Ptasia grypa: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
Krzesisław (dyskusja | edycje) ujednoznacznienie |
m int. |
||
(Nie pokazano 13 wersji utworzonych przez 12 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Choroba infobox |
{{Choroba infobox |
||
|nazwa |
|nazwa = Ptasia grypa |
||
|nazwa |
|nazwa naukowa = |
||
|grafika |
|grafika = Influenza A - late passage.jpg |
||
| |
|opis grafiki = Wirus grypy typu A, wywołujący ptasią grypę – obraz z transmisyjnego mikroskopu elektronowego (''Źródło: Dr Erskine Palmer, Biblioteka ilustracji dot. zdrowia publicznego przy Centrum Epidemiologicznym'') |
||
| |
|alt grafiki = |
||
|synonimy = |
|||
⚫ | |||
| |
|specjalizacja = |
||
|objawy = |
|||
⚫ | |||
| |
|powikłania = |
||
| |
|początek = |
||
| |
|czas trwania = |
||
| |
|typy = |
||
| |
|przyczyny = |
||
| |
|czynniki ryzyka = |
||
| |
|rozpoznanie = |
||
|różnicowanie = |
|||
|zapobieganie = |
|||
|leczenie = |
|||
|leki = |
|||
|rokowanie = |
|||
|zapadalność = |
|||
|śmiertelność = |
|||
|ICD11 = |
|||
|ICD11 nazwa = |
|||
|ICD10 = J09 |
|||
⚫ | |||
|DSM-5 = |
|||
⚫ | |||
|DSM-IV = |
|||
|DSM-IV nazwa = |
|||
|ICDO = |
|||
|DiseasesDB = |
|||
|OMIM = |
|||
|MedlinePlus = |
|||
|MeshID = |
|||
|commons = |
|||
}} |
}} |
||
'''Ptasia grypa''', ''influenza ptaków'' – ostra [[Choroby zakaźne|choroba zakaźna]] występująca powszechnie u [[ptaki|ptaków]], wywołana przez typ A [[wirusy|wirusa]] [[grypa|grypy]], który należy do rodziny ''Orthomyxoviridae'', rodzaju ''Influenzavirus A''. |
'''Ptasia grypa''', ''influenza ptaków'' – ostra [[Choroby zakaźne|choroba zakaźna]] występująca powszechnie u [[ptaki|ptaków]], wywołana przez typ A [[wirusy|wirusa]] [[grypa|grypy]], który należy do rodziny ''Orthomyxoviridae'', rodzaju ''Influenzavirus A''. |
||
Linia 21: | Linia 42: | ||
== Występowanie i szczepy == |
== Występowanie i szczepy == |
||
Ptasia grypa występuje na całym świecie i wszystkie gatunki ptaków są podatne na zarażenie się wirusem, choć niektóre gatunki są bardziej odporne od innych. Do tej pory zidentyfikowano ponad 140 [[Szczep (mikrobiologia)|szczepów]] wirusa. Większość z nich to odmiany łagodne o niskiej [[patogen]]ności (''Low Pathogenic Avian Influenza'', LPAI) {{lang|en}}. |
Ptasia grypa występuje na całym świecie i wszystkie gatunki ptaków są podatne na zarażenie się wirusem, choć niektóre gatunki są bardziej odporne od innych. Do tej pory zidentyfikowano ponad 140 [[Szczep (mikrobiologia)|szczepów]] wirusa, klasyfikowanych w czterech typach: A, B, C, D<ref>{{Cytuj |autor = CDC |tytuł = Influenza Type A Viruses |data = 2023-04-28 |data dostępu = 2023-11-11 |opublikowany = Centers for Disease Control and Prevention |url = https://www.cdc.gov/flu/avianflu/influenza-a-virus-subtypes.htm |język = en}}</ref>. Większość z nich to odmiany łagodne o niskiej [[patogen]]ności (''Low Pathogenic Avian Influenza'', LPAI) {{lang|en}}. |
||
Mimo tego, znane są dwa szczepy (H5 i H7), które mogą przyczyniać się do dużej śmiertelności wśród drobiu – szczepy o wysokiej patogeniczności (ang. ''Highly Pathogenic Avian Influenza'', HPAI). Szczepy te zazwyczaj jednak nie występują wśród dziko żyjących ptaków. Pojawiają się one u drobiu, przetrzymywanego w ogromnych, nienaturalnych zagęszczeniach. W tego typu warunkach wirusy mogą poprzez wielokrotne cykle rozwojowe wytworzyć szczepy o nowych genetycznie cechach i bardzo znacznej zjadliwości. Dzikie ptaki mogą zarazić się tymi szczepami przez bezpośredni kontakt z chorym [[drób|drobiem]]. |
Mimo tego, znane są dwa szczepy (H5 i H7), które mogą przyczyniać się do dużej śmiertelności wśród drobiu – szczepy o wysokiej patogeniczności (ang. ''Highly Pathogenic Avian Influenza'', HPAI). Szczepy te zazwyczaj jednak nie występują wśród dziko żyjących ptaków. Pojawiają się one u drobiu, przetrzymywanego w ogromnych, nienaturalnych zagęszczeniach. W tego typu warunkach wirusy mogą poprzez wielokrotne cykle rozwojowe wytworzyć szczepy o nowych genetycznie cechach i bardzo znacznej zjadliwości. Dzikie ptaki mogą zarazić się tymi szczepami przez bezpośredni kontakt z chorym [[drób|drobiem]]. |
||
Linia 35: | Linia 56: | ||
Mimo stwierdzenia już w 1997 r., prawdziwa [[epidemia]] ptactwa domowego wybuchła dopiero w [[2003]] r. w [[Kambodża|Kambodży]], [[Chińska Republika Ludowa|Chinach]], [[Indonezja|Indonezji]], [[Japonia|Japonii]], [[Laos]]ie, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], [[Tajlandia|Tajlandii]] i [[Wietnam]]ie. W roku tym zginęło od wirusa i/lub zostało zabitych przez hodowców ok. 100 mln sztuk drobiu. Po względnym opanowaniu choroby nastąpił nawrót w [[2004]] r. w tych samych krajach oraz w [[Malezja|Malezji]], [[Kazachstan]]ie, [[Rosja|Rosji]] (na [[Syberia|Syberii]]), [[Irak]]u, [[Iran]]ie, [[Gruzja|Gruzji]], [[Azerbejdżan]]ie, [[Izrael]]u, [[Afganistan]]ie, [[Pakistan]]ie, [[Indie|Indiach]], [[Mjanma|Birmie]], [[Kuwejt|Kuwejcie]], [[Jordania|Jordanii]] a także w [[Europa|Europie]] – na [[Węgry|Węgrzech]], [[Ukraina|Ukrainie]], [[Słowacja|Słowacji]], w [[Chorwacja|Chorwacji]], [[Rumunia|Rumunii]], [[Turcja|Turcji]], [[Włochy|Włoszech]], [[Grecja|Grecji]], [[Bułgaria|Bułgarii]], [[Austria|Austrii]], [[Bośnia i Hercegowina|Bośni]], [[Serbia i Czarnogóra|Serbii i Czarnogórze]], [[Francja|Francji]], [[Niemcy|Niemczech]], [[Szwajcaria|Szwajcarii]], [[Słowenia|Słowenii]], [[Dania|Danii]], [[Szwecja|Szwecji]], [[Czechy|Czechach]] i w [[Polska|Polsce]], oraz w [[Afryka|Afryce]] – [[Nigeria|Nigerii]], [[Niger|Nigrze]], [[Egipt|Egipcie]], [[Kamerun]]ie, [[Burkina Faso]], w [[Togo]] i [[Ghana|Ghanie]]. |
Mimo stwierdzenia już w 1997 r., prawdziwa [[epidemia]] ptactwa domowego wybuchła dopiero w [[2003]] r. w [[Kambodża|Kambodży]], [[Chińska Republika Ludowa|Chinach]], [[Indonezja|Indonezji]], [[Japonia|Japonii]], [[Laos]]ie, [[Korea Południowa|Korei Południowej]], [[Tajlandia|Tajlandii]] i [[Wietnam]]ie. W roku tym zginęło od wirusa i/lub zostało zabitych przez hodowców ok. 100 mln sztuk drobiu. Po względnym opanowaniu choroby nastąpił nawrót w [[2004]] r. w tych samych krajach oraz w [[Malezja|Malezji]], [[Kazachstan]]ie, [[Rosja|Rosji]] (na [[Syberia|Syberii]]), [[Irak]]u, [[Iran]]ie, [[Gruzja|Gruzji]], [[Azerbejdżan]]ie, [[Izrael]]u, [[Afganistan]]ie, [[Pakistan]]ie, [[Indie|Indiach]], [[Mjanma|Birmie]], [[Kuwejt|Kuwejcie]], [[Jordania|Jordanii]] a także w [[Europa|Europie]] – na [[Węgry|Węgrzech]], [[Ukraina|Ukrainie]], [[Słowacja|Słowacji]], w [[Chorwacja|Chorwacji]], [[Rumunia|Rumunii]], [[Turcja|Turcji]], [[Włochy|Włoszech]], [[Grecja|Grecji]], [[Bułgaria|Bułgarii]], [[Austria|Austrii]], [[Bośnia i Hercegowina|Bośni]], [[Serbia i Czarnogóra|Serbii i Czarnogórze]], [[Francja|Francji]], [[Niemcy|Niemczech]], [[Szwajcaria|Szwajcarii]], [[Słowenia|Słowenii]], [[Dania|Danii]], [[Szwecja|Szwecji]], [[Czechy|Czechach]] i w [[Polska|Polsce]], oraz w [[Afryka|Afryce]] – [[Nigeria|Nigerii]], [[Niger|Nigrze]], [[Egipt|Egipcie]], [[Kamerun]]ie, [[Burkina Faso]], w [[Togo]] i [[Ghana|Ghanie]]. |
