Minuskuł 482 (Gregory-Aland)
Minuskuł 482 (wedle numeracji Gregory-Aland), ε 1017 (w numeracji von Sodena)[1] – rękopis Nowego Testamentu pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim. Według kolofonu został sporządzony w roku 1285[2]. Na liście Scrivenera rękopis znajduje się pod numerem 570[3]. Rękopis zachował się w całości, jednak w niektórych partiach atrament jest wyblakły. Został sporządzony przez niedokładnego skrybę, o czym świadczy wiele niezwykłych wariantów tekstowych, z których znaczna część nie występuje w żadnym innym rękopisie. Posiada księgi liturgiczne oraz marginalia. Powstał prawdopodobnie w Konstantynopolu, przechowywany jest w Londynie.
Podobizna Ewangelisty Jana na 226 verso | |
Data powstania |
1285 |
---|---|
Rodzaj | |
Numer |
482 |
Zawartość |
cztery Ewangelie |
Język |
grecki |
Rozmiary |
19 × 15,2 cm |
Typ tekstu | |
Kategoria |
V |
Miejsce przechowywania |
Opis rękopisu
edytujKodeks składa się z 317 pergaminowych kart (19 na 15,2 cm)[2][4] . Pergamin jest cienki i dobrej jakości. Karty kodeksu są ułożone w quarto. Później dodano kilka papierowych kart na początku i jedną na końcu rękopisu[5].
Zawiera pełny tekst czterech Ewangelii, bez żadnych luk, na kartach 6v-288v kodeksu. W niektórych partiach rękopisu tekst wyblakł[6]. Zawiera ponadto tablice Kanonów Euzebiusza (folios 3r-6r), tablice κεφαλαια (spis treści) przed każdą z Ewangelii, noty do czytań liturgicznych na marginesie, portrety czterech ewangelistów przed każdą z Ewangelii, księgi liturgiczne z żywotami świętych: Synaksarion (folios 290-317) oraz Menologium. Synaksarion i Menologion nie należały do oryginalnego rękopisu, zostały dodane później. Menologion pisany jest na papierze[7].
Tekst Ewangelii pisany jest w jednej kolumnie na stronę, 22-23 linie w kolumnie[2]; marginesy są szerokie, tekst zajmuje powierzchnię 14,0 na 9,0 cm[5]. Tekst dzielony jest według rozdziałów (gr. κεφαλαια), których numery umieszczone zostały na lewym marginesie tekstu, a ich tytuły (τιτλοι) w górnym marginesie. Dzielony jest ponadto wedle krótszych Sekcji Ammoniusza, z odniesieniami do Kanonów Euzebiusza (pisane na marginesie poniżej numerów Sekcji Ammoniusza)[7][7]. Zawiera zdobione nagłówki oraz zdobione wielkie inicjały na początku każdej Ewangelii.
Chociaż pierwszy skryba popełnił niewiele błędów itacyzmu (korekty dokonane późniejszą ręką zawierają nawet większą ich liczbę), w manuskrypcie występuje wiele innych błędów. Jedynie w piętnastu pierwszych rozdziałach Ewangelii Mateusza N efelkystikon występuje 20 razy. Częstym jest błąd homoioteleuton, przestawianie słów w zdaniu, zastępowanie słów przez ich synonimy (np. υβρισαν na εδειραν), terminy pochodzenia obcego (hebrajskie, łacińskie) pisane są na kilka sposobów. Nazaret w Jana 1,46 oddany został w formie ναζαρεθ, natomiast w Jana 1,47 jako ναζαρετ; łoże pisane jest jako κραββατον w 2 rozdziale Marka oraz jako κραβαττον w 5 rozdziale Jana[8].
Tekst Ewangelii posiada wiele korekt wprowadzonych przez dwóch późniejszych korektorów. Od jednego z poprawiających pochodzi Synaksarion i Menologion[8].
Tekst kodeksu
edytujGrecki tekst kodeksu przekazuje tekst bizantyński. Hermann von Soden zaklasyfikował go do rodziny tekstualnej Ikc[9]. Kurt Aland nie sporządził dlań profilu tekstualnego i w efekcie nie zaklasyfikował do żadnej kategorii rękopisów Nowego Testamentu[10]. Według Claremont Profile Method, tj. metody wielokrotnych wariantów, reprezentuje rodzinę tekstualną Kx (standardowy tekst bizantyjski) w Łukaszu 1, natomiast w Łukaszu 10 oraz Łukaszu 20 należy do rodziny Πa[9].
Pomimo iż dominuje element rodziny Π, zazwyczaj rękopis nie jest klasyfikowany jako członek tej rodziny, ponieważ ma dość dużo elementów rodziny Kx[11] . Zawiera wiele unikalnych wariantów[12].
