Klompen
Klompen[a] – tradycyjne holenderskie drewniaki, wykonane z jednego kawałka drewna topolowego lub wierzbowego[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/Klomp_%28ST652_4AB_02%29_-_Kostuum_Accessoire_-_Schoeisel_-_MoMu_Antwerp.jpg/220px-Klomp_%28ST652_4AB_02%29_-_Kostuum_Accessoire_-_Schoeisel_-_MoMu_Antwerp.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Klompen_%28Dutch_Clogs%29%2C_Wooden_Shoes_Museum_in_Drenthe.jpg/220px-Klompen_%28Dutch_Clogs%29%2C_Wooden_Shoes_Museum_in_Drenthe.jpg)
Użycie
edytujDawniej bardzo popularne, obecnie używane są przez niektórych rybaków i rolników. Klompen są elementem tradycyjnego holenderskiego stroju ludowego[4]. Męskie były niemalowane lub malowane na czarno, natomiast damskie były białe, żółte, czerwone, często zdobione tradycyjnymi wzorami holenderskimi, takimi jak tulipany czy wiatraki. Czasami miały namalowane dziurki i sznurowadła, aby sprawiały wrażenie skórzanych butów. Zimą używano również drewniaków z metalowymi ostrymi podkuciami, pozwalającymi poruszać się po lodzie. Dzisiaj produkcja holenderskich klompen jest przeznaczona głównie dla turystów. Produkowana jest również odmiana z miękkiego filcu i pluszu służąca jako obuwie domowe. Miniatury klompen, jako przedmioty pamiątkarskie i kolekcjonerskie, są wykonywane z drewna, metalu, tworzyw sztucznych i innych materiałów w formie bibelotów i breloków. Najbardziej znanymi i cenionymi są wykonane ze słynnej porcelany Defts Blauw[potrzebny przypis]
Produkcja
edytujKawałek drewna topolowego lub wierzbowego jest formowany ręcznie lub maszynowo. Najpierw jest obrabiany z zewnątrz, a potem wiercony jest wewnętrzny otwór na stopę. Po uzyskaniu odpowiedniego kształtu, szlifuje się go za pomocą piasku lub mączki ze zmielonych muszli morskich. Następnie jest malowany i rysowane są ozdobne wzory. Wykańczany jest poprzez powlekanie lakierem bezbarwnym o wysokiej wytrzymałości[5].
Największa fabryka klompen w Holandii i na świecie, Klompenfabriek Nijhuis BV, znajduje się w Beltrum (gmina Berkelland) w Geldrii[potrzebny przypis]. W szczytowym roku w Klompenfabriek Nijhuis wyprodukowano 659 000 par klompen do noszenia, w 2016 już tylko 200 000, natomiast w ostatnich latach rocznie produkowanych jest aż 2,5 miliona klompen będących artykułami pamiątkarskimi, chętnie kupowanymi przez turystów[6].
Od roku 1930 na corocznej wystawie producentów w Sint-Oedenrode przyznawane są dwie nagrody dla producentów najlepiej wykonanych klompen. Oceniana jest ich jakość i wzornictwo, a także walory użytkowe – rozmiary i wygoda noszenia. Producent najlepszych klompen wykonanych maszynowo otrzymuje nagrodę zwaną Zilveren Klomp, a wykonanych ręcznie – Zilveren Effer[7][8].
Każdy producent klompen może starać się o uzyskanie certyfikatu jakości w postaci oznaczenia CE. Wyłącznie klompen oznakowane jako CE nadają się do noszenia jako obuwie ochraniające stopy przez osoby zatrudnione w rolnictwie czy przy budowie dróg. Ich dodatkową zaletą jest to, że nie powodują alergii ani pocenia stóp[9]. Klompen, ale tylko te, które mają certyfikat CE, zabezpieczają palce stóp przed upadającymi na nie obiektami do 200 dżuli (ciężar 10 kg upadający z 2 metrów wysokości), a także przed ostrymi przedmiotami i są wodoszczelne[10].