||
Według WHO od 2003 roku do sierpnia 2009 zmarły 262 osoby na 440 zgłoszonych zachorowań (60%)<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/country/cases_table_2009_08_31/en/index.html |tytuł=Cumulative Number of Confirmed Human Cases of Avian Influenza A/(H5N1) Reported to WHO |data dostępu=2009-09-02 |archiwum=https://web.archive.org/web/20090902073637/http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/country/cases_table_2009_08_31/en/index.html |zarchiwizowano=2009-09-02 |
Według WHO od 2003 roku do sierpnia 2009 zmarły 262 osoby na 440 zgłoszonych zachorowań (60%)<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/country/cases_table_2009_08_31/en/index.html |tytuł=Cumulative Number of Confirmed Human Cases of Avian Influenza A/(H5N1) Reported to WHO |data dostępu=2009-09-02 |archiwum=https://web.archive.org/web/20090902073637/http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/country/cases_table_2009_08_31/en/index.html |zarchiwizowano=2009-09-02}}</ref>. Charakteryzuje się więc on dość dużą zjadliwością, co jest czynnikiem zmniejszającym ryzyko pandemii. Stosunkowo trudno jest się nim też zarazić. |
||
=== Szczep H5N8 === |
=== Szczep H5N8 === |
||
Wirusy H5N8 należą do dużej grupy wirusów określanych jak H5Nx i wywodzących się od wirusa H5N1. Wywołuje wysoką zachorowalność i śmiertelność również u drobiu wodnego<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.piwet.pulawy.pl/aktual/pliki/20161129-hpai-H5N8_aktualna_sytuacja.pdf | tytuł = Wysoce zjadliwa grypa ptaków H5N8 w Polsce i innych krajach Europy – aktualna sytuacja i ocena ryzyka| nazwisko = | imię = | autor = Państwowy Instytut Weterynaryjny | autor link = Państwowy Instytut Weterynaryjny | data = | rok = 2016 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>. Pierwsze przypadki tego wirusa odnotowano w [[2010]] roku w [[Azja|Azji]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20210526125157/https://kolbaskowo.pl/attachments/article/1536/Raport%20opracowany%20przez%20Europejski%20Urz%C4%85d%20ds.%20Bezpiecze%C5%84stwa%20%C5%BBywno%C5%9Bci.pdf | tytuł = Wysoce zjadliwa grypa ptaków A podtypu H5N8 | nazwisko = | imię = | autor = Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) | autor link = | data = | rok = 2014 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>. Do niedawna uważano, że ten szczep wirusa nie jest chorobotwórczy dla człowieka<ref>{{Cytuj stronę | url = http://swiatrolnika.info/hodowla-i-uprawy/item/2318-ptasia-grypa-w-zachodniopomorskiem | tytuł = Uwaga! Ptasia grypa w Zachodniopomorskiem | nazwisko = | imię = | autor = swiatrolnika.info | autor link = | data = | rok = 2016 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>, jednak w lutym 2021 odnotowano pierwsze przypadki zakażenia nim ludzi. Zakażeniu wirusem H5N8 uległo siedmiu pracowników fermy drobiu w Rosji<ref name=":0">https://wiadomosci.radiozet.pl/Swiat/Ptasia-grypa-H5N8-potwierdzona-u-ludzi-w-Rosji.-WHO-poinformowana-o-przypadkach</ref>. |
Wirusy H5N8 należą do dużej grupy wirusów określanych jak H5Nx i wywodzących się od wirusa H5N1. Wywołuje wysoką zachorowalność i śmiertelność również u drobiu wodnego<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.piwet.pulawy.pl/aktual/pliki/20161129-hpai-H5N8_aktualna_sytuacja.pdf | tytuł = Wysoce zjadliwa grypa ptaków H5N8 w Polsce i innych krajach Europy – aktualna sytuacja i ocena ryzyka| nazwisko = | imię = | autor = Państwowy Instytut Weterynaryjny | autor link = Państwowy Instytut Weterynaryjny | data = | rok = 2016 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>. Pierwsze przypadki tego wirusa odnotowano w [[2010]] roku w [[Azja|Azji]]<ref>{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20210526125157/https://kolbaskowo.pl/attachments/article/1536/Raport%20opracowany%20przez%20Europejski%20Urz%C4%85d%20ds.%20Bezpiecze%C5%84stwa%20%C5%BBywno%C5%9Bci.pdf | tytuł = Wysoce zjadliwa grypa ptaków A podtypu H5N8 | nazwisko = | imię = | autor = Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) | autor link = | data = | rok = 2014 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>. Do niedawna uważano, że ten szczep wirusa nie jest chorobotwórczy dla człowieka<ref>{{Cytuj stronę | url = http://swiatrolnika.info/hodowla-i-uprawy/item/2318-ptasia-grypa-w-zachodniopomorskiem | tytuł = Uwaga! Ptasia grypa w Zachodniopomorskiem | nazwisko = | imię = | autor = swiatrolnika.info | autor link = | data = | rok = 2016 | miesiąc = | praca = | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = https://web.archive.org/web/20170202012214/http://swiatrolnika.info/hodowla-i-uprawy/item/2318-ptasia-grypa-w-zachodniopomorskiem | zarchiwizowano = 2017-02-02 | id = | cytat = | data dostępu = 2017-01-22}}</ref>, jednak w lutym 2021 odnotowano pierwsze przypadki zakażenia nim ludzi. Zakażeniu wirusem H5N8 uległo siedmiu pracowników fermy drobiu w Rosji<ref name=":0">{{Cytuj | url=https://wiadomosci.radiozet.pl/Swiat/Ptasia-grypa-H5N8-potwierdzona-u-ludzi-w-Rosji.-WHO-poinformowana-o-przypadkach | tytuł=Ptasia grypa H5N8 potwierdzona u ludzi w Rosji. WHO poinformowana o przypadkach<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=radiozet.pl | język=pl | data dostępu=2024-04-25}}</ref>. |
||
=== Szczep H10N3 === |
=== Szczep H10N3 === |
||
28 maja 2021 roku w Chinach potwierdzono pierwszy przypadek zakażenia u człowieka szczepem H10N3<ref>{{Cytuj |autor = Wirtualna Polska |tytuł = Chiny. Zdiagnozowano pierwsze na świecie zakażenie ptasią grypą H10N3 u człowieka |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = wiadomosci.wp.pl |url = https://wiadomosci.wp.pl/chiny-zdiagnozowano-pierwsze-na-swiecie-zakazenie-ptasia-grypa-h10n3-u-czlowieka-6645869799098880a?nil=&src01=6a4c8&src02=isgf |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Chiny: Pierwszy przypadek szczepu ptasiej grypy u człowieka |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = www.rp.pl |url = https://www.rp.pl/Spoleczenstwo/210609942-Chiny-Pierwszy-przypadek-szczepu-ptasiej-grypy-u-czlowieka.html |język = pl}}</ref>. |
28 maja 2021 roku w Chinach potwierdzono pierwszy przypadek zakażenia u człowieka szczepem H10N3<ref>{{Cytuj |autor = Wirtualna Polska |tytuł = Chiny. Zdiagnozowano pierwsze na świecie zakażenie ptasią grypą H10N3 u człowieka |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = wiadomosci.wp.pl |url = https://wiadomosci.wp.pl/chiny-zdiagnozowano-pierwsze-na-swiecie-zakazenie-ptasia-grypa-h10n3-u-czlowieka-6645869799098880a?nil=&src01=6a4c8&src02=isgf |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Chiny: Pierwszy przypadek szczepu ptasiej grypy u człowieka |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = www.rp.pl |url = https://www.rp.pl/Spoleczenstwo/210609942-Chiny-Pierwszy-przypadek-szczepu-ptasiej-grypy-u-czlowieka.html |język = pl}}</ref>. |
||
Linia 57: | Linia 78: | ||
