Trijodek boru: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
Uzupełnienie dat w szablonie Szablon:Sigma-Aldrich |
uzupełnienie parametru 'nazwa' w {{Sigma-Aldrich}} |
||
(Nie pokazano 9 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Związek chemiczny infobox |
{{Związek chemiczny infobox |
||
|nazwa = |
|nazwa = Triodek boru |
||
|1. grafika = Boron triiodide.svg |
|1. grafika = Boron triiodide.svg |
||
|opis 1. grafiki = |
|opis 1. grafiki = |
||
|rozmiar 1. grafiki = 100 |
|rozmiar 1. grafiki = 100 |
||
|2. grafika = |
|2. grafika = |
||
|opis 2. grafiki = |
|opis 2. grafiki = |
||
|3. grafika = |
|3. grafika = |
||
|opis 3. grafiki = |
|opis 3. grafiki = |
||
|nazwa konstytucyjna = trijodek boru |
|nazwa konstytucyjna = trijodek boru, jodek boru(3+), jodek(1−) boru(3+), jodek boru(III) |
||
|nazwa podstawnikowa = trijodoboran |
|||
|nazwa addytywna = trijodydobor |
|nazwa addytywna = trijodydobor |
||
| |
|nazwa podstawnikowa = trijodoboran |
||
|nazwa Stocka = jodek boru(III) |
|||
|inne nazwy = jodek boru, {{skr|daw.|dawniej}} trójjodek boru |
|||
|wzór sumaryczny = BI<sub>3</sub> |
|wzór sumaryczny = BI<sub>3</sub> |
||
|inne wzory = |
|inne wzory = |
||
Linia 17: | Linia 18: | ||
|wygląd = bezbarwne, lotne ciało stałe (często lekko różowe od śladów jodu) |
|wygląd = bezbarwne, lotne ciało stałe (często lekko różowe od śladów jodu) |
||
|SMILES = IB(I)I |
|SMILES = IB(I)I |
||
|numer CAS = |
|numer CAS = 13517-10-7 |
||
|PubChem = |
|PubChem = 83546 |
||
|DrugBank = |
|DrugBank = |
||
|gęstość = 3,350 |
|gęstość = 3,350 |
||
Linia 47: | Linia 48: | ||
|np źródło = |
|np źródło = |
||
|np warunki niestandardowe = |
|np warunki niestandardowe = |
||
|typ hybrydyzacji i VSEPR = sp |
|typ hybrydyzacji i VSEPR = sp² – trójkąt płaski |
||
|układ krystalograficzny = |
|układ krystalograficzny = |
||
|moment dipolowy = 0 |
|moment dipolowy = 0 |
||
Linia 78: | Linia 79: | ||
|commons = Category:Boron triiodide |
|commons = Category:Boron triiodide |
||
}} |
}} |
||
''' |
'''Trijodek boru''', '''jodek boru''', {{chem2|BI3}} – [[związki nieorganiczne|nieorganiczny związek chemiczny]] [[bor]]u i [[jod]]u. |
||
== Otrzymywanie == |
== Otrzymywanie == |
||
Jodek boru można otrzymać w wyniku bezpośredniej [[Reakcja syntezy|syntezy]] poprzez jodowanie boru w temperaturze 600–1000 °C{{r|Cueilleron}}: |
Jodek boru można otrzymać w wyniku bezpośredniej [[Reakcja syntezy|syntezy]] poprzez jodowanie boru w temperaturze 600–1000 °C{{r|Cueilleron}}: |
||
{{reakcja|wzór=3I2 + 2B \arrow 2BI3}} |
|||
Jodek boru o bardzo wysokiej czystości z 25% wydajnością można uzyskać w reakcji jodu rozpuszczonego w [[heptan]]ie z [[borowodorek sodu|borowodorkiem sodu]] lub [[borowodorek potasu|potasu]] w temperaturze 80 °C{{r|Briggs}}: |
Jodek boru o bardzo wysokiej czystości z 25% wydajnością można uzyskać w reakcji jodu rozpuszczonego w [[heptan]]ie z [[borowodorek sodu|borowodorkiem sodu]] lub [[borowodorek potasu|potasu]] w temperaturze 80 °C{{r|Briggs}}: |
||
{{reakcja|wzór=8I2 + 3NaBH4 \arrow 3NaI + 3BI3 + 4H2 + 4HI}} |
|||
== Właściwości == |
== Właściwości == |
||
W temperaturze pokojowej jest to bezbarwne, lotne ciało stałe, często lekko zabarwione na różowo na skutek obecności śladów jodu, który wydziela się łatwo wobec wilgoci. Ulega [[Fotodysocjacja|fotolizie]] pod wpływem światła o długości fali |
