Jaskier skalny
gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych
Jaskier skalny (Ranunculus oreophilus M. Bieb.) – gatunek rośliny należący do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae Juss.). Występuje w Alpach, Apeninach, w górach Kaukaz, w Karpatach i na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej[4][5]. W Tatrach jest dość częsty.
![]() Jaskier skalny (Tatry, Ciemniak) | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
jaskier skalny | ||
Nazwa systematyczna | |||
Ranunculus oreophilus M.Bieb. Fl. Taur.-Caucas. 3: 383 1819[3] | |||
Synonimy | |||
|
Morfologia
edytuj- Łodyga
- Wzniesiona, naga, słabo rozgałęziająca się. Ma wysokość 10–30 cm. Pod ziemią krótkie kłącze.
- Liście
- Dolne są 3–5 klapowe, o szerokojajowatych i zazębionych klapach, ich ogonki liściowe są ok. trzykrotnie dłuższe od blaszek. Liście łodygowe są 3-dzielne, o odcinkach lancetowatych i całobrzegich. Liście ciemnozielone.
- Kwiaty
- Na jednej łodydze wyrastają zwykle 1–3 duże kwiaty na obłych szypułkach. Są one 5-płatkowe, żółtego koloru i typowej dla jaskrów budowy – z licznymi pręcikami i słupkami. Miodnik przykryty jest zastawką o długości większej od szerokości i często wyciętą na końcu. Dno kwiatowe jest całe owłosione, czasami tylko zdarza się, że jest silnie owłosione u nasady i na szczycie, a łyse w środku.
- Owoc
- Liczne niełupki zebrane w półkulisty, nagi owoc zbiorowy o długości nie większej od szerokości.
- Gatunki podobne
- Roślina jest podobna do jaskra górskiego (R. montanus), ale liście są na liniowych łodygach, kwiaty są mniejszych rozmiarów, a dno kwiatowe jest owłosione[6].
Biologia i ekologia
edytuj- Bylina. Kwitnie od maja do lipca i jest owadopylny.
- Siedlisko: hale górskie, piargi, naskalne murawy, upłazy, szczeliny skalne. Występuje głównie na wapiennym podłożu.
- W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Seslerion tatrae i gatunek wyróżniający dla Ass. Phyteumo-Trifolietum[7].
- Liczba chromosomów 2n= 16[8]
- Roślina trująca.
Zagrożenia
edytujRoślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[9] w grupie gatunków wymierających na izolowanych stanowiskach, poza głównym obszarem występowania (kategoria zagrożenia [E]).
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-07] (ang.).
- ↑ a b Ranunculus oreophilus M.Bieb.. The Plant List. [dostęp 2015-05-29]. (ang.).
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.) i inni, Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ Ranunculus oreophilus Walp.. The Global Biodiversity Information Facility. [dostęp 2015-05-29]. (ang.).
- ↑ Ranunculus oreophilus. Plantes et Botanique. [dostęp 2015-05-29]. (fr.).
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
Bibliografia
edytuj- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):