Ongrés
L'ongrés (var. ongarés) o tanben magiar (magyar) es una lenga finoogrica d'Euròpa Centrala. Es la lenga oficiala d'Ongria, a mai se parla dins de regions ongresas de Serbia, Eslovaquia, Ucraïna, Croàcia e Romania, e tanben (dempuèi lo 1èr de mai de 2004) es oficiala dins l'Union Europèa.
Magyar | |
Locutors | 13,1 milions de |
---|---|
Tipologia | SOV + òrdre liure [1] |
Classificacion lingüistica | Ongrés |
Estatut oficial | |
Oficial de | ![]() Union Europèa Regional ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Estatut de conservacion | |
Classada coma lenga segura (NE) per l'Atlàs de las lengas menaçadas dins lo mond | |
Còdis lingüistics | |
ISO 639-1 | hu ![]() |
ISO 639-2 | hun ![]() |
ISO 639-3 | hun ![]() |
Ethnologue | hun ![]() |
Glottolog | hung1274 ![]() |
Linguasphere | 41-BAA-a ![]() |
ASCL | 3301 ![]() |
IETF | hu ![]() |
Mòstra | |
Article primièr de la Declaracion dels Dreches de l'Òme en ongrés: 1. cikk | |
Mapa | |
![]() | |
Zònas de l'Euròpa centrala amb parlants d'ongrés. |
Fonetica e escritura
modificarAlfabet
modificarA l'origina aquesta lenga fasiá servir un sistèma d'escritura runica (rovásírás, székely rovásírás o simplament rovás), pr'aquò Sant Estève, lo primièr monarca del Reialme d'Ongria entamenèt una reforma per adoptar l'alfabet latin parallèla a la conversion al cristianisme que se faguèt lo país. Uèi s'emplega una varianta d'aqueste alfabet amb qualques letras particularas, amb d'accents per las vocalas (coma ő i ű), e de combinasons de consonas (digrafs) coma gy, cz o sz que son particularas a aquesta lenga.
Lèxic de basa
modificar- Szervusz (o forma corta szia – Adieu (a una persona)
- Sziasztok / Szervusztok – Adieussiatz (per mai d'una persona)
- Hogy vagy? – Cossí va? (informal)
- Hogy van? – Cossí va? (formal en vossejar)
- Hogy vagytok? – Cossí anatz? (per mai d'una persona)
- Jól vagyok, köszönöm – Va plan, mercé
- Jó reggelt – Bonjorn (de matin)
- Jó napot – Bonjorn (lo demai del jorn nap es jorn o/e solelh)
- Jó estét – Bona nuèch
- Viszontlátásra (o forma corta viszlat) – Adieu (per partir)
- Igen – Òc
- Nem – Non
- Köszönöm – Mercé
- Köszönöm szépen – Mercé plan
- Köszi – Mercé (colloquial)
- Szivesen – De res
- Bocsánat! – Perdon!
- Károly vagyok – Soi Karoly (Carles)
- Értem – Compreni
- Nem értem – Compreni pas
- Nem tudom - Sabi pas
- Hol van...? – Ont es...?
- Nyitva dobèrt
- Zarva barrat
Distribucion geografica actuala
modificarPaís | Parlants |
---|---|
Ongria | 9.500.000-10.000.000 (2001) |
Romania (principalament Transilvània) |
1.443.970 (2002) |
Eslovaquia | 520,528 (2001) |
Serbia (principalament a Voivodina) |
293.299 (2002) |
Ucraïna (principalament a la Transcarpàcia) |
149.400 (2001) |
Estats Units | 117.973 |
Canadà | 75.555 (2001) |
Israèl | 70.000 |
Àustria (principalament a Burgenland) |
22.000 |
Croàcia | 16.500 |
Eslovènia | 9.240 |
Total | 12.000.000-13.000.000 |
- Fònt: Ethnologue