W temperaturze pokojowej jest to bezbarwne, lotne ciało stałe, często lekko zabarwione na różowo na skutek obecności śladów jodu, który wydziela się łatwo wobec wilgoci. Ulega [[Fotodysocjacja|fotolizie]] pod wpływem światła o długości fali poniżej 360 nm. Należy przechowywać go w ciemności w atmosferze [[Gaz obojętny|gazu obojętnego]]{{r|Ronald}}. |
||
Jest silnym [[Kwasy#Kwas Lewisa|kwasem Lewisa]]. Rozkłada m.in. [[etery]] dialkilowe (do jodków alkilowych) oraz arylowo-alkilowe (do fenoli i jodków alkilowych); nie reaguje z eterami diarylowymi. W reakcjach tych jest najbardziej reaktywny spośród wszystkich [[Halogenki|halogenków]] boru. Jodki alkilowe powstają też w reakcjach jodku boru z [[estry|estrami]], [[silany|silanami]] i [[alkohole|alkoholami]]{{r|Ronald}}. |
Jest silnym [[Kwasy#Kwas Lewisa|kwasem Lewisa]]. Rozkłada m.in. [[etery]] dialkilowe (do jodków alkilowych) oraz arylowo-alkilowe (do fenoli i jodków alkilowych); nie reaguje z eterami diarylowymi. W reakcjach tych jest najbardziej reaktywny spośród wszystkich [[Halogenki|halogenków]] boru. Jodki alkilowe powstają też w reakcjach jodku boru z [[estry|estrami]], [[silany|silanami]] i [[alkohole|alkoholami]]{{r|Ronald}}. |
||
== Zastosowanie == |
== Zastosowanie == |
||
Stosowany w preparatyce organicznej do rozrywania wiązań |
Stosowany w preparatyce organicznej do rozrywania wiązań {{chem2|C\sO}} w eterach, estrach i in., do substytucji halogenków alkilowych i arylowych, do [[Borowanie|borowania]]<ref name=Ronald />. Jest także substratem do otrzymywania boru o wysokiej czystości{{r|Briggs}}. |
||
== Przypisy == |
== Przypisy == |
||
{{Przypisy| |
{{Przypisy| |
||
<ref name="Cueilleron">{{cytuj |
<ref name="Cueilleron">{{cytuj |autor=Cueilleron, J.; Viala, J.C. |tytuł=Direct synthesis of boron triiodide and the chemical transport of boron with iodine |czasopismo=Journal of the Less Common Metals |wolumin=58 |numer=2 |s=123–131 |data=1978 |doi=10.1016/0022-5088(78)90194-7 |język=en |dostęp=z}}</ref> |
||
<ref name="Briggs">{{cytuj |
<ref name="Briggs">{{cytuj |autor=A.G. Briggs, R.E. Simmons |tytuł=The preparation of very pure boron iodide |czasopismo=Naturwissenschaften |wolumin=77 |numer=12 |s=595–597 |data=1990 |doi=10.1007/BF01133735 |dostęp=z |język=en}}</ref> |
||
<ref name |
<ref name=Ronald>{{cytuj |autor = Rob Ronald| tytuł = Boron Triiodide| url = http://www.sciencemadness.org/talk/files.php?pid=110072&aid=4171| data = 1995–2000| wydawca = John Wiley & Sons |miejsce = Pullman}}</ref> |
||
<ref name="Aldrich">{{Sigma-Aldrich|307629|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-02-08}}</ref> |
<ref name="Aldrich">{{Sigma-Aldrich|307629|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-02-08|nazwa=Boron triiodide}}</ref> |
||
<ref name="Aldrich-US">{{Sigma-Aldrich|307629|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-02-08|język=en}}</ref> |
<ref name="Aldrich-US">{{Sigma-Aldrich|307629|ALDRICH|MSDS=tak|data dostępu=2012-02-08|język=en}}</ref> |
||
<ref name="CRC">{{CRC90| |
<ref name="CRC">{{CRC90|s='''4'''-53}}</ref> |
||
}} |
}} |
||
== Bibliografia == |
|||
* {{cytuj pismo|nazwisko=Ronald |imię=Rob |tytuł=Boron Triiodide |url=http://www.sciencemadness.org/talk/files.php?pid=110072&aid=4171 |rok=1995–2000 |wydawca=John Wiley & Sons |miejsce=Washington State University, Pullman, WA, USA}} |