Do 26 czerwca 2006 stwierdzono jeden przypadek przejścia wirusa z człowieka na człowieka bez utraty zjadliwości. 25 czerwca 2006 w Indonezji zmarł na ptasią grypę ojciec, zaraziwszy się uprzednio od swojego 10-letniego syna. Stwierdzono to na podstawie drobnej zmiany w genomie wirusa znalezionego u chłopca, która również była obecna w genomie wirusa ojca. Zmiana ta jednak nie wydaje się dotyczyć ani zjadliwości, ani zaraźliwości. |
Do 26 czerwca 2006 stwierdzono jeden przypadek przejścia wirusa z człowieka na człowieka bez utraty zjadliwości. 25 czerwca 2006 w Indonezji zmarł na ptasią grypę ojciec, zaraziwszy się uprzednio od swojego 10-letniego syna. Stwierdzono to na podstawie drobnej zmiany w genomie wirusa znalezionego u chłopca, która również była obecna w genomie wirusa ojca. Zmiana ta jednak nie wydaje się dotyczyć ani zjadliwości, ani zaraźliwości. |
||
W [[2005]] odtworzono strukturę genetyczną wirusa, który wywołał epidemię [[Pandemia grypy hiszpanki|grypy hiszpanki]] w latach [[1918]] |
W [[2005]] odtworzono strukturę genetyczną wirusa, który wywołał epidemię [[Pandemia grypy hiszpanki|grypy hiszpanki]] w latach [[1918]]–[[1919]]. Okazało się, że wirus był bardzo podobny do wirusa ptasiej grypy i najprawdopodobniej od niego pochodził. Na razie nie wykryto jeszcze pojawienia się takiej mutacji. |
||
== Objawy == |
== Objawy == |
||
Linia 105: | Linia 126: | ||
Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo zakażenia się, należy: |
Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo zakażenia się, należy: |
||
* wszystkie przedmioty stykające się z surowym drobiem myć detergentem i dokładnie spłukiwać<ref name="LuxMed"/>; |
* wszystkie przedmioty stykające się z surowym drobiem myć detergentem i dokładnie spłukiwać<ref name="LuxMed" />; |
||
* uważać, by soki z surowego mięsa nie stykały się z innymi produktami spożywczymi<ref name="LuxMed"/>; |
* uważać, by soki z surowego mięsa nie stykały się z innymi produktami spożywczymi<ref name="LuxMed" />; |
||
* unikać kontaktu z ptasimi odchodami (np. podczas mycia samochodu, okien) – używać jednorazowych rękawiczek<ref name="LuxMed"/>; |
* unikać kontaktu z ptasimi odchodami (np. podczas mycia samochodu, okien) – używać jednorazowych rękawiczek<ref name="LuxMed" />; |
||
* unikać bezpośredniego kontaktu z ptactwem (zwłaszcza z padłymi sztukami) – nie dotykać; zarazić się można poprzez kontakt z piórami, pierzem lub puchem; |
* unikać bezpośredniego kontaktu z ptactwem (zwłaszcza z padłymi sztukami) – nie dotykać; zarazić się można poprzez kontakt z piórami, pierzem lub puchem; |
||
* powstrzymać się od jedzenia potraw z surowych jaj (np. [[kogel-mogel]]); |
* powstrzymać się od jedzenia potraw z surowych jaj (np. [[kogel-mogel]]); |
||
Linia 114: | Linia 135: | ||
== Przypadki w Polsce == |
== Przypadki w Polsce == |
||
[[Grafika:2024-03 Olszanka (04) Wjazd.jpg|thumb|]] |
|||
2 marca 2006 znaleziono dwa martwe i jednego chorego [[Łabędź niemy|łabędzia]] w [[Toruń|Toruniu]]. 5 marca 2006 rano podano do wiadomości, że są to pierwsze przypadki wystąpienia wirusa ptasiej grypy w Polsce. Tego samego dnia [[Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy|Państwowy Instytut Weterynarii]] w Puławach podał, że łabędzie były zarażone wirusem [[H5N1]]. Londyński instytut potwierdził ten wynik. |
2 marca 2006 znaleziono dwa martwe i jednego chorego [[Łabędź niemy|łabędzia]] w [[Toruń|Toruniu]]. 5 marca 2006 rano podano do wiadomości, że są to pierwsze przypadki wystąpienia wirusa ptasiej grypy w Polsce. Tego samego dnia [[Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy|Państwowy Instytut Weterynarii]] w Puławach podał, że łabędzie były zarażone wirusem [[H5N1]]. Londyński instytut potwierdził ten wynik. |
||
Linia 2074: | Linia 2096: | ||
|wielkopolskie<ref name=":44" /> |
|wielkopolskie<ref name=":44" /> |
||
|} |
|} |
||
24 lutego wysoce zjadliwa grypa ptaków została potwierdzona u |
24 lutego wysoce zjadliwa grypa ptaków została potwierdzona u [[Karolinka|Karolinki (''Aix sponsa'')]] w ogrodzie zoologicznym w Warszawie<ref>{{Cytuj |tytuł = Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 1. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u zwierząt dzikich/egzotycznych utrzymywanych w niewoli {{!}} Główny Inspektorat Weterynarii |data dostępu = 2021-03-31 |opublikowany = www.wetgiw.gov.pl |url = https://www.wetgiw.gov.pl/main/komunikaty/Komunikat-Glownego-Lekarza-Weterynarii-o-stwierdzeniu-1.-w-2021-r.-ogniska-wysoce-zjadliwej-grypy-ptakow-HPAI-u-zwierzat-dzikichegzotycznych-utrzymywanych-w-niewoli/idn:1644}}</ref>. |
||
== Zobacz też == |
== Zobacz też == |
Aktualna wersja na dzień 12:55, 18 lip 2024
![]() Wirus grypy typu A, wywołujący ptasią grypę – obraz z transmisyjnego mikroskopu elektronowego (Źródło: Dr Erskine Palmer, Biblioteka ilustracji dot. zdrowia publicznego przy Centrum Epidemiologicznym) | |
Klasyfikacje | |
ICD-10 |
J09 |
---|
Ptasia grypa, influenza ptaków – ostra choroba zakaźna występująca powszechnie u ptaków, wywołana przez typ A wirusa grypy, który należy do rodziny Orthomyxoviridae, rodzaju Influenzavirus A.
Wirus ginie w temperaturze 70 °C. W zbiornikach wodnych, często zakażonych przez ptaki wodne, wirus zachowuje zakaźność przez 4 dni w 22 °C i ponad 30 dni w 0 °C. Najpopularniejszym lekiem dla ludzi przeciw ptasiej grypie jest oseltamivir.
Występowanie i szczepy
[edytuj | edytuj kod]Ptasia grypa występuje na całym świecie i wszystkie gatunki ptaków są podatne na zarażenie się wirusem, choć niektóre gatunki są bardziej odporne od innych. Do tej pory zidentyfikowano ponad 140 szczepów wirusa, klasyfikowanych w czterech typach: A, B, C, D[1]. Większość z nich to odmiany łagodne o niskiej patogenności (Low Pathogenic Avian Influenza, LPAI) (ang.).
Mimo tego, znane są dwa szczepy (H5 i H7), które mogą przyczyniać się do dużej śmiertelności wśród drobiu – szczepy o wysokiej patogeniczności (ang. Highly Pathogenic Avian Influenza, HPAI). Szczepy te zazwyczaj jednak nie występują wśród dziko żyjących ptaków. Pojawiają się one u drobiu, przetrzymywanego w ogromnych, nienaturalnych zagęszczeniach. W tego typu warunkach wirusy mogą poprzez wielokrotne cykle rozwojowe wytworzyć szczepy o nowych genetycznie cechach i bardzo znacznej zjadliwości. Dzikie ptaki mogą zarazić się tymi szczepami przez bezpośredni kontakt z chorym drobiem.
Na ptasią grypę chorują nie tylko ptaki. Odnotowano występowanie wirusa także u łaskunów, tygrysów, świń, kotów, psów i ludzi.
Szczep H5N1
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Global_spread_of_H5N1_map.svg/220px-Global_spread_of_H5N1_map.svg.png)
Kraje, w których były padłe dzikie ptaki i drób.
Kraje, w których były ofiary wśród ludzi i padłe ptactwo.
Najgroźniejszym obecnie szczepem wirusa jest szczep H5N1. Po raz pierwszy stwierdzono go w Hongkongu w 1997 r. Szczep ten wyewoluował najprawdopodobniej ze szczepów LPAI w ogromnych fermach na skutek nienaturalnego zagęszczenia hodowanego drobiu, złych warunków sanitarnych i innych czynników.
