniczej Straży Pożarnej]] włączona do [[krajowy system ratowniczo-gaśniczy|krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.szczecin.kwpsp.gov.pl/?type=article&action=view&id=57|tytuł=Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.|data=2011-03-02|opublikowany=Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie|data dostępu=2011-08-14}}</ref>. |
||
Przy zachodniej części wsi przebiega rów [[Liwka]]. |
Przy zachodniej części wsi przebiega rów [[Liwka]]. |
||
== Integralne części wsi == |
|||
{|class="wikitable" width="60%" |
|||
|+Integralne części wsi Cerkwica{{r|R2013|teryt}} |
|||
! SIMC !! Nazwa !! Rodzaj |
|||
|- |
|||
|0777266 || [[Mojszewko]] || przysiółek |
|||
|- |
|||
|0777272 || [[Witomierz]] || przysiółek |
|||
|} |
|||
== Historia == |
== Historia == |
||
Miejscowość o rodowodzie średniowiecznym, położona przy trakcie z [[Trzebiatów|Trzebiatowa]] do [[Kamień Pomorski|Kamienia Pomorskiego]]. W 1124 roku w Cerkwicy odbył się uroczysty [[chrzest]] ludności [[Pomorze Zachodnie|Pomorza Zachodniego]] przeprowadzony przez misjonarza [[Otton z Bambergu|św. Ottona z Bambergu]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor link = | tytuł =Plan rozwoju miejscowości Cerkwica | wydawca =Rada Gminy Karnice | miejsce = | rok =2005 | strony =5 | isbn =}}</ref>. W 1287 roku wieś została przekazana na uposażenie [[klasztor]]u [[norbertanki|norbertanek]] w Trzebiatowie. Po sekularyzacji majątków zakonnych w XVI wieku Cerkwica znalazła się w rękach prywatnych właścicieli. W XVIII wieku należała do Petera Ernesta von Woedtke, który w 1743 roku sprzedał ją Georgowi Laurenzowi von Kamee. Ten jednak nie przejął majątku, a odstąpił go ponownie rodzinie von Woedtke. Pod koniec XVIII wieku majątek nabył Richard von Münchow. Nie posiadał go jednak długo i odsprzedał Cerkwicę Georgowi Juliusowi von Osten. W XIX wieku właścicielem był Johann Jakub Zitzwitz, który przekazał te dobra w dzierżawę rodzinie von Dulong. Administratorzy nie wywiązywali się jednak ze swoich zobowiązań i zubożyli majątek. W 1890 roku folwark w Cerkwicy nabył oficer pruski, Wilhelm von Sydow. W rękach rodziny von Sydowów Cerkwica była do II wojny światowej<ref>www.karnice.pl</ref>. |
Miejscowość o rodowodzie średniowiecznym, położona przy trakcie z [[Trzebiatów|Trzebiatowa]] do [[Kamień Pomorski|Kamienia Pomorskiego]]. W 1124 roku w Cerkwicy odbył się uroczysty [[chrzest]] ludności [[Pomorze Zachodnie|Pomorza Zachodniego]] przeprowadzony przez misjonarza [[Otton z Bambergu|św. Ottona z Bambergu]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor link = | tytuł =Plan rozwoju miejscowości Cerkwica | wydawca =Rada Gminy Karnice | miejsce = | rok =2005 | strony =5 | isbn =}}</ref>. Pierwsza wzmianka w 1270<ref name="pomorze">{{Cytuj|autor = [[Czesław Piskorski]]; |tytuł = Pomorze Zachodnie, mały przewodnik |data = 1980 |isbn = 83-217-2292-X |miejsce = Warszawa |wydawca = [[Sport i Turystyka|Wyd. Sport i Turystyka]], Warszawa |s = 115 |oclc = 8032482 }}</ref>. W 1287 roku wieś została przekazana na uposażenie [[klasztor]]u [[norbertanki|norbertanek]] w Trzebiatowie. Po sekularyzacji majątków zakonnych w XVI wieku Cerkwica znalazła się w rękach prywatnych właścicieli. W XVIII wieku należała do Petera Ernesta von Woedtke, który w 1743 roku sprzedał ją Georgowi Laurenzowi von Kamee. Ten jednak nie przejął majątku, a odstąpił go ponownie rodzinie von Woedtke. Pod koniec XVIII wieku majątek nabył Richard von Münchow. Nie posiadał go jednak długo i odsprzedał Cerkwicę Georgowi Juliusowi von Osten. W XIX wieku właścicielem był Johann Jakub Zitzwitz, który przekazał te dobra w dzierżawę rodzinie von Dulong. Administratorzy nie wywiązywali się jednak ze swoich zobowiązań i zubożyli majątek. W 1890 roku folwark w Cerkwicy nabył oficer pruski, Wilhelm von Sydow. W rękach rodziny von Sydowów Cerkwica była do II wojny światowej<ref>{{Cytuj | url=http://www.karnice.pl | tytuł=Karnice<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.karnice.pl | data dostępu=2017-12-07}}</ref>. |
||
Po II wojnie światowej na terenie dawnego folwarku w Cerkwicy (d. ''Owczarnia'') mieściło się [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]] – ''Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Cerkwica''<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor link = | tytuł =Plan rozwoju miejscowości Cerkwica | wydawca =Rada Gminy Karnice | miejsce = | rok =2005 | strony =6 | isbn =}}</ref><ref>[ |
Po II wojnie światowej na terenie dawnego folwarku w Cerkwicy (d. ''Owczarnia'') mieściło się [[Państwowe gospodarstwo rolne|Państwowe Gospodarstwo Rolne]] – ''Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Cerkwica''<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor link = | tytuł =Plan rozwoju miejscowości Cerkwica | wydawca =Rada Gminy Karnice | miejsce = | rok =2005 | strony =6 | isbn =}}</ref><ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19930310142 Dz.U. 1993 nr 31 poz. 142]</ref>. W [[1994]] po przekształceniu jako ''Ośrodek Hodowli Zarodowej Skarbu Państwa Cerkwica''<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19940830383 Dz.U. 1994 nr 83 poz. 383]</ref>. Od [[1995]] po ponownym przekształceniu jako ''Ośrodek Hodowli Zarodowej w Cerkwicy Sp. z o.o.''<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19950930464 Dz.U. 1995 nr 93 poz. 464]</ref>. |
||
== Zabytki == |
== Zabytki == |
||
[[Plik:Cerkwica.jpg| |
[[Plik:Cerkwica.jpg|mały|lewo|Drewniana wieża kościoła parafialnego]] |
||
Lista zabytków w Cerkwicy<ref>{{zabytek|zachodniopomorskie}}</ref>: |
Lista zabytków w Cerkwicy<ref>{{zabytek|zachodniopomorskie}}</ref>: |
||
* [[Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Cerkwicy|kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]] w stylu [[architektura gotycka|gotyckim]] z przełomu XIV i XV wieku, z drewnianą wieżą z XIII wieku. Kościół położony jest na wzgórzu Dzwonnik. |
* [[Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Cerkwicy|kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa]] w stylu [[architektura gotycka|gotyckim]] z przełomu XIV i XV wieku, z drewnianą wieżą z XIII wieku. Kościół położony jest na wzgórzu Dzwonnik. |
||
* [[cmentarz]] parafialny z [[Kwatera |
* [[cmentarz]] parafialny z [[Kwatera cmentarna|kwaterą]] ''Gaj Bohaterów'', na której w 1920 roku zostali pochowani żołnierze niemieccy polegli w czasie [[I wojna światowa|I wojny światowej]]. Cmentarz położony jest na wzgórzu Dzwonnik. |
||
* kamienna studnia [[Otton z Bambergu|św. Ottona]] z XII wieku, a przy niej pomnik z XIX wieku upamiętniający chrzest [[Pomorzanie|Pomorzan]] w [[1124]] roku. Zbudowana w 1912 roku. |
* kamienna [[Studnia św. Ottona w Cerkwicy|studnia]] [[Otton z Bambergu|św. Ottona]] z XII wieku, a przy niej pomnik z XIX wieku upamiętniający chrzest [[Pomorzanie|Pomorzan]] w [[1124]] roku. {{fakt|data=2022-10|Zbudowana w 1912 roku}}. |
||
* neoklasycystyczny [[dwór]] rodziny von Sydow końca XIX wieku, przebudowany w 1906 roku |
* neoklasycystyczny [[dwór]] rodziny von Sydow końca XIX wieku, przebudowany w 1906 roku, parterowy z dachem mansardowym z naczółkami i facjatą na osi fasady<ref name="pomorze2">{{Cytuj|autor = [[Piotr Skurzyński]]; |tytuł = Pomorze |data = 2007 |isbn = 978-83-7495-133-3 |miejsce = Warszawa |wydawca = [[MUZA SA|Wyd. Muza S.A. ]]|s = 165-166}}</ref> |
||
* [[park]] dworski o powierzchni 19 ha{{Fakt|data=2010-02}}, z 2. połowy XIX wieku |
* [[park]] dworski o powierzchni 19 ha{{Fakt|data=2010-02}}, z 2. połowy XIX wieku |
||
We wsi ponadto znajdują się historyczne pozostałości zabudowań folwarcznych z XIX wieku. |
We wsi ponadto znajdują się historyczne pozostałości zabudowań folwarcznych z XIX wieku z ruinami gorzelni. |
||
== Szlaki komunikacyjne == |
== Szlaki komunikacyjne == |
||
Linia 55: | Linia 62: | ||
=== Galeria === |
=== Galeria === |
||
Studnia w jednym z miejsc symbolicznego, tzw. zbiorowego chrztu ludności Pomorza Zachodniego, przeprowadzonego przez biskupa Ottona z Bambergu |
Studnia w jednym z miejsc symbolicznego, tzw. zbiorowego chrztu ludności Pomorza Zachodniego, przeprowadzonego przez biskupa Ottona z Bambergu |
||
<gallery> |
<gallery class=center> |
||
Plik:Cerkwica01851.jpg |
Plik:Cerkwica01851.jpg |
||
Plik:Cerkwica01848.jpg |
Plik:Cerkwica01848.jpg |
||
Linia 61: | Linia 68: | ||
</gallery> |
</gallery> |
||
== Przypisy == |
|||
{{Przypisy| |
|||
⚫ | |||
* <ref name = R2013>''Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref> |
|||
* <ref name = "teryt">[http://www.stat.gov.pl/broker/access/performSearch.jspa?searchString=&level=miejsc&wojewodztwo=&powiat=&gmina=&miejscowosc=&advanced=true GUS. Rejestr TERYT]</ref> |
|||
⚫ | |||
* <ref name=poczta>{{Poczta Polska|2013|s=138|data dostępu=2020-12-22}}</ref> |
|||
}} |
|||
== Linki zewnętrzne == |
|||
* {{SgKP|I|535}} |
|||
⚫ | |||
⚫ |
Aktualna wersja na dzień 08:41, 24 lip 2024
wieś | |
![]() Kościół w Cerkwicy | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) |
1083[2] |
Strefa numeracyjna |
91 |
Kod pocztowy |
72-342[3] |
Tablice rejestracyjne |
ZGY |
SIMC |
0777250 |
Położenie na mapie gminy Karnice ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu gryfickiego ![]() | |
![]() |
Cerkwica (hist. Cerekwica[4], do 1945 niem. Zirkwitz) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Karnice[5][6], na Równinie Gryfickiej.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Cerkwica. W latach 1946–1998 wieś administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. W 2004 roku we wsi było zameldowanych 1261 osób[7].
W miejscowości ma siedzibę jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[8].
Przy zachodniej części wsi przebiega rów Liwka.
Integralne części wsi
[edytuj | edytuj kod]SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0777266 | Mojszewko | przysiółek |
0777272 | Witomierz | przysiółek |
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość o rodowodzie średniowiecznym, położona przy trakcie z Trzebiatowa do Kamienia Pomorskiego. W 1124 roku w Cerkwicy odbył się uroczysty chrzest ludności Pomorza Zachodniego przeprowadzony przez misjonarza św. Ottona z Bambergu[9]. Pierwsza wzmianka w 1270[10]. W 1287 roku wieś została przekazana na uposażenie klasztoru norbertanek w Trzebiatowie. Po sekularyzacji majątków zakonnych w XVI wieku Cerkwica znalazła się w rękach prywatnych właścicieli. W XVIII wieku należała do Petera Ernesta von Woedtke, który w 1743 roku sprzedał ją Georgowi Laurenzowi von Kamee. Ten jednak nie przejął majątku, a odstąpił go ponownie rodzinie von Woedtke. Pod koniec XVIII wieku majątek nabył Richard von Münchow. Nie posiadał go jednak długo i odsprzedał Cerkwicę Georgowi Juliusowi von Osten. W XIX wieku właścicielem był Johann Jakub Zitzwitz, który przekazał te dobra w dzierżawę rodzinie von Dulong. Administratorzy nie wywiązywali się jednak ze swoich zobowiązań i zubożyli majątek. W 1890 roku folwark w Cerkwicy nabył oficer pruski, Wilhelm von Sydow. W rękach rodziny von Sydowów Cerkwica była do II wojny światowej[11].
Po II wojnie światowej na terenie dawnego folwarku w Cerkwicy (d. Owczarnia) mieściło się Państwowe Gospodarstwo Rolne – Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej Cerkwica[12][13]. W 1994 po przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej Skarbu Państwa Cerkwica[14]. Od 1995 po ponownym przekształceniu jako Ośrodek Hodowli Zarodowej w Cerkwicy Sp. z o.o.[15].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Cerkwica.jpg/220px-Cerkwica.jpg)
Lista zabytków w Cerkwicy[16]:
- kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w stylu gotyckim z przełomu XIV i XV wieku, z drewnianą wieżą z XIII wieku. Kościół położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
- cmentarz parafialny z kwaterą Gaj Bohaterów, na której w 1920 roku zostali pochowani żołnierze niemieccy polegli w czasie I wojny światowej. Cmentarz położony jest na wzgórzu Dzwonnik.
- kamienna studnia św. Ottona z XII wieku, a przy niej pomnik z XIX wieku upamiętniający chrzest Pomorzan w 1124 roku. Zbudowana w 1912 roku[potrzebny przypis].
- neoklasycystyczny dwór rodziny von Sydow końca XIX wieku, przebudowany w 1906 roku, parterowy z dachem mansardowym z naczółkami i facjatą na osi fasady[17]
- park dworski o powierzchni 19 ha[potrzebny przypis], z 2. połowy XIX wieku
We wsi ponadto znajdują się historyczne pozostałości zabudowań folwarcznych z XIX wieku z ruinami gorzelni.
Szlaki komunikacyjne
[edytuj | edytuj kod]W Cerkwicy krzyżuje się droga wojewódzka nr 103 z drogą wojewódzką nr 110.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]Studnia w jednym z miejsc symbolicznego, tzw. zbiorowego chrztu ludności Pomorza Zachodniego, przeprowadzonego przez biskupa Ottona z Bambergu
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 14 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 14814
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 138 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ ks. Stanisław Kozierowski: Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej. T. Zeszyt I. Poznań: 1934.
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b GUS. Rejestr TERYT
- ↑ II. Aktualna sytuacja społeczno-gospodarcza na obszarze gminy Karnice. W: Plan rozwoju lokalnego gminy Karnice na lata 2005-2013. Urząd Gminy w Karnicach, 2005-05-06, s. 20.
- ↑ Wykaz OSP w KSRG w województwie zachodniopomorskim w lutym 2011 r.. Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, 2011-03-02. [dostęp 2011-08-14].
- ↑ Plan rozwoju miejscowości Cerkwica. Rada Gminy Karnice, 2005, s. 5.
- ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1980, s. 115, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .
- ↑ Karnice [online], www.karnice.pl [dostęp 2017-12-07] .
- ↑ Plan rozwoju miejscowości Cerkwica. Rada Gminy Karnice, 2005, s. 6.
- ↑ Dz.U. 1993 nr 31 poz. 142
- ↑ Dz.U. 1994 nr 83 poz. 383
- ↑ Dz.U. 1995 nr 93 poz. 464
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A. , 2007, s. 165-166, ISBN 978-83-7495-133-3 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Cerkwica, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 535 .