|||
{{Jodki}} |
{{Jodki}} |
||
[[Kategoria:Jodki|Boru, |
[[Kategoria:Jodki|Boru, trijodek]] |
||
[[Kategoria:Związki boru]] |
[[Kategoria:Związki boru]] |
Aktualna wersja na dzień 16:47, 21 lis 2021
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wzór sumaryczny |
BI3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Masa molowa |
391,52 g/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wygląd |
bezbarwne, lotne ciało stałe (często lekko różowe od śladów jodu) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Numer CAS | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
PubChem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Podobne związki | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Inne aniony | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Inne kationy | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
Trijodek boru, jodek boru, BI
3 – nieorganiczny związek chemiczny boru i jodu.
Otrzymywanie
[edytuj | edytuj kod]Jodek boru można otrzymać w wyniku bezpośredniej syntezy poprzez jodowanie boru w temperaturze 600–1000 °C[4]:
- 3I
2 + 2B → 2BI
3
Jodek boru o bardzo wysokiej czystości z 25% wydajnością można uzyskać w reakcji jodu rozpuszczonego w heptanie z borowodorkiem sodu lub potasu w temperaturze 80 °C[5]:
- 8I
2 + 3NaBH
4 → 3NaI + 3BI
3 + 4H
2 + 4HI
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]W temperaturze pokojowej jest to bezbarwne, lotne ciało stałe, często lekko zabarwione na różowo na skutek obecności śladów jodu, który wydziela się łatwo wobec wilgoci. Ulega fotolizie pod wpływem światła o długości fali poniżej 360 nm. Należy przechowywać go w ciemności w atmosferze gazu obojętnego[6].
Jest silnym kwasem Lewisa. Rozkłada m.in. etery dialkilowe (do jodków alkilowych) oraz arylowo-alkilowe (do fenoli i jodków alkilowych); nie reaguje z eterami diarylowymi. W reakcjach tych jest najbardziej reaktywny spośród wszystkich halogenków boru. Jodki alkilowe powstają też w reakcjach jodku boru z estrami, silanami i alkoholami[6].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Stosowany w preparatyce organicznej do rozrywania wiązań C−O w eterach, estrach i in., do substytucji halogenków alkilowych i arylowych, do borowania[6]. Jest także substratem do otrzymywania boru o wysokiej czystości[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Boron triiodide (nr 307629) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski. [dostęp 2012-02-08]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
- ↑ a b David R. Lide (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-53, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
- ↑ Trijodek boru (nr 307629) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-02-08]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
- ↑ J. Cueilleron , J.C. Viala , Direct synthesis of boron triiodide and the chemical transport of boron with iodine, „Journal of the Less Common Metals”, 58 (2), 1978, s. 123–131, DOI: 10.1016/0022-5088(78)90194-7 (ang.).
- ↑ a b A.G. Briggs , R.E. Simmons , The preparation of very pure boron iodide, „Naturwissenschaften”, 77 (12), 1990, s. 595–597, DOI: 10.1007/BF01133735 (ang.).
- ↑ a b c Rob Ronald , Boron Triiodide, Pullman: John Wiley & Sons, 1995–2000 .