Mimo stwierdzenia już w 1997 r., prawdziwa epidemia ptactwa domowego wybuchła dopiero w 2003 r. w Kambodży, Chinach, Indonezji, Japonii, Laosie, Korei Południowej, Tajlandii i Wietnamie. W roku tym zginęło od wirusa i/lub zostało zabitych przez hodowców ok. 100 mln sztuk drobiu. Po względnym opanowaniu choroby nastąpił nawrót w 2004 r. w tych samych krajach oraz w Malezji, Kazachstanie, Rosji (na Syberii), Iraku, Iranie, Gruzji, Azerbejdżanie, Izraelu, Afganistanie, Pakistanie, Indiach, Birmie, Kuwejcie, Jordanii a także w Europie – na Węgrzech, Ukrainie, Słowacji, w Chorwacji, Rumunii, Turcji, Włoszech, Grecji, Bułgarii, Austrii, Bośni, Serbii i Czarnogórze, Francji, Niemczech, Szwajcarii, Słowenii, Danii, Szwecji, Czechach i w Polsce, oraz w Afryce – Nigerii, Nigrze, Egipcie, Kamerunie, Burkina Faso, w Togo i Ghanie.
Według WHO od 2003 roku do sierpnia 2009 zmarły 262 osoby na 440 zgłoszonych zachorowań (60%)[2]. Charakteryzuje się więc on dość dużą zjadliwością, co jest czynnikiem zmniejszającym ryzyko pandemii. Stosunkowo trudno jest się nim też zarazić.
Szczep H5N8
[edytuj | edytuj kod]Wirusy H5N8 należą do dużej grupy wirusów określanych jak H5Nx i wywodzących się od wirusa H5N1. Wywołuje wysoką zachorowalność i śmiertelność również u drobiu wodnego[3]. Pierwsze przypadki tego wirusa odnotowano w 2010 roku w Azji[4]. Do niedawna uważano, że ten szczep wirusa nie jest chorobotwórczy dla człowieka[5], jednak w lutym 2021 odnotowano pierwsze przypadki zakażenia nim ludzi. Zakażeniu wirusem H5N8 uległo siedmiu pracowników fermy drobiu w Rosji[6].
Szczep H10N3
[edytuj | edytuj kod]28 maja 2021 roku w Chinach potwierdzono pierwszy przypadek zakażenia u człowieka szczepem H10N3[7][8].
Drogi zakażenia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/SwansCygnus_olor.jpg/220px-SwansCygnus_olor.jpg)
Mimo ryzyka zakażenia się chorobą przez inne ptaki (szczególnie narażone są ptaki wodne – kaczki, gęsi i łabędzie, czyli blaszkodziobe Anseriformes oraz mewy Laridae), nie ma żadnych dowodów na to, że ogniska choroby mogą powstawać na skutek przenoszenia wirusa przez dzikie i migrujące ptaki. Czas i kierunki migracji dziko żyjących ptaków są odmienne od czasu i kierunków rozprzestrzeniania się obecnej epidemii ptasiej grypy.
Do powstania nowych ognisk choroby w Azji dochodziło zawsze na skutek przemieszczania zakażonego drobiu. Wybuch epidemii w Kazachstanie, Mongolii i Rosji miał miejsce w okresie letnim, kiedy ptaki wodne pierzą się i nie są zdolne do lotu. Ponadto ogniska choroby występują w miejscach połączonych głównymi szlakami komunikacyjnymi, którymi prawdopodobnie transportowano zarażony drób. Dodatkowo wirus H5N1 jest tak zjadliwy, iż zarażony ptak nie byłby w stanie przelecieć znacznej odległości.
Obserwowany w lutym 2006 r. „atak” ptasiej grypy w Europie także nie pokrywa się z migracjami ptaków – ptaki migrujące jeszcze nie zdążyły wrócić, a np. gęsi zbożowe, które zimują w Polsce, przyleciały z północy, gdzie do tej pory nie odnotowano szczepu H5N1.
Zagrożenie pandemią
[edytuj | edytuj kod]Największym niebezpieczeństwem dla ludzi byłoby pojawienie się mutacji w strukturze genetycznej wirusa, która pozwoliłaby mu na przenoszenie się od człowieka do człowieka. W chwili obecnej człowiek może zakazić się jedynie od zwierzęcia, ale zupełnie prawdopodobne jest pojawienie się (na drodze mutacji) zmiany w genetycznej strukturze wirusa umożliwiającej mu przenoszenie się z człowieka na człowieka, choć wymaga to niekorzystnego zbiegu okoliczności: aby doszło do tej mało prawdopodobnej sytuacji człowiek lub zwierzę (np. świnia) musi zarazić się równocześnie wirusem ludzkim i zwierzęcym. W skrócie można powiedzieć, że dzięki podziałowi na segmenty możliwa jest wymiana genów pomiędzy dwoma wirusami pasożytującymi na tej samej komórce. W takiej sytuacji może powstać zupełnie nowy szczep zdolny do wywołania pandemii.
Do 26 czerwca 2006 stwierdzono jeden przypadek przejścia wirusa z człowieka na człowieka bez utraty zjadliwości. 25 czerwca 2006 w Indonezji zmarł na ptasią grypę ojciec, zaraziwszy się uprzednio od swojego 10-letniego syna. Stwierdzono to na podstawie drobnej zmiany w genomie wirusa znalezionego u chłopca, która również była obecna w genomie wirusa ojca. Zmiana ta jednak nie wydaje się dotyczyć ani zjadliwości, ani zaraźliwości.
W 2005 odtworzono strukturę genetyczną wirusa, który wywołał epidemię grypy hiszpanki w latach 1918–1919. Okazało się, że wirus był bardzo podobny do wirusa ptasiej grypy i najprawdopodobniej od niego pochodził. Na razie nie wykryto jeszcze pojawienia się takiej mutacji.
Objawy
[edytuj | edytuj kod]Objawy u ptaków
[edytuj | edytuj kod]Okres inkubacji trwa 3 do 5 dni w zależności od szczepu wirusa (czasami do 7 dni), gatunku drobiu i jego wieku.
Objawy kliniczne ptasiej grypy u drobiu są mało charakterystyczne i zróżnicowane w zależności od zjadliwości szczepu wirusa wywołującego chorobę, gatunku i wieku ptaków, zakażeń towarzyszących oraz warunków środowiskowych.
Główne objawy kliniczne wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu to:
- depresja,
- brak apetytu,
- gwałtowny spadek/utrata produkcji jaj, miękkie skorupy jaj,
- objawy nerwowe,
- zasinienie i obrzęk grzebienia i korali,
- silne łzawienie, obrzęk zatok podoczodołowych, kichanie,
- trudności z oddychaniem,
- biegunka.
Padnięcia mogą być nagłe, bez widocznych objawów sygnalizujących zakażenie. Śmiertelność może dochodzić do 100%. Przy zakażeniu wirusem grypy o niskiej zjadliwości mogą wystąpić objawy (raczej łagodne) ze strony układu oddechowego, depresja, biegunka, zmniejszona produkcja jaj u niosek aż do zaniku, osłabienie, stroszenie piór i gorączkę. Zakażone ptaki wydalają duże ilości wirusa z kałem, w wydzielinie z oczu i dróg oddechowych. Przedłużająca się choroba powoduje wzrastające przekrwienie, głównie na gardle, tchawicy, żołądku i tłuszczu w okolicy serca oraz podskórne obrzmienie na głowie i nogach zwierząt.
Gatunkami drobiu, które charakteryzują się dużą wrażliwością na zakażenie wirusem grypy ptaków i występowanie klinicznej postaci choroby są kury i indyki. Podobną, aczkolwiek nieco mniejszą wrażliwością charakteryzują się perliczki, przepiórki, bażanty i kuropatwy. Gatunkami drobiu, które wykazują podatność na zakażenie wszystkimi szczepami wirusa ptasiej grypy są kaczki i gęsi, ale tylko niektóre bardzo zjadliwe wirusy wywołują u nich kliniczną postać choroby. Największą odpornością na grypę ptaków charakteryzują się strusie, gdzie do upadków dochodzi u 20-30% zainfekowanej populacji. W przypadku emu objawy kliniczne i upadki nie występują praktycznie w ogóle[9].
Objawy u ludzi
[edytuj | edytuj kod]Ptasia grypa u ludzi wywołuje objawy podobne do tych spowodowanych zwykłą grypą:
W ciężkich przypadkach może także powodować problemy z oddychaniem oraz prowadzić do zapalenia płuc.
Grupy podwyższonego ryzyka
[edytuj | edytuj kod]- zdrowe dzieci w wieku od 6. do 23. miesiąca;
- kobiety w ciąży;
- dzieci i młodzież (od 6. miesiąca życia do 18 lat), leczone przewlekle kwasem acetylosalicylowym;
- dorośli i dzieci chorzy na przewlekłe choroby układu sercowo-naczyniowego lub oddechowego, w tym na astmę;
- dorośli i dzieci, którzy w minionym roku często przebywali w szpitalu z powodu chorób metabolicznych (w tym cukrzycy), niewydolności nerek, hemoglobinopatii lub niedoborów odporności;
- osoby po przeszczepie organu.
