Regiony Włoch
Regiony (wł. l. poj. regione, l. mn. regioni) w Republice Włoskiej utworzono w 1948 r. i stanowią one jednostkę podziału terytorialnego najwyższego szczebla. Terytorium całego kraju jest podzielone na 20 regionów, które – na mocy art. 117 tamtejszej konstytucji – mają zagwarantowaną sporą niezależność administracyjną[1].
- 15 z nich to tzw. regiony zwykłe – formalnie zostały ustanowione w 1970 r., a dzięki reformie konstytucyjnej z 2001 r. posiadają zwiększone uprawnienia legislacyjne, jednak finansowanie poszczególnych sfer życia w ich granicach odbywa się przede wszystkim z budżetu centralnego;
- 5 z nich (od 1948 r.: Dolina Aosty, Sardynia, Sycylia, Trydent-Górna Adyga, a od 1963 r. Friuli-Wenecja Julijska) posiada nadany specjalny status autonomii (tzw. regiony specjalne) - wynikający z uwarunkowań geograficznych, historycznych i obecności mniejszości narodowych - gwarantujący im bardzo duże uprawnienia fiskalne, ustawodawcze oraz administracyjne, w takich dziedzinach jak edukacja, zdrowie, czy infrastruktura (art. 116 włoskiej konstytucji). Budżety tych regionów tworzone są w znacznej mierze ze środków własnych (np. Dolina Aosty i Trydent-Górna Adyga mają prawo pozostawienia sobie od 90% do 100% podatków pobranych w regionie).
Wszystkie regiony posiadają własny statut – akt prawny, w którym określono formę rządu, a także podstawowe zasady organizacji i funkcjonowania. Zgodnie z art. 121 konstytucji, każdy region ma wybieralną radę regionalną (consiglio regionale) oraz odpowiednik polskiego zarządu województwa – regionalny komitet wykonawczy (giunta regionale), na czele którego stoi - wybierany w wyborach powszechnych - prezydent (presidente della giunta regionale, inaczej presidente della regione, bądź governatore). Komitet jest odpowiedzialny przed radą i musi podać się do dymisji w przypadku utraty jej zaufania.
Włoskie regiony (z wyjątkiem Doliny Aosty i Friuli-Wenecja Julijska) dzielą się na prowincje, te zaś na gminy.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/W%C5%82ochy-mapa_administracyjna.png/200px-W%C5%82ochy-mapa_administracyjna.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Autonomous_Regions_of_Italy.svg/200px-Autonomous_Regions_of_Italy.svg.png)
Wykaz regionów
edytujNazwa polska | Nazwa oryginalna | Stolica | Ludność (2015)[2] | Powierzchnia (2011) (km²)[3] |
---|---|---|---|---|
Abruzja | Abruzzo | L’Aquila | 1 330 200 | 10 831 |
Apulia | Puglia | Bari | 4 086 672 | 19 540 |
Basilicata | Basilicata | Potenza | 575 884 | 10 073 |
Dolina Aosty | Valle d’Aosta / Vallée d'Aoste | Aosta | 128 152 | 3260 |
Emilia-Romania | Emilia-Romagna | Bolonia | 4 447 922 | 22 452 |
Friuli-Wenecja Julijska | Friuli-Venezia Giulia | Triest | 1 225 817 | 7862 |
Kalabria | Calabria | Catanzaro | 1 974 808 | 15 221 |
Kampania | Campania | Neapol | 5 856 649 | 13 670 |
Lacjum | Lazio | Rzym | 5 893 211 | 17 232 |
Liguria | Liguria | Genua | 1 579 732 | 5416 |
Lombardia | Lombardia | Mediolan | 10 000 339 | 23 863 |
Marche | Marche | Ankona | 1 548 944 | 9401 |
Molise | Molise | Campobasso | 313 046 | 4460 |
Piemont | Piemonte | Turyn | 4 419 799 | 25 387 |
Sardynia | Sardegna | Cagliari | 1 661 537 | 24 100 |
Sycylia | Sicilia | Palermo | 5 087 280 | 25 832 |
Toskania | Toscana | Florencja | 3 749 438 | 22 987 |
Trydent-Górna Adyga | Trentino-Alto Adige / Südtirol | Trydent | 1 056 074 | 13 605 |
Umbria | Umbria | Perugia | 893 543 | 8464 |
Wenecja Euganejska | Veneto | Wenecja | 4 924 747 | 18 407 |
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ senato.it - La Costituzione - Articolo 117 [online], www.senato.it [dostęp 2017-06-17] (wł.).
- ↑ Statistiche demografiche ISTAT. www.demo.istat.it. [dostęp 2015-08-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-06)].
- ↑ Principali statistiche geografiche sui comuni. www.istat.it. [dostęp 2015-08-14].