Atrakcja dla turystów
edytujNajwiększy klomp na świecie, wykonany z jednego kawałka drewna, o wymiarach: 403 cm długości, 171 cm szerokości i 169 cm wysokości, można oglądać w miejscowości Enter. Ten holenderski drewniak w 1991 roku został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa[11].
W wielu miejscowościach Holandii znajdują się muzea, gdzie można zapoznać się z historią i procesem produkcji tego obuwia; między innymi w Best[12], Eelde[13] i Zaandam[14].
W turystycznej miejscowości Volendam nad zatoką Markermeer kelnerki obsługujące gości w restauracjach i kawiarniach, ubrane w tradycyjne stroje ludowe, chodzą w klompen. Także miejscowi rybacy, organizujący dla turystów połów ryb zabytkowymi łodziami, na nogach mają tradycyjne drewniaki[15][16].
Galeria
edytuj-
Czerwone klompen
-
Holenderski drewniak jako turystyczna atrakcja Kinderdijk
-
Etapy produkcji drewniaków klompen
-
Drewniaki klompen w muzeum w Zaandijk
-
Klompen z holenderskim pejzażem
-
Największy drewniak na świecie w Enter
-
Czarne klompen z Drenthe
Uwagi
edytuj- ↑ W języku polskim holenderskie drewniaki klompen są też nazywane sabotami; tak przetłumaczył klompen Piotr Oczko w swojej książce o Holandii[1]. Wyraz sabot stanowi zapożyczenie z języka francuskiego. Również w słownikach niderlandzko-francuskich odpowiednikiem holenderskiego klomp jest francuski sabot (l.mn. sabots)[2]
Przypisy
edytuj- ↑ a b Piotr Oczko: Holandia. Austeria, 2019. [dostęp 2019-06-14]. (pol.).
- ↑ Van Dale: Woordenboek. [w:] Klomp [on-line]. Van Dale Uitgevers. [dostęp 2019-06-19]. (niderl.).
- ↑ Klomp – 10 definities – Encyclo [online], www.encyclo.nl [dostęp 2019-05-30] .
- ↑ Holenderski fenomen stroju narodowego... [online], pl.swiatzofii.eu [dostęp 2019-05-30] .
- ↑ Geschiedenis van de klompen [online], IsGeschiedenis, 30 listopada 2018 [dostęp 2019-05-30] (niderl.).
- ↑ Gidi Pols: Hoe de klompenmaker werd gered door de toerist. Volkskrant, 2017. [dostęp 2019-06-13]. (niderl.).
- ↑ De Zilveren Klomp – BHIC [online], www.bhic.nl [dostęp 2019-05-30] (niderl.).
- ↑ Nederlandse Vereniging van Klompenmakers [online], www.nederlandseverenigingvanklompenmakers.nl [dostęp 2019-05-30] .
- ↑ Klompen zijn veilig en krijgen keurmerk. Trouw, 1997. [dostęp 2019-06-13]. (niderl.).
- ↑ Houten klompen. Welkoop Retail B.V.. [dostęp 2019-06-13]. (niderl.).
- ↑ Twente Landgoed van Nederland: De grootste klomp ter wereld!. [w:] Cultuur en Historie [on-line]. wierden-enterinfo.nl, 2018. [dostęp 2019-06-17]. (niderl.).
- ↑ Klompenmuseum Best [online], klompenmuseumbest.nl [dostęp 2019-05-30] .
- ↑ Internationaal Klompenmuseum [online], Internationaal Klompenmuseum [dostęp 2019-05-30] (niderl.).
- ↑ Kooijman Wooden Shoe Workshop – Home [online], Kooijman Wooden Shoe Workshop [dostęp 2019-05-30] (niderl.).
- ↑ VVV Volendam [online], www.vvv-volendam.nl [dostęp 2019-05-30] .
- ↑ Volendam (Holandia) – zwiedzanie, zabytki oraz atrakcje turystyczne [online], Podróże po Europie, 2 lipca 2017 [dostęp 2019-05-30] (pol.).