Ursus A
Ursus A – rodzina polskich samochodów i autobusów z okresu międzywojennego produkcji Zakładów Mechanicznych Ursus w Warszawie.
![]() Replika Ursusa A podczas rekonstrukcji Bitwy pod Mławą. | |
Producent | |
---|---|
Okres produkcji |
1928–1931 |
Miejsce produkcji | |
Dane techniczne | |
Segment | |
Silniki |
2873 cm³, 25,7 kW (35 KM) |
Skrzynia biegów |
4+1 |
Długość |
5115 mm |
Szerokość |
2000 mm |
Wysokość |
2500 mm |
Rozstaw osi |
3500 mm |
Masa własna |
1540 kg (podwozie) |
Liczba miejsc |
2 |
Dane dodatkowe | |
Pokrewne |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Narcyz_Witczak-Witaczy%C5%84ski_-_Manewry_1_Pu%C5%82ku_Strzelc%C3%B3w_Konnych_-_pobyt_w_Kutnie_%28%C5%9Awi%C4%99to_%C5%BBo%C5%82nierza%29_%28107-682-12%29.jpg/220px-Narcyz_Witczak-Witaczy%C5%84ski_-_Manewry_1_Pu%C5%82ku_Strzelc%C3%B3w_Konnych_-_pobyt_w_Kutnie_%28%C5%9Awi%C4%99to_%C5%BBo%C5%82nierza%29_%28107-682-12%29.jpg)
Historia modelu
edytujW maju 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych podpisało z Z.M. Ursus umowę na dostawę 3-tonowych Berlietów CBA i 1,5 tonowych S.P.A. 25/C Polonia, co pozwoliło zakładom na rozbudowę fabryki w Czechowicach pod Warszawą. Dostawa miała być zrealizowana w 3 partiach - po 200 Berlietów i 150 S.P.A.: pierwsza partia miała być importowana, druga montowana z importowanych części, trzecia produkcji całkowicie krajowej.
Niestety w rzeczywistości uzyskano zgodę Ministerstwa na sprowadzenie drugiej partii w stanie zmontowanym, na odstąpienie od produkcji Berlietów i zastąpienie ich 1,5 tonowymi S.P.A. w liczbie 375 sztuk.
Pierwsza partię 52 ciężarówek Ursus wyprodukowanych już w Polsce, zademonstrowano 11 lipca 1928 roku i w stosunku do licencyjnego oryginału firmy S.P.A. posiadały różnice związane z przystosowaniem do polskich warunków. Biuro Konstrukcyjne pod kierownictwem inż. Witolda Jakusza stworzyło też inne wersje, a produkcję zakończono w 1931 roku.
Wyprodukowano około 1200 tych pojazdów[potrzebny przypis] - choć źródła mówią o 884 (509 cywilnych i 375 wojskowych).
O dobrej ich jakości świadczyć może wzięcie udziału w rajdzie Warszawa - Zakopane - Warszawa i fakt wjechania na pokrytą śniegiem Gubałówkę, gdy zagraniczni konkurenci wycofali się z rajdu z uwagi na wyjątkowo silne mrozy i ciężkie warunki terenowe.
Wersje
edytujUrsus typ A i A30
edytujBył to podstawowy model o ładowności powiększonej w stosunku do S.P.A. do 2 ton, a później 2,5 tony. Szkielet kabiny i skrzyni ładunkowej wykonany był z drewna, nadwozie osadzone było na ramie tłoczonej z blachy stalowej. Późniejsze Ursusy A, A30 i AW posiadały tzw. wspornik górski - czyli wspornik opuszczany i wbijany w drogę w razie zatrzymania pojazdu na pochyłości.
Na podwoziach typu A i A30 budowano wozy strażackie, miejskie polewaczki, cysterny, sanitarki, ambulanse pocztowe i autobusy 20-osobowe.
Ursus typ AT
edytujNa bazie seryjnego podwozia typu A powstał model AT - 3-osiowy o napędzanych 2 tylnych osiach oraz Ursus 303, o drugiej tylnej osi typu wleczonego. Podstawowa różnica to zastąpienie mostu tylnego przez mosty zawieszone na resorach.
Ursus typ AW
edytujW 1928 powstało podwozie Ursus typ AW czyli wzmocnione, wydłużone i poszerzone (rozstaw osi 4,5 m, rozstaw kół 1,6 m, długość 6,8 m). Nośność wzrosła do 2,5 - 3 ton, co pozwoliło na karosowanie podwozi jako 22-osobowe autobusy. Zwiększona masa pojazdu wymogła zastosowanie hamulców na 4 koła. Wybudowano prawdopodobnie około 200 podwozi typu AT i AW.
Ursus typ C
edytujUrsus planował zaprojektowanie i wytwarzanie niewielkich samochodów osobowych (rozstaw osi – 2,7 m, rozstaw kół – 1,3 m), średniolitrażowych (ok. 1600 ccm). Początkowo miały być wyposażone w zespół napędowy francuskiej firmy CIME. Jednakże ten typ pojazdu – w nomenklaturze zakładów model „URSUS typ C” nie został zbudowany.
Na bazie podwozia Ursusa A skonstruowano także samochód pancerny wz. 29.
Dane techniczne
edytuj- Nadwozie: ciężarowe, drewniano - stalowe, osadzone na ramie
- Silnik: 4-cylindrowy, 4-suwowy, dolnozaworowy, chłodzony cieczą, umieszczony z przodu napędzający koła tylne
- Średnica cylindra x skok tłoka /pojemność skokowa: 85 x 120 mm / 2873 cm3
- Stopień sprężania - 6,3:1
- Moc: 25,7 kW (35 KM) przy 1800 obr./min.
- Sprzęgło: suche, wielotarczowe
- Skrzynia biegów: o 4 przełożeniach
- Zawieszenie: przednie i tylne - oś sztywna, resory piórowe półeliptyczne
- Hamulce mechaniczne bębnowe: nożny na koła tylne, ręczny na wał napędowy
- Ogumienie: o wymiarach 895 x 135 mm lub 32 x 6"
- Długość / wysokość / szerokość pojazdu z budą: 5115 / 2500 / 2000 mm
- Rozstaw kół / rozstaw osi: 1500 / 3500 mm
- Masa własna podwozia pojazdu: 1540 kg
- Prędkość maksymalna: 60 km/h
- Zużycie paliwa: 21 l/100 km.
Linki zewnętrzne
edytuj- Ursus Typ A - "pierwsza polska ciężarówka" na Oldtimery.com. oldtimery.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].