Rumian psi
Rumian psi (Anthemis cotula L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych.
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
rumian psi |
Nazwa systematyczna | |
Anthemis cotula L. Sp. pl. 2:894. 1753 |
Rozmieszczenie geograficzne
edytujRodzimy obszar występowania to niemal cała Europa (bez Finlandii, Irlandii, Islandii), Azja Zachodnia, Kaukaz, Zakaukazie, Dagestan, Arabia Saudyjska, Afryka Północna, Madera i wyspy Kanaryjskie[3]. Obecnie jednak jest to gatunek o kosmopolitycznym zasięgu, rozprzestrzenił się bowiem jako uciekinier z upraw lub gatunek zawleczony również na Azorach, w niektórych rejonach Afryki, w Australii, Nowej Zelandii i Ameryce Północnej[3]. W Polsce występuje na całym terenie, po niższe położenia górskie, częsty jest w południowo-zachodniej części kraju.
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Roślina zielna o nieprzyjemnym zapachu, naga lub słabo owłosiona[4].
- Łodyga
- W dole często krzaczkowato rozgałęziona.
- Liście
- Dwu- lub trzykrotnie pierzastosieczne, złożone ze szczeciniastorównowąskich łatek o szerokości od 0,1 do 0,5 mm[4].
- Kwiaty
- Zebrane w koszyczki o średnicy 12–26 mm. Kwiaty języczkowate białe, odginają się w dół po przekwitnieniu. Wąskolancetowate plewinki tylko w środkowej części koszyczka.
- Owoce
- Obłe niełupki z rzędami niewielkich guzków, delikatnie żeberkowane[4].
- Gatunki podobne
- Rumian polny A. arvensis i ruski A. ruthenica różnią się szerszymi odcinkami liści (od 0,5 do 1 mm), brakiem cuchnącego zapachu; owockami bez drobnych guzków, ale za to nieco kanciastymi; obecnością plewinek na całym dnie koszyczka. Rumian ruski wyróżnia się dodatkowo kosmatym owłosieniem i frędzlowato postrzępionymi listkami okrywy[4].
Biologia i ekologia
edytujRoślina jednoroczna. Kwitnie od czerwca do września. Siedlisko: miejsca ruderalne, przydroża. Liście wydzielają dość silny zapach, przez wielu uważany za nieprzyjemny. Roślina jest lekko trująca.
Zastosowanie
edytuj- Jest uprawiany jako roślina ozdobna
- Dawniej wykorzystywany jako roślina lecznicza, obecnie zapomniany.
Uprawa
edytujNajlepiej rośnie w pełnym słońcu, na przepuszczalnej glebie. Można uprawiać z nasion. Łatwo rozmnaża się przez podział jesienią lub wiosną, można też przez sadzonki pobierane latem. Zakwita późnym latem. Po przekwitnieniu roślinę usuwa się.
Zagrożenia i ochrona
edytujGatunek umieszczony na polskiej czerwonej liście w kategorii VU (narażony)[5].
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
- ↑ a b c d Lucjan Rutkowski , Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1998, s. 478, ISBN 978-83-01-12218-8 .
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- BioLib: 41256
- EoL: 468394
- EUNIS: 152778
- Flora of China: 200023151
- Flora of North America: 200023151
- FloraWeb: 452
- GBIF: 3086594
- identyfikator iNaturalist: 52841
- IPNI: 125517-3
- ITIS: 36330
- NCBI: 158220
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-131879
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:177259-1
- Tela Botanica: 5077
- identyfikator Tropicos: 2700066
- USDA PLANTS: ANCO2
- CoL: 67C59