Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)
Այս հոդվածը Ամստերդամի ֆուտբոլային ակումբի մասին է։ Այլ գործածությունների համար այցելեք Այաքս (այլ կիրառումներ)։
Այաքս | |||
![]() | |||
Ամբողջական անուն | «Այաքս» Ֆուտբոլային Ակումբ (հոլ.՝ Amsterdamsche Football Club Ajax) | ||
---|---|---|---|
Մականուն(ներ) | De Joden
Godenzonen | ||
Գույներ | Կարմիր-սպիտակ | ||
Հիմնադրում | 1900-3-18 ) | ||
Երկիր | ![]() | ||
Քաղաք | ![]() | ||
Մարզադաշտ | «Ամստերդամ Արենա» | ||
Տարողունակություն | 52,342[1] | ||
Տեր | Հեննի Հենրիչ | ||
Մարզիչ | Ֆռանկ դե Բոեռ | ||
Ավագ | Սիմ դե Յոնգ | ||
Վարկանիշ | 25-րդ տեղը ՈՒԵՖԱ-ի վարկանիշային աղյուսակում[2] | ||
Կայք | |||
Լիգա | Էրեդիվիզի | ||
2022/23 | 3. | ||
|
«Այաքս» ֆուտբոլային ակումբ (հոլ.՝ Amsterdamsche Football Club Ajax), մասնագիտացված ֆուտբոլային ակումբ է Ամստերդամից, որը հանդես է գալիս հոլանդական Էրեդիվիզիյում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1900 թ.-ի մարտի 18-ին և իր պատմության մեծ մասը անց է կացրել Նիդերլանդների բարձրագույն դիվիզիոնում։
Ակումբի առաջին խոշոր հաջողությունը 1917/18 մրցաշրջանն էր, երբ նրանք հաղթեցին իրենց առաջին առաջնությունը։ «Այաքսը» հաղթել է մի քանի առաջնություններում 1930-ական և 1970-ականներին, սակայն դրանից հետո խոշոր հաղթանակներ այդքան էլ չունեցավ, մինչև 1995 թ.։ Այս տասնամյակներում Այաքսը հաղթել է Էրեդիվիզիի 1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14 մրցաշրջանները, և առաջին անգամ հասել Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ, որտեղ, սակայն, պարտություն է կրել «Միլան»-ից։ Սակայն դա չխանգարեց ակումբին 1971 թ.-ին հաղթել Չեմպիոնների Լիգան։
Այաքսը ամենատիտղոսակիր ակումբն է Հոլանդիայում։ 2013/14 մրցաշրջանում «Այաքսը» հաղթել է Հոլանդիայի առաջնությունը 33-րդ անգամ[3]։
Չնայած իրենց անվանը, ակումբը Ամստերդամի Այաքս թաղամասից չէ։ Ակումբի մարզադաշտն է «Ամստերդամ Արենան», որը կարող է տեղավորել մինչև 52,342 հանդիսական։
Այաքսի համազգեստի գույներն են՝ արքայական կարմիր վերնաշապիկ ու շորտեր, սպիտակ գուլպաներ։ Այս համադրությունն օգտագործվում է սկսած 1928 թ.ից։ Ակումբի լոգոն փոփոխվել է մի քանի անգամ, որպեսզի ավելի արդիական լինի, իսկ ընթացիկ լոգոն, որի վրա պատկերված է մարտիկ, դա ընդունվել է 1990-ականներին։ Ակումբի մարզադաշտն է՝ «Ամստերդամ Արենան» որը բացվել է 1996 թ.ին։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նախապատմությանը (1893-1896)
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Այաքսի» պատմությունը սկսվել է 1893 թվականից, երբ երեք ուսանողներ՝ Խան Դադեն, Կառել Ռեսերը և Ֆլորիս Ստեպելը, որոշեցին ստեղծել իրենց սեփական ֆուտբոլային ակումբը, ֆուտբոլային թիմի անունը կոչվեց «Միություն» (հոլ.՝ Union)[4]։ Այաքսի առաջին խաղը եղել է Ամստերդամի Նիվեր Ամստել համայնքում[4]։ Պատանի ֆուտբոլիստները ունեին անգամ կաշվից գնդակ, որի սեփականատերը եղել է Խան Դադեն։ Մի քանի ամիս անց հիմնադրած ակումբը փոխել է իր անունը, ստանալով «հոլ.՝ Footh-Ball Club Ajax» (թարգմանվում է «հայերեն՝ Այաքս Ոտքի-գնդակի Ակումբ») անունը, որը պարունակում է բացահայտ ուղղագրական սխալ[4]։ Փոխվել է նաև խաղերի անցկացման վայրը, այսուհետ խաղալով Վիլեմսպարկի մարգագետնում, որը Հարավային Ամստերդամում է։ Դաշտը վարձակալելու համար թիմը վեց ամսում վճարում էր 15 գուլդեն։