W niektórych partiach tekst jest zgodny z najstarszymi uncjalnymi kodeksami jak: Vaticanus, Kodeks Efrema, Kodeks Bezy, Kodeks Cypryjski, Regius, Kodeks Kampiański oraz Codex Dublinensis[13].
W Mateuszu 1,6 nie posiada frazy ο βασιλευς, podobnie jak w rękopisach Papirus 1, Sinaiticus, Vaticanus, 036, f1, f13, 700. Wariant rękopisu uważany jest za poprawny przez współczesnych krytyków tekstu[14].
W Marku 13,27 zawiera niezwykły dodatek αγγελους μου μετα σαλπιγγος φωνης μεγαλης (aniołów z wielką trąbą), wariant ten zaczerpnięty został z paralelnego tekstu w Mateuszu 24,31 i nie występuje w żadnym innym rękopisie[15].
- Mt 1,10 – Αμως (jak א, B, C, Γ, Δ, Θ, f1, 33), większość rękopisów przekazuje Αμων (L, W, f13, tekst bizantyjski, Textus receptus).
- Mt 5,16 – ιδωσιν υμων τα καλα εργα ] ιδωσι τα καλα υμων εργα
- Mt 7,13 – εισερχομενοι ] ερχομενοι
- Mt 7,14 – τι ] οτι
- Mt 26,7 – βαρυτιμου ] πολυτιμου
- Mk 8,7 – ειπεν ] ειχεν
Historia
edytujKolofon na stronie 592 podaje: ετελειωθη κατα τον μαιον μηνα εις τας τριακοντα (?) ημερα τεταρτη της ενισταμενης ετους ςψζγ ινδικτ ιγ. Zgodnie z tą notą rękopis został sporządzony 30 maja 6793 roku (tj. roku 1285). Późniejszy korektor zmienił Ψ na Υ, aby uzyskać rok 985. Skryba nazywał się Teofil i był mnichem[6]. Nieznane jest miejsce powstania rękopisu. Przypuszcza się, że został sporządzony prawdopodobnie w Konstantynopolu[5].
Na folio 7 występuje nota dokonana przez piszącego z XVI wieku, starta później przez inną osobę[5].
Rękopis należał ongiś do Charlesa Burneya (1757-1817), profesora z Cambridge. Nie wiadomo, w jaki sposób wszedł on w posiadanie rękopisu, jednak po jego śmierci udowodniono, że wiele rękopisów wykradł z biblioteki Uniwersytetu w Cambridge[16]. W 1818 rękopis został zakupiony przez British Museum[7]. W 1964 roku kodeks został poddano zabiegom restauratorskim[5].
Rękopis był badany przez Scrivenera, który skolacjonował jego tekst i wydał go w 1852. Na listę rękopisów Nowego Testamentu wprowadził go Scrivener (570) oraz C.R. Gregory (482). Gregory widział go w 1883[7].
Kodeks przechowywany jest obecnie w British Library (Burney 20) w Londynie[2][4][5].
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Gregory 1908 ↓, s. 65.
- ↑ a b c d Kurzgefasste 1994 ↓, s. 76.
- ↑ Scrivener 1894 ↓, s. 257.
- ↑ a b INTF i Codex 482 ↓.
- ↑ a b c d e f Minuscule 482 at the British Library.
- ↑ a b Scrivener 1852 ↓, s. XLIX.
- ↑ a b c d e Gregory 1900 ↓, s. 194.
- ↑ a b Scrivener 1852 ↓, s. L.
- ↑ a b Wisse 1982 ↓, s. 61.
- ↑ Aland i Aland 1995 ↓, s. 139.
- ↑ Waltz 2007 ↓.
- ↑ Scrivener 1852 ↓, s. L-LI.
- ↑ Scrivener 1852 ↓, s. LI.
- ↑ NA26, s. 1.
- ↑ Scrivener 1852 ↓, s. L, 74.
- ↑ Charles Burney – The Burney Centre. [dostęp 2014-01-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-06-23)].
Bibliografia
edytuj- Kurt Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994, s. 76. ISBN 3-11-011986-2. (niem.).
- Kurt Aland, Barbara Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995. (ang.).
- Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 65. (niem.).
- Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Lipsk: 1900, s. 194. (niem.).
- F.H.A. Scrivener: A Full and Exact Collation of About 20 Greek Manuscripts of the Holy Gospels. Cambridge and London: 1852, s. XLIX-LI. (ang.). (jako p)
- F.H.A. Scrivener, Edward Miller: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894. (ang.).
- Frederic Wisse: The Profile Method for Classifying and Evaluating Manuscripts Evidence. Wm. Eerdmans, 1982, s. 61. (ang.).
Linki zewnętrzne
edytuj- Kodeks 482 (GA). [w:] Liste Handschriften [on-line]. INTF. [dostęp 2014-09-26]. (niem.).
- Robert Waltz: Minuskuł 482. [w:] Encyclopedia of Textual Criticism [on-line]. 2007. (ang.).
- Minuskuł 482 – British Library