Zakażenia u ludzi
[edytuj | edytuj kod]Ludzie zarażają się H5N1, dotykając chorych ptaków, ich wydzielin lub odchodów. Dotychczas większość przypadków zachorowań u ludzi zdarzyła się w rejonach wiejskich czy podmiejskich, gdzie w wielu gospodarstwach hodowany jest drób[10]. Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo zakażenia się, należy:
- wszystkie przedmioty stykające się z surowym drobiem myć detergentem i dokładnie spłukiwać[10];
- uważać, by soki z surowego mięsa nie stykały się z innymi produktami spożywczymi[10];
- unikać kontaktu z ptasimi odchodami (np. podczas mycia samochodu, okien) – używać jednorazowych rękawiczek[10];
- unikać bezpośredniego kontaktu z ptactwem (zwłaszcza z padłymi sztukami) – nie dotykać; zarazić się można poprzez kontakt z piórami, pierzem lub puchem;
- powstrzymać się od jedzenia potraw z surowych jaj (np. kogel-mogel);
- ptasie jajka przechowywać osobno, nie pozwalając by weszły w kontakt z inną żywnością; przed użyciem zaleca się wyparzyć je we wrzątku;
- myć ręce i narzędzia po każdej obróbce produktów drobiowych.
Przypadki w Polsce
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/2024-03_Olszanka_%2804%29_Wjazd.jpg/220px-2024-03_Olszanka_%2804%29_Wjazd.jpg)
2 marca 2006 znaleziono dwa martwe i jednego chorego łabędzia w Toruniu. 5 marca 2006 rano podano do wiadomości, że są to pierwsze przypadki wystąpienia wirusa ptasiej grypy w Polsce. Tego samego dnia Państwowy Instytut Weterynarii w Puławach podał, że łabędzie były zarażone wirusem H5N1. Londyński instytut potwierdził ten wynik.
Kolejny potwierdzony w Polsce przypadek znalezienia wirusa ptasiej grypy odkryto 11 marca 2006 w Kostrzynie nad Odrą (woj. lubuskie). Tego samego dnia podano do wiadomości o dwóch następnych ogniskach choroby: w Świnoujściu i Bydgoszczy.
1 grudnia 2007 roku wykryto trzy ogniska ptasiej grypy w miejscowościach Rokicice, Myśliborzyce i Uniejewo pod Płockiem[11]. Na miejscowych fermach drobiu (w tym dwóch indyczych), zlokalizowano szczep H5N1.
8 grudnia 2007 roku odkryto nowe ognisko ptasiej grypy w powiecie żuromińskim w województwie mazowieckim.
10 grudnia 2007 roku minister rolnictwa poinformował o pojawieniu się ogniska ptasiej grypy w miejscowości Sadłowo w gminie Bieżuń. w grudniu 2007 wykryto także ogniska w miejscowościach Łępno, Krzykały gm. Orneta oraz Głodówko i w gminie Miłakowo.
2016
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Data potwierdzenia | Kierunek produkcji | Miejscowość | Gmina | Powiat | Województwo |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 3 grudnia | gęsi | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[12] |
2. | 13 grudnia | indyki | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[13] |
3. | 15 grudnia | gęsi | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[14] |
4. | 18 grudnia | indyki | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[15] |
5. | 18 grudnia | chów przyzagrodowy | - | Przemyśl | przemyski | podkarpackie[16] |
6. | 20 grudnia | indyki | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[17] |
7. | 20 grudnia | indyki | - | Deszczno | gorzowski | lubuskie[17] |
8. | 20 grudnia | chów przyzagrodowy | - | Książ Wielki | miechowski | małopolskie[17] |
9. | 22 grudnia | chów przyzagrodowy | - | Książ Wielki | miechowski | małopolskie[18] |
10. | 23 grudnia | kaczki | Borek | Deszczno | gorzowski | lubuskie[19] |
11. | 23 grudnia | indyki | Maszewo | Deszczno | gorzowski | lubuskie[19] |
12. | 23 grudnia | chów przyzagrodowy | Czuszów | Pałecznica | proszowicki | małopolskie[19] |
13. | 26 grudnia | indyki | Karnin | Deszczno | gorzowski | lubuskie[19] |
14. | 27 grudnia | indyki | Lubiszyn | Lubiszyn | gorzowski | lubuskie[20] |
15. | 27 grudnia | chów przyzagrodowy | Zagórzyce | Pińczów | pińczowski | świętokrzyskie[20] |
16. | 28 grudnia | indyki | Stare Polichno | Santok | gorzowski | lubuskie[21] |
17. | 29 grudnia | chów przyzagrodowy | Dąbrowa Tarnowska | Dąbrowa Tarnowska | dąbrowski | małopolskie[22] |
18. | 29 grudnia | indyki | Stare Polichno | Santok | gorzowski | lubuskie[22] |
19. | 29 grudnia | kaczki | Płonica | Deszczno | gorzowski | lubuskie[23] |
20. | 30 grudnia | kurczęta wolno rosnące | Stare Polichno | Santok | gorzowski | lubuskie[23] |
21. | 31 grudnia | chów przyzagrodowy | m. Krosno | krosnośnieński | podkarpackie[23] | |
22. | 31 grudnia | chów przyzagrodowy | Koryto | Czarnocin | kazimierski | świętokrzyskie[23] |
2017
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Data potwierdzenia | Kierunek produkcji | Miejscowość | Gmina | Powiat | Województwo |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 3 stycznia | chów przyzagrodowy | Przewóz | Cisek | kędzierzyńsko-kozielski | opolskie[24] |
2. | 3 stycznia | indyki | Płonica | Deszczno | gorzowski | lubuskie[25] |
3. | 3 stycznia | indyki | Kiełpin | Deszczno | gorzowski | lubuskie[25] |
4. | 5 stycznia | chów przyzagrodowy | Krzywaczka | Sułkowice | myślenicki | małopolskie[26] |
5. | 6 stycznia | indyki | Przytoczna | Przytoczna | międzyrzecki | lubuskie[26] |
6. | 7 stycznia | chów przyzagrodowy | Włochy | Domaszowice | namysłowski | opolskie[26] |
7. | 11 stycznia | chów przyzagrodowy | Kudowa-Zdrój | Kudowa-Zdrój | kłodzki | dolnośląskie[27] |
8. | 11 stycznia | chów przyzagrodowy | m. Kraków | małopolskie[27] | ||
9. | 17 stycznia | Bierzów | Kobyla Góra | ostrzeszowski | wielkopolskie[28] | |
10. | 18 stycznia | chów przyzagrodowy | Popielarnia | Wiskitki | żyrardowski | mazowieckie[29] |
11. | 24 stycznia | chów przyzagrodowy | Sulechów | Sulechów | zielonogórski | lubuskie[30] |
12. | 27 stycznia | Nowy Tomyśl | nowotomyski | wielkopolskie[31] | ||
13. | 28 stycznia | indyki | Gietrzwałd | olsztyński | warmińsko-mazurskie[32] | |
14. | 30 stycznia | Poręba Żegoty | Alwernia | chrzanowski | małopolskie[33] | |
15. | 31 stycznia | chów przyzagrodowy | Siennów | Zarzecze | przeworski | podkarpackie[34] |
16. | 2 lutego | kaczki | Kaliszkowice Kaliskie | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[35] |
17. | 3 lutego | kury nioski | Oleśnica | oleśnicki | dolnośląskie[36] | |
18. | 3 lutego | chów przyzagrodowy | Zarzecze | przeworski | podkarpackie[36] | |
19. | 3 lutego | indyki | Mosina | poznański | wielkopolskie[36] | |
20. | 4 lutego | kaczki | Grabów nad Prosną | ostrzeszowski | wielkopolskie[36] | |
21. | 4 lutego | indyki | Gietrzwałd | olsztyński | warmińsko-mazurskie[36] | |
22. | 7 lutego | gęsi | Wisznia Mała | trzebnicki | dolnośląskie[37] | |
23. | 9 lutego | kury nioski | Stęszew | poznański | wielkopolskie[38] | |
24. | 9 lutego | kaczki | Wisznia Mała | trzebnicki | dolnośląskie[38] | |
25. | 10 lutego | kury nioski | Oleśnica | oleśnicki | dolnośląskie[38] | |
26. | 10 lutego | chów przyzagrodowy | Łazy | zawierciański | śląskie[38] | |
27. | 12 lutego | kury nioski | Stęszew | poznański | wielkopolskie[38] | |
28. | 14 lutego | chów przyzagrodowy | Ustroń | cieszyński | śląskie[39] | |
29. | 14 lutego | chów przyzagrodowy | Zgorzelec | zgorzelecki | dolnośląskie[39] | |
30. | 20 lutego | indyki, kury | Krypno | moniecki | podlaskie[40] | |
31. | 20 lutego | gęsi | Sośnie | ostrowski | wielkopolskie[41] | |
32. | 20 lutego | gęsi | Sośnie | ostrowski | wielkopolskie[41] | |
33. | 21 lutego | chów przyzagrodowy | Promna | białobrzeski | mazowieckie[42] | |
34. | 22 lutego | gęsi | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[43] | |
35. | 23 lutego | gęsi | Sośnie | ostrowski | wielkopolskie[44] | |
36. | 23 lutego | chów przyzagrodowy | Kruszwica | inowrocławski | kujawsko-pomorskie[44] | |
37. | 24 lutego | chów przyzagrodowy | Kożuchów | nowosolski | lubuskie[45] | |
38. | 1 marca | kaczki | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[46] | |
39. | 6 marca | chów przyzagrodowy | Otyń | nowosolski | lubuskie[47] | |
40. | 7 marca | chów przyzagrodowy | Mogilany | krakowski | małopolskie[48] | |
41. | 7 marca | chów przyzagrodowy | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[49] | |
42. | 9 marca | indyki | Sieroszewice | ostrowski | wielkopolskie[50] | |
43. | 16 marca | chów przyzagrodowy | Skawina | krakowski | małopolskie[51] |
2019 - 2020
