Razlika između verzija stranice "Izopren"
[pregledana izmjena] | [pregledana izmjena] |
Rescuing 1 sources and submitting 0 for archiving.) #IABot (v2.0.9.2 |
|||
(Nije prikazana 10 međuverzija 7 korisnika) | |||
Red 1: | Red 1: | ||
{{Infokutija hemijski spoj |
{{Infokutija hemijski spoj |
||
| Strukturna formula = [[Datoteka:Isoprene.svg |250px]] <br> [[Datoteka:Isoprene-3d.png |250px| |
| Strukturna formula = [[Datoteka:Isoprene.svg |250px]] <br> [[Datoteka:Isoprene-3d.png |250px|mini|3D struktura izoprena]] |
||
| Hemijski spoj = Izopren |
| Hemijski spoj = Izopren |
||
| Druga imena = [[IUPAC]] ime = 2- |
| Druga imena = [[IUPAC]] ime = 2-metilbuta-1,3-dien |
||
| Sumarna formula = C<sub>5</sub>H<sub>8</sub> |
| Sumarna formula = C<sub>5</sub>H<sub>8</sub> |
||
| CAS registarski broj = 78-79-5 |
| CAS registarski broj = 78-79-5 |
||
Red 19: | Red 19: | ||
| NFPA 704 = {{NFPA 704 |H = 0 |F = 0| R = 0}} |
| NFPA 704 = {{NFPA 704 |H = 0 |F = 0| R = 0}} |
||
}} |
}} |
||
'''Izopren''' ili 2- |
'''Izopren''' ili 2-metilbuta-1,3-dien je uobičajeni [[organski spoj]] sa formulom CH<sub>2</sub>=C(CH<sub>3</sub>)-CH=CH<sub>2</sub>.U čistom stanju, to je bezbojna nestabilna tečnost. Izopren prirodno proizvode mnoge [[biljke]].<ref name="Bajrović">{{Cite book |author=Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Eds.|title=Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju|publisher=Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB) Sarajevo|year=2005|isbn= 9958-9344-1-8}}</ref><ref name= <“Campbell“>{{cite book|author=Campbell N. A. et al.|year=2008|title=Biology. 8th Ed. |publisher=Person International Edition, San Francisco|isbn=978-0-321-53616-7}}</ref><ref name=<"Alberts">{{cite book|author=Alberts B. et al.|year=2002|title= Molecular Biology of the Cell, 4th Ed.|publisher= Garland Science|isbn=0-8153-4072-9}}</ref><ref name="Bajrović"/><ref name= "Kapur Pojskić">{{cite book|author=Kapur Pojskić L.|title=Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje|publisher= Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo|year=2014|isbn=978-9958-9344-8-3}}</ref><ref name="Međedović">{{cite book|author=Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R.|year=2002|title=Biologija 2. |publisher=Svjetlost, Sarajevo|isbn=9958-10-222-6}}</ref> |
||
==Prirodni izvori== |
==Prirodni izvori== |
||
Red 25: | Red 25: | ||
==Biljke== |
==Biljke== |
||
Izopren se stvara preko [[Ne-mevalonatni put |
Izopren se stvara preko [[Ne-mevalonatni put|metil-eritritol 4-fosfatnog puta]] (MEP put, naziva se non-mevalonatni put) u [[hloroplast]]ima biljaka. Jedan od dva krajnja proizvoda MEP puta, [[dimetilalil pirofosfat]] (DMAPP), se katalizira putem enzima [[izopren sintaza]] i formiraju izopren. Zbog toga, inhibitori koji blokiraju MEP put, kao što su [[fosmidomycin]]i, također blokiraju i formiranje izoprena . Emisija izoprena raste dramatično sa temperaturom i povećava na oko 40 °C. To je dovelo do hipoteze da izopren može zaštititi biljke od toplotnog stresa (hipoteza termotolerancije). Smatra se da emisija izoprena se kod nekih bakterija dolazi iz ne-enzimske razgradnje DMAPP. |
||
====Regulacija==== |
====Regulacija==== |
||
Emisija izoprena u biljkama je pod kontrolom raspoloživog supstrata (DMAPP) i aktivnosti enzima (izopren sintaza). Konkretno, zavisnost izoprenske produkcije od svjetlosti, CO<sub>2</sub> i O<sub>2</sub> je pod kontrolom dostupnosti podloge, dok je ovisnost o temperaturi regulirana sa razine i podloge i aktivnosti enzima. |
Emisija izoprena u biljkama je pod kontrolom raspoloživog supstrata (DMAPP) i aktivnosti enzima (izopren sintaza). Konkretno, zavisnost izoprenske produkcije od svjetlosti, CO<sub>2</sub> i O<sub>2</sub> je pod kontrolom dostupnosti podloge, dok je ovisnost o temperaturi regulirana sa razine i podloge i aktivnosti enzima. |
||
== Ostali organizmi == |
|||
Isoprene je najrasprostranjeniji mjerljivi [[ugljikovodik]]a u dahu ljudi.<ref name="Gelmont">{{cite journal|last=Gelmont|first=D |author2=