90-ական թվերին, Ամստերդամում և նրա արվարձաններում, սկսեց հայտնվել ավելի շատ ֆուտբոլային թիմեր, որը զբաղեցնում էր մի զգալի մասը թափուր հողերի, որովհետև քաղաքային իշխանությունները որոշել են պարտադրել ավելի խիստ պահանջներ ակումբներում[4], ավելին, այն վայրում, որտեղ խաղացել է «Այաքսը» նախատեսվում էր կառուցել տները։ Դրանից հետո, շատ ֆուտբոլիստներ գնացին մյուս թիմեր, և հետևաբար, 1896 թ.-ին «Այաքսը» դադարել է գոյություն ունենալ[4]։
Վաղ շրջան (1900-1915)
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1900 թվականի մարտի 14-ին Ֆլորիս Ստեմպելը քսաներեք տարվա նամակ էր ուղարկել ընկերոջը, որի մեջ պարունակում էր Կալվերստրատ 2 փողոցում «Օսթ-Ինդիա» սրճարանում հանդիպելու հրավերը[5]։
1970-1991
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Johan_Cruijff_1982.jpg/170px-Johan_Cruijff_1982.jpg)
Յոհան Կրոյֆը 1973 թ.ին լքեց Այաքսը տեղափոխվելով Բարսելոնա։ Իսկ 1981 թ.ին, նա վերադարձավ Այաքս, 1980-ականներին խաղում էր նաև Մարկո վան Բաստենը և Ֆրենկ Ռայկարդը։
Այաքսը հիմնվել է 1900 թվականի մարտի 18-ին։ Առաջին տարիներին ակումբը ունեցել է մի քանի փոքր հաջողություններ։ Հետագայում հինգ անգամ դարձել է ազգային առաջնության հաղթող (1931, 1932, 1934, 1937, 1939 թթ․)։
Այաքսը 1966 և 1967 թթ. ընթացքում առաջնությունը թիմը սահմանեց ռեկորդ խփելով 122 գնդակ, իսկ թիմի լավագույն հարձակվող Յոհան Կրոյֆը խփեց 33 գնդակ։ 1968 թ.ին եվրոպայի գավաթի խաղարկություն եզրափակիչում Այաքսը խաղաց Միլանի դեմ։ Հոլանդիաի արաջնության 1969-70 մրցաշրջանում Այաքսը խաղաց 34 հանդիպում և հաղթեց 27 հանդիպմանը թիմը խփեց 100 գնդակ։ 1971 թվականին Եվրոպայի գավաթի եզրափակիչում Այաքսը հաղթեց Պարադինայկոսին 2-0 հաշվով գոլերը հեղինակեցին Դիկ վան Դիճկը և Արիե Հաննը։ 1995 թ.ին Եվրոպայի գավաթին Այաքսը հաղթում է Միլանին այդ խաղում միակ գոլը խփեց Պատրիկ Կլյուվերտը, իսկ 1996 թ.ի Չեմպիոնների լիգայում եզրափակիչում Այաքսը պարտվում է Յուվենտուսին 11 մ. ներով։
Մարզադաշտ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Olympic_Stadium_Amsterdam_1928_%28large%29.jpg/250px-Olympic_Stadium_Amsterdam_1928_%28large%29.jpg)
Այաքսի իրական մարզադաշտը տրիբունայով պատրաստված է եղել փայտից 1911 թ.ին նա անվանվեց «Խետ Խաուն»։ Հետագայում ակումբը խաղաց 1928 թ.ի ամառային Օլիմպիական խաղերի համար կառուցված մարզադաշտում, որը պետք էր լիներ Ամսդերդամում։ Այդ մարզադաշտը նախագծվել է ճարտարապետ՝ Յան Վիլսոի կողմից, անունն էլ ստացվեց՝ «Օլիմպիական մարզադաշտ»։
Ռեկորդներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հենկ Գրուտը 1960–1961 մրցաշրջանում սահմանել է ռեկորդ Այաքսի կազմում՝ խփելով 64 գնդակ։ Իսկ թիմի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն Պիտ վան Ռենենն է 273 գոլով։ Ակումբի ներկայիս ամենամեծ քանակությամբ խաղեր անցկացրած խաղացողը դա Շակ Սվարտն է՝ 463 խաղով, նա նաև 176 գոլով 3-րդ տեղում է թիմի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուների ցուցակում։
Թիմի վիճակագրությունը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
|
|
Սիմվոլները
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Լոգոն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սկսած ակումբի հիմնադրումից, Այաքսը ունեցել է երեք լոգո։ 1900 թ.
Նվաճումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ազգային
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Էրեդիվիզի (մինչև 1955–56 մրցաշրջանը Նիդերլանդների Ֆուտբոլային Լիգայի Առաջնություն)
- Չեմպիոն (36)։ 1917–18, 1918–19, 1930–31, 1931–32, 1933–34, 1936–37, 1938–39, 1946–47, 1956–57, 1959–60, 1965–66, 1966–67, 1967–68, 1969–70, 1971–72, 1972–73, 1976–77, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1984–85, 1989–90, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1997–98, 2001–02, 2003–04, 2010–11, 2011–12, 2012-13, 2013-14, 2018-19, 2020-2021, 2021-22
- Ֆուտբոլի Հոլանդիայի գավաթ
- Գավաթակիր (17)։ 1917, 1943, 1961, 1967, 1970, 1971, 1972, 1979, 1983, 1986, 1987, 1993, 1998, 1999, 2002, 2006, 2007, 2010
- Յոհան Կրոյֆի գավաթ
- Գավաթակիր (8)։ 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007, 2013
- Եզրափակիչի մասնակից (7)։ 1996, 1998, 1999, 2004, 2010, 2011, 2012
Եվրոպական
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ներկա կազմ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 2013/14 մրցաշրջանում[7]
Նշում. Դրոշները ցույց են տալիս ազգային հավաքականը ինչպես սահմանված է ՖԻՖԱ-ի իրավասության կանոններում: Խաղացողները կարող են ունենալ 1-ից ավելի ոչ-ՖԻՖԱ-ի քաղաքացիություն:
|
|
- №14 նշանակել է Յոհան Կրոյֆը։
Գնված և վաճառված խաղացողները 2013 թ. ամառը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գնված խաղացողները
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիրք | Խաղացող | Նախկին ակումբ |
---|---|---|
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
* Վարձավճարով։
** Վարձավճարից։
*** Ազատ գործակալ։
Վաճառված խաղացողներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիրք | Խաղացող | Նոր ակումբ |
---|---|---|
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
ազատ գործակալ |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ԿՊ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
* Վարձավճարով։
** Վարձավճարից։
*** Ազատ գործակալ։
Գնված և վաճառված խաղացողները 2014 թ. ձմեռը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գնված խաղացողները
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիրք | Խաղացող | Նախկին ակումբ |
---|---|---|
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՊՏ | ![]() |
![]() |
- 1 ^Ելնելու է վարձավճարից 2015 թվականի հունիսի 30-ին։
Վաճառված խաղացողներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիրք | Խաղացող | Նոր ակումբ |
---|---|---|
ԿՊ | ![]() |
ազատ գործակալ |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
ՀԱ | ![]() |
![]() |
Այաքսում խաղացած Հայ ֆուտբոլիստները
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Դիրք | Քաղաքացիությունը | Խաղացողները | Թվականները |
---|---|---|---|
ՀՐ | ![]() |
Էդգար Մանուչարյան | 2005–2010 |
ԿՊ | ![]() ![]() |
Արաս Օզբիլիս | 2010–2012 |
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «AFC Ajax» (PDF). Uefa.com. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 26–ին-ին.
- ↑ «UEFA Team Ranking 2011» (անգլերեն). UEFA. 2011 թ․ հունիսի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 7-ին. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 17-ին.
- ↑ «Ajax - Erelijst» (հոլանդերեն). AFC Ajax. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 28.12.2010-ին.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 «Ajax - 1893-1900: De pre-historie» (հոլանդերեն). AFC Ajax. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 2.05.2011-ին.
- ↑ «Ajax - 1900-1907: De oprichting» (հոլանդերեն). AFC Ajax. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 24-ին. Վերցված է 2.05.2011-ին.
- ↑ 6,0 6,1 Football Europe: AFC Ajax; uefa.com
- ↑ Ajax - Selectie 2013/14.(նիդեր.). ajax.nl
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)» հոդվածին։ |
|