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Data potwierdzenia | Kierunek produkcji | Miejscowość | Gmina | Powiat | Województwo |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 31 grudnia 2019 | indyki | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[52] |
2. | 31 grudnia 2019 | indyki | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[52] |
3. | 31 grudnia 2019 | indyki | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[52] |
4. | 2 stycznia 2020 | perlice | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[52] |
5. | 3 stycznia | kury nioski | Topola Osiedle | Przygodzice | ostrowski | wielkopolskie[52] |
6. | 3 stycznia | chów przyzagrodowy | Wólka Orłowska | Izbica | krasnostawski | lubelskie[52] |
7. | 3 stycznia | chów przyzagrodowy | Olchowiec Kolonia | Żółkiewka | krasnostawski | lubelskie[52] |
8. | 4 stycznia | indyki | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[53] |
9. | 6 stycznia | indyki | Stary Uścimów | Uścimów | lubartowski | lubelskie[53] |
10. | 10 stycznia | indyki | Rościn | Myślibórz | myśliborski | zachodniopomorskie[54] |
11. | 13 stycznia | gęsi reprodukcyjne | Zalesie | Dąbie | kolski | wielkopolskie[54] |
12. | 15 stycznia | kaczki reprodukcyjne | Słaborowice | Ostrów Wielkopolski | ostrowski | wielkopolskie[55] |
13. | 16 stycznia | kaczki rzeźne | Ostrów Wielkopolski | Ostrów Wielkopolski | ostrowski | wielkopolskie[55] |
14. | 18 stycznia | chów przyzagrodowy | Strupice | Chojnów | legnicki | dolnośląskie[56] |
15. | 23 stycznia | indyki | Zapust | Ostroróg | szamotulski | wielkopolskie[57] |
16. | 23 stycznia | chów przyzagrodowy | Radłów | Raszków | ostrowski | wielkopolskie[57] |
17. | 23 stycznia | chów przyzagrodowy | Słaborowice | Ostrów Wielkopolski | ostrowski | wielkopolskie[57] |
18. | 26 stycznia | indyki | Rąbity | Zalewo | iławski | warmińsko-mazurskie[58] |
19. | 29 stycznia | indyki | Stary Widzim | Wolsztyn | wolsztyński | wielkopolskie[59] |
20. | 29 stycznia | chów przyzagrodowy | Ruda Kozielska | Kuźnia Raciborska | raciborski | śląskie[60] |
21. | 8 lutego | indyki | Zybułtowo | Grunwald | ostródzki | warmińsko-mazurskie[61] |
22. | 21 lutego | kaczki rzeźne | Kędzierzyn-Koźle | Kędzierzyn-Koźle | kędzierzyńsko-kozielski | opolskie[62] |
23. | 21 lutego | kaczki reprodukcyjne | Kociołki | Błaszki | sieradzki | łódzkie[63] |
24. | 21 lutego | kaczki rzeźne | Świbie | Wielowieś | gliwicki | śląskie[63] |
25. | 21 lutego | kaczki rzeźne | Regny | Koluszki | łódzki wschodni | łódzkie[63] |
26. | 22 lutego | kaczki rzeźne | Skaratki | Domaniewice | łowicki | łódzkie[63] |
27. | 23 lutego | kaczki rzeźne | Barnowiec | Dąbie | kolski | wielkopolskie[63] |
28. | 25 lutego | kaczki rzeźne | Konopnica | Wartkowice | poddębicki | łódzkie[64] |
29. | 27 lutego | kaczki rzeźne | Kolonia Brużyca | Aleksandrów Łódzki | zgierski | łódzkie[65] |
30. | 2 marca | kaczki rzeźne | Stara Ciświca | Grodziec | koniński | łódzkie[66] |
31. | 2 marca | różne gatunki | Radonia | Wielowieś | gliwicki | śląskie[67] |
32. | 4 marca | kaczki rzeźne | m. Łódź | łódzkie[68] | ||
33. | 6 marca | chów przyzagrodowy | Dąbrowica | Długołęka | wrocławski | dolnośląskie[69] |
34. | 24 marca | indyki | Muszkowo | Krzeszyce | sulęciński | lubuskie[70] |
35. | 31 marca | indyki | Muszkowo | Krzeszyce | sulęciński | lubuskie[71] |
36. | 24 listopada | kury nioski | Wroniawy | Wolsztyn | wolsztyński | wielkopolskie[72] |
37. | 2 grudnia | indyki | Nakory | Suchożebry | siedlecki | mazowieckie[73] |
38. | 4 grudnia | kury nioski | Komiłowo | Kobylnica | słupski | pomorskie[74] |
39. | 4 grudnia | indyki | Tarnowa | Rakoniewice | grodziski | wielkopolskie[74] |
40. | 5 grudnia | kury nioski | Kiełpiny | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[74] |
41. | 8 grudnia | indyki | Sieraków | Gostynin | gostyniński | mazowieckie[75] |
42. | 12 grudnia | indyki | Świniarc | Grodziczno | nowomiejski | warmińsko-mazurskie[76] |
43. | 14 grudnia | indyki | Reklinek | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[77] |
44. | 14 grudnia | kury nioski | Wielichowo-Wieś | Wielichowo | grodziski | wielkopolskie[77] |
45. | 14 grudnia | indyki | Tarnowa | Rakoniewice | grodziski | wielkopolskie[77] |
46. | 15 grudnia | chów przyzagrodowy | Zaborów Stary | Gostynin | gostyniński | mazowieckie[78] |
47. | 15 grudnia | indyki | Chobienice | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[78] |
48. | 16 grudnia | indyki | Lubosina | Pniewy | szamotulski | wielkopolskie[79] |
49. | 18 grudnia | chów przyzagrodowy | Mielno | Mielno | koszaliński | zachodniopomorskie[80] |
50. | 22 grudnia | chów przyzagrodowy | Szalejów Dolny | Kłodzko | kłodzki | dolnośląskie[81] |
51. | 22 grudnia | indyki | Borki | Pisz | piski | warmińsko-mazurskie[81] |
52. | 23 grudnia | gęsi | Reklin | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[82] |
53. | 28 grudnia | kaczki rzeźne | Kaniwola | Ludwin | łęczyński | lubelskie[83] |
54. | 29 grudnia | chów przyzagrodowy | Stary Wielisław | Kłodzko | kłodzki | dolnośląskie[83] |
2021
[edytuj | edytuj kod]Lp. | Data potwierdzenia | Kierunek produkcji | Miejscowość | Gmina | Powiat | Województwo |
---|---|---|---|---|---|---|
1. | 4 stycznia | indyki | Lisiowólka | Wohyń | radzyński | lubelskie[84] |
2. | 7 stycznia | indyki | Linowo | Świecie nad Osą | grudziądzki | kujawsko-pomorskie[85] |
3. | 9 stycznia | gęsi reprodukcyjne | Radostowo | Jeziorany | olsztyński | warmińsko-mazurskie[86] |
4. | 10 stycznia | indyki | Staw | Lubiszyn | gorzowski | wielkopolskie[86] |
5. | 13 stycznia | indyki | Kaczkowo | Gniewkowo | inowrocławski | kujawsko-pomorskie[87] |
6. | 16 stycznia | indyki | Czerników | Myślibórz | myśliborski | zachodniopomorskie[88] |
7. | 17 stycznia | kury reprodukcyjne | Dulsk | Inowrocław | inowrocławski | kujawsko-pomorskie[88] |
8. | 23 - 25 stycznia | kury nioski | Kiełpiny | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[89] |
9. | 23 - 25 stycznia | kury reprodukcyjne | Lisewo | Lisewo | chełmiński | kujawsko-pomorskie[89] |
10. | 23 - 25 stycznia | kury nioski w okresie odchowu | Kwakowo | Kobylnica | słupski | pomorskie[89] |
11. | 26 stycznia | chów przyzagrodowy | Warzno | Szemud | wejherowski | pomorskie[90] |
12. | 29 stycznia | kury reprodukcyjne | Lisewo | Lisewo | chełmiński | kujawsko-pomorskie[91] |
13. | 29 stycznia | kogutki rzeźne i kaczki | Mielno | Mieleszyn | gnieźnieński | wielkopolskie[91] |
14. | 1 lutego | indyki | Żodyń | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[91] |
15. | 1 lutego | indyki | Józefów | Wróblew | sieradzki | łódzkie[91] |
16. | 1 lutego | indyki | Losy | Lubawa | iławski | warmińsko-mazurskie[91] |
17. | 4 lutego | chów przyzagrodowy | Drzenkowice | Ćmielów | ostrowiecki | świętokrzyskie[92] |
18. | 5 lutego | indyki | Losy | Lubawa | iławski | warmińsko-mazurskie[93] |
19. | 5 lutego | kury nioski | Kiełpiny | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[93] |
20. | 10 lutego | chów przyzagrodowy | Złotnik | Żary | żarski | lubuskie[94] |
21. | 10 lutego | kury nioski | Kiełpiny | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[94] |
22. | 12 lutego | indyki | Brynek | Tworóg | tarnogórski | śląskie[95] |
23. | 12 lutego | chów przyzagrodowy | Nowe Tłoki | Wolsztyn | wolsztyński | wielkopolskie[95] |
24. | 16 lutego | chów przyzagrodowy | Trzebiechów | Trzebiechów | zielonogórski | wielkopolskie[96] |
25. | 4 marca | kaczki rzeźne | Gledzianów | Witonia | łęczycki | łódzkie[97] |
26. | 4 marca | kury nioski | Nowa Sól | Nowa Sól | nowosolski | lubuskie[97] |
27. | 5 marca | chów przyzagrodowy | Równe | Głubczyce | głubczycki | opolskie[98] |
28. | 5 marca | kaczki rzeźne | Szkurłaty | Żelazków | kaliski | wielkopolskie[98] |
29. | 6 marca | gęsi reprodukcyjne | Ozorowice | Wisznia Mała | trzebnicki | dolnośląskie[98] |
30. | 6 marca | indyki | Rejczuchy | Barczewo | olsztyński | warmińsko-mazurskie[98] |
31. | 6 marca | chów przyzagrodowy | Głusino | Kartuzy | kartuski | pomorskie[98] |
32. | 7 marca | indyki | Ostrów | Ostrów | ropczycko-sędziszowski | podkarpackie[98] |
33. | 9 marca | indyki i brojlery kurze | Borów | Opatówek | kaliski | wielkopolskie[99] |
34. | 11 marca | kaczki reprodukcyjne | Wisznia Mała | Wisznia Mała | trzebnicki | dolnośląskie[99] |
