Matti Aikio
norsk poet
Matti Aikio (18. juni 1872–25. juli 1929), eigentleg Mathis Isachsen, var den første samiske forfattaren i Noreg.
Matti Aikio | |
![]() | |
Nasjonalitet | Norsk |
Statsborgarskap | Noreg |
Fødd | 18. juni 1929 Karasjok |
Død |
29. august 1929 (57 år) |
Yrke | Lærar, forfattar |
Språk | nordsamisk |
Periode | 1904-1929 |
Debut | Kong Akab |
Matti Aikio vart fødd og døydde i Karasjok. Han var son av ein lærar. Aikkio studerte mellom anna pedagogikk i Trondheim, og arbeidde som lærar mellom 1896 og 1906 i Finnmark og Sør-Noreg.
Aikio lærte seg norsk først i 1890, som 18-åring. Romanane og dramaa sine skreiv han på norsk. Han gjev eit nøyaktig bilete av den harde kvardagen til den samiske minoriteten, og kampen dei fører for eigen identitet og sjølvstende.
Frå 1921 vart Aikio statsstipendiat.
Bibliografi
endre- 1904 – Kong Akab
- 1906 – I Dyreskind (omsett til samisk 2003: Náhkehasat)
- 1907 – Ginunga-Gap
- 1911 – Hebræerens Søn
- 1912 – Polarlandsbreve og andre
- 1918 – Hyrdernes Kapel
- 1920 – Gustav Vigeland
- 1929 – Bygden på Elvenesset
Kjelder
endre- Denne artikkelen bygger på «Matti Aikio» frå Wikipedia på tysk, den 6. november 2006.
Bakgrunnsstoff
endreBibliografi
endre- Digitaliserte bøker av Matti Aikio hjå Nasjonalbiblioteket
- Matti Aikio i Biblioteksøk
Litteratur
endre- Gjengset, Gunnar H. (1980). Matti Aikio - Samenes dikter?. Tromsø: [G. H. Gjengset].
- Gjengset, Gunnar H.: «Matti Aikio» i Norsk Biografisk Leksikon
- Nissen, Kristian 1953: Matti Aikio. En norsk forfatter av samisk ætt Sámi ællin: Sámi særvi jakkigirj'i. s. 75-84.
- Thorsen, Audun. Matti Aikio - ein studie i rasepsykologi, i Kirke og Kultur, 1964 vol. 69 nr. 9, s. 538-548