Арамејска азбука
Арамејска азбука | |
---|---|
Тип | |
Период | 800 п.н.е. до 600 г. |
Правец на пишување | од десно кон лево ![]() |
Јазици | арамејски, хебрејски, сириски, мандајски |
Сродни писма | |
Матични системи | прахананска азбука
|
Изведени системи | хебрејска набатаеанска сириска палмиренско мандајско брахмиско пахлевиско согдинска гандхариско грузиска |
ISO 15924 | |
Уникод | |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/AsokaKandahar.jpg/260px-AsokaKandahar.jpg)
|
Арамејската азбука често се нарекува и како абџад, односно согласна азбука која се користела за пишување на арамејски јазик. Таа настанала од феникиската азбука и се одделила потполно од 8 век п.н.е. Како и останатите абџадски азбуки, сите букви се согласки од кои некои означуваат долги самогласки.
Арамејската азбука е историски значајна бидејќи сите денешни блискоисточни писма се наследници од ова писмо, како и некои алтајски јазици во Централна и Источна Азија. Тоа е поради широката зборуваност на јазикот како лингва франка и како службен јазик на Новоасирското, Вавилонското и Периското Царство. Светите книги на јудаизмот и исламот, како и некои христијански и будистички текстови биле напишани на писма што биле поврзани со арамејското писмо.
Историја
[уреди | уреди извор]Најраните натписи на арамејски јазик биле со феникиска азбука. Подоцна таа варијанта на писмо прераснала во посебно писмо приложено подолу. Постепено арамејскиот станал лингва франка на Средниот Исток и ги заменил постоечките јазици во империите во тој регион. Постепено и хебрејскиот јазик го прифатил ова писмо, а пред тоа тој јазик користел азбука слична на феникиската.
Азбука
[уреди | уреди извор]Име на буква | Форма на буква | Еквивалент на хебрејски | Еквивалент на сириски | Звучна вредност |
---|---|---|---|---|
Алаф | ![]() |
א | ܐ | /ʔ/; /aː/, /eː/ |
Бет | ![]() |
ב | ܒ | /b/, /v/ |
Гамал | ![]() |
ג | ܓ | /ɡ/, /ɣ/ |
Далат | ![]() |
ד | ܕ | /d/, /ð/ |
Хе | ![]() |
ה | ܗ | /h/ |
Вав | ![]() |
ו | ܘ | /w/; /oː/, /uː/ |
Заин | ![]() |
ז | ܙ | /z/ |
Хет | ![]() |
ח | ܚ | /ħ/ |
Тет | ![]() |
ט | ܛ | /tˁ/ |
Јуд | ![]() |
י | ܝ | /j/; /iː/, /eː/ |
Каф | ![]() |
כ ך | ܟܟ | /k/, /x/ |
Ламад | ![]() |
ל | ܠ | /l/ |
Мим | ![]() |
מ ם | ܡܡ | /m/ |
Нун | ![]() |
נ ן | ܢܢ ܢ | /n/ |
Семкат | ![]() |
ס | ܣ | /s/ |
Е | ![]() |
ע | ܥ | /ʕ/ |
Пе | ![]() |
פ ף | ܦ | /p/, /f/ |
Саде | ![]() ![]() |
צ ץ | ܨ | /sˤ/ |
Коп | ![]() |
ק | ܩ | /q/ |
Реш | ![]() |
ר | ܪ | /r/ |
Шин | ![]() |
ש | ܫ | /ʃ/ |
Тау | ![]() |
ת | ܬ | /t/, /θ/ |
Наводи
[уреди | уреди извор]- Daniels, Peter T., et al. eds. The World's Writing Systems Oxford. (1996)
- Coulmas, Florian. The Writing Systems of the World Blackwell Publishers Ltd, Oxford. (1989)