35. | 11 marca | kaczki | Żużela | Krapkowice | krapkowicki | opolskie[100] |
36.-48. | 11 - 17 marca | kaczki, indyki, gęsi | Opatówek | kaliski | wielkopolskie[100] | |
49. | 16 - 17 marca | kaczki reprodukcyjne | Zawady | Opatówek | kaliski | wielkopolskie[101] |
50. | 16 - 17 marca | kaczki reprodukcyjne | Kędzierzyn-Koźle | Kędzierzyn-Koźle | kędzierzyńsko-kozielski | opolskie[101] |
51. | 16 - 17 marca | kaczki rzeźne | Grabów-Pustkowie | Grabów nad Prosną | ostrzeszowski | wielkopolskie[101] |
52., 53. | 18 - 22 marca | kury nioski i indyki | Bielanka | Gorlice | gorlicki | małopolskie[102] |
54.-62. | 18 - 22 marca | kaczki (8 ferm),
indyki (1 ferma) |
Opatówek (3 ogniska),
Koźminek (3 ogniska), Ceków-Kolonia (2 ogniska), Szczytniki (1 ognisko) |
kaliski | wielkopolskie[102] | |
63. | 23 - 25 marca | kury nioski | Chromakowo | Lutocin | żuromiński | mazowieckie[103] |
64. | 23 - 25 marca | kaczki | Wielowieś | Międzychód | międzychodzki | wielkopolskie[103] |
67. | 23 - 25 marca | kury, bażanty, perliczki,
gęsi, kaczki |
Wieszowa | Zbrosławice | tarnogórski | śląskie[103] |
71. | 23 - 25 marca | gęsi | Kotłów | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[103] |
72. | 23 - 25 marca | kaczki | Giżyce | Grabów nad Prosną | ostrzeszowski | wielkopolskie[103] |
65., 66.,
68., 69., 70., 73. |
23 - 25 marca | kaczki (5 ferm), indyki (1 ferma) | Opatówek (3 ogniska),
Szczytniki (2 ogniska), Koźminek (1 ognisko) |
kaliski | wielkopolskie[103] | |
74. | 26 marca | kury i kaczki | Krasne Potockie | Chełmiec | nowosądecki | małopolskie[104] |
75. | 28 marca | kury nioski | Swojęcin | Lutocin | żuromiński | mazowieckie[104] |
76. | 27 marca | kaczki | Nowy Nakwasin | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[104] |
77. | 27 marca | kaczki | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[104] |
78. | 29 marca | indyki | Wilewo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[105] |
79. | 30 marca | kury nioski | Ratowo | Radzanów | mławski | mazowieckie[105] |
80. | 30 marca | kury reprodukcyjne | Sadłowo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[105] |
81. | 30 marca | kaczki | Sobiesęki Drugie | Szczytniki | kaliski | wielkopolskie[105] |
82. | 30 marca | kaczki | Chełmce | Opatówek | kaliski | wielkopolskie[105] |
83. | 30 marca | kaczki | Sobiesęki Pierwsze | Szczytniki | kaliski | wielkopolskie[105] |
84. | 30 marca | chów przyzagrodowy | Stronie | Łukowice | limanowski | małopolskie[105] |
85. | 30 marca | kury nioski | Zgliczyn Pobodzy | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[105] |
86. | 30 marca | kury | Simoradz | Dębowiec | cieszyński | śląskie[105] |
87. | 31 marca | kury nioski | Kiełpiny | Siedlec | wolsztyński | wielkopolskie[105] |
88. | 31 marca | indyki | Stary Karolew | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[106] |
89. | 31 marca | kaczki | Gać Kaliska | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[106] |
90. | 31 marca | kaczki | Gać Kaliska | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[106] |
91. | 31 marca | kury nioski | Sadłowo Parcele | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[106] |
92. | 31 marca | kury nioski | Strzeszyn | Biecz | gorlicki | małopolskie[106] |
93. | 31 marca | chów przyzagrodowy | Wilczyska | Bobowa | gorlicki | małopolskie[106] |
94. | 31 marca | kaczki | Gać Kaliska | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[107] |
95. | 1 kwietnia | kaczki | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[107] |
96. | 2 kwietnia | kaczki | Trojanów | Opatówek | kaliski | wielkopolskie[107] |
97. | 1 kwietnia | kury nioski | Sadłowo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[107] |
98. | 1 kwietnia | kury nioski | Karniszyn | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[107] |
99. | 2 kwietnia | kury nioski | Stanisławowo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[107] |
100. | 1 kwietnia | kury reprodukcyjne | Sadłowo Parcele | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[107] |
101. | 3 kwietnia | chów przyzagrodowy | Mikołajki | Mikołajki | mrągowski | warmińsko-mazurskie[107] |
102. | 3 kwietnia | kury reprodukcyjne | Cegielnia Ratowska | Radzanów | mławski | mazowieckie[107] |
103. | 3 kwietnia | kury nioski | Zgliczyn Glinki | Radzanów | mławski | mazowieckie[107] |
104. | 2 kwietnia | kaczki | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[108] |
105. | 6 kwietnia | chów przyzagrodowy | Mikołajki | Mikołajki | mrągowski | warmińsko-mazurskie[108] |
106. | 6 kwietnia | kaczki reprodukcyjne | Gawłowice | Goszczanów | sieradzki | łódzkie[108] |
107. | 6 kwietnia | indyki | Pełki | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[108] |
108. | 6 kwietnia | indyki | Żelaźnia | Lubowidz | żuromiński | mazowieckie[108] |
109. | 6 kwietnia | chów przyzagrodowy | Owczary | Sękowa | gorlicki | małopolskie[108] |
110. | 6 kwietnia | indyki | Żelaźnia | Lubowidz | żuromiński | mazowieckie[108] |
111. | 6 kwietnia | kury nioski | Strzeszewo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[108] |
112. | 6 kwietnia | kury reprodukcyjne | Chamsk | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[108] |
113. | 6 kwietnia | kury nioski | Swojęcin | Lutocin | żuromiński | mazowieckie[108] |
114. | 6 kwietnia | kury nioski | Zgliczyn Glinki | Radzanów | mławski | mazowieckie[108] |
115. | 29 marca | kaczki | Nowy Karolew | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[108] |
116. | 6 kwietnia | brojlery kurze | Boguchwała | Boguchwała | rzeszowski | podkarpackie[108] |
117. | 7 kwietnia | brojlery kurze | Gapowo | Stężyca | kartuski | pomorskie[109] |
118. | 7 kwietnia | kury nioski | Biczyce Górne | Chełmiec | nowosądecki | małopolskie[109] |
119. | 7 kwietnia | kaczki i kury nioski | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[109] |
120. | 7 kwietnia | indyki | Stawiszyn-Zwalewo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[109] |
121. | 7 kwietnia | kaczki, kury w okresie odchowu | Simoradz | Dębowiec | cieszyński | śląskie[109] |
122. | 7 kwietnia | kury reprodukcyjne | Dębsk | Żuromin | żuromiński | mazowieckie[109] |
123. | 7 kwietnia | kury w okresie odchowu | Stawiszyn-Zwalewo | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[109] |
124. | 7 kwietnia | kaczki | Stok Nowy | Błaszki | sieradzki | łódzkie[109] |
125. | 7 kwietnia | kaczki | Kwasków | Błaszki | sieradzki | łódzkie[109] |
126. | 7 kwietnia | kury nioski | Sadłowo Parcele | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[109] |
127. | 7 kwietnia | kury reprodukcyjne | Ługi | Szreńsk | mławski | mazowieckie[109] |
128. | 7 kwietnia | kury reprodukcyjne | Kunki | Szreńsk | mławski | mazowieckie[109] |
129. | 7 kwietnia | brojlery kurze | Rzężawy | Żuromin | żuromiński | mazowieckie[109] |
130. | 7 kwietnia | kury w okresie odchowu | Markowa | Markowa | łańcucki | podkarpackie[109] |
131. | 8 kwietnia | kury reprodukcyjne | Dźwierzno | Bieżuń | żuromiński | mazowieckie[109] |
132. | 8 kwietnia | kaczki | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[109] |
133. | 8 kwietnia | kury rzeźne | Piegonisko-Kolonia | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[109] |
134. | 8 kwietnia | chów przyzagrodowy | Kamionka Mała | Laskowa | limanowski | małopolskie[109] |
135. | 8 kwietnia | indyki | Gać Kaliska | Koźminek | kaliski | wielkopolskie[109] |
136. | 8 kwietnia | chów przyzagrodowy | Mystków | Kamionka Wielka | nowosądecki | małopolskie[109] |
137. | 8 kwietnia | kaczki | Biskupczyce Zabaryczne | Mikstat | ostrzeszowski | wielkopolskie[109] |
138. | 8 kwietnia | kaczki | Palaty | Grabów nad Prosną | ostrzeszowski | wielkopolskie[109] |
139. | 8 kwietnia | kaczki, gęsi, kury nioski | Sobiesęki | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[109] |
140. | 11 kwietnia | kury reprodukcyjne | Sochy | Iłowo-Osada | działdowski | warmińsko-mazurskie[109] |
141. | 9 kwietnia | kaczki | Kobylarka | Szczytniki | kaliski | wielkopolskie[109] |
142. | 9 kwietnia | kaczki | Piegonisko-Kolonia | Brzeziny | kaliski | wielkopolskie[109] |
143. | 9 kwietnia | kaczki, gęsi | Strużka | Szczytniki | kaliski | wielkopolskie[109] |
24 lutego wysoce zjadliwa grypa ptaków została potwierdzona u Karolinki (Aix sponsa) w ogrodzie zoologicznym w Warszawie[110].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Ilaria Capua – włoska uczona, badaczka ptasiej grypy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ CDC, Influenza Type A Viruses [online], Centers for Disease Control and Prevention, 28 kwietnia 2023 [dostęp 2023-11-11] (ang.).
- ↑ Cumulative Number of Confirmed Human Cases of Avian Influenza A/(H5N1) Reported to WHO. [dostęp 2009-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-02)].
- ↑ Państwowy Instytut Weterynaryjny: Wysoce zjadliwa grypa ptaków H5N8 w Polsce i innych krajach Europy – aktualna sytuacja i ocena ryzyka. 2016. [dostęp 2017-01-22].
- ↑ Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA): Wysoce zjadliwa grypa ptaków A podtypu H5N8. 2014. [dostęp 2017-01-22].
- ↑ swiatrolnika.info: Uwaga! Ptasia grypa w Zachodniopomorskiem. 2016. [dostęp 2017-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-02-02)].
- ↑ Ptasia grypa H5N8 potwierdzona u ludzi w Rosji. WHO poinformowana o przypadkach [online], radiozet.pl [dostęp 2024-04-25] (pol.).
- ↑ Wirtualna Polska , Chiny. Zdiagnozowano pierwsze na świecie zakażenie ptasią grypą H10N3 u człowieka [online], wiadomosci.wp.pl [dostęp 2021-06-01] (pol.).
- ↑ Chiny: Pierwszy przypadek szczepu ptasiej grypy u człowieka [online], www.rp.pl [dostęp 2021-06-01] (pol.).
- ↑ MojaRola.pl, Ptasia grypa u drobiu – źródło zakażenia, objawy i zapobieganie [online], 7 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-10] .
- ↑ a b c d Ptasia Grypa – podstawowe informacje, baza wiedzy firmy LuxMed http://www.luxmed.pl/ (stan z 29.05.2006)
- ↑ onet.pl: Ogniska ptasiej grypy pod Płockiem; drób mógł trafić do sklepów
- ↑ Komunikat nr 1 Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie wystąpienia w Polsce ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie wystąpienia w Polsce drugiego ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie wystąpienia w Polsce trzeciego ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ a b c d Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ a b c d Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-29] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii w sprawie wystąpienia w Polsce 32. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b c d e Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b c d e Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-30] .
- ↑ a b c d e f g Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii z dnia 4 stycznia 2020 r. podsumowujący sytuację epizootyczną związaną z wysoce zjadliwą grypą ptaków (HPAI) u drobiu w okresie 31 grudnia 2019 r. - 3 stycznia 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii podsumowujący sytuację epizootyczną związaną z wysoce zjadliwą grypą ptaków (HPAI) u drobiu w okresie 4-6 stycznia 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 7 i 8 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 9 i 10 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 11 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 12-14 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 15 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 16 ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 17 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 18 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 19 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d e Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 20, 21, 22, 23 i 24 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 25 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 26 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 27 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 28 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 29 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 30 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 31 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący 32 w 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Główny Lekarz Weterynarii informuje o wyznaczeniu ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący wyznaczenia drugiego w drugim półroczu 2020 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 3 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w okresie 4-5 grudnia 2020 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 38. w 2020 r. (szóstego w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 39. w 2020 r. (siódmego w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 3 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dot. ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w 2020 r | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 45. w 2020 r. (trzynastego w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 46. w 2020 r. (czternastego w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 2 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w woj. dolnośląskim i warmińsko-mazurskim | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 49. w 2020 r. (siedemnastego w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 50. i 51. w 2020 r. (18. i 19. w II półroczu 2020 r.) ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 1. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 2. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 3. i 4. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 5. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 6. i 7. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 8., 9. i 10. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 11. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d e Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 5 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w okresie 29 stycznia - 1 lutego 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 17. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 18. i 19. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 20. i 21. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 22. i 23. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 24. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 25. i 26. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d e f Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu nr 27-32 w 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 33. i 34. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w okresie od 11 do 17 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 49., 50., 51. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 11 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w okresie od 18 do 22 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d e f Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia 11 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w okresie od 23 do 25 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia 4 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w dniach 26 - 28 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .
- ↑ a b c d e f g h i j Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia 10 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w dniach 29 - 31 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-04-11] .
- ↑ a b c d e f Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia 6 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w dniu 31 marca 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-04-11] .
- ↑ a b c d e f g h i j Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu w dniach 31 marca - 3 kwietnia 2021 r. | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-04-11] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) nr 104 - 116 w 2021 r. u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-04-11] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii dotyczący stwierdzenia ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) nr 117 - 143 w 2021 r. u drobiu | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-04-12] .
- ↑ Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzeniu 1. w 2021 r. ogniska wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u zwierząt dzikich/egzotycznych utrzymywanych w niewoli | Główny Inspektorat Weterynarii [online], www.wetgiw.gov.pl [dostęp 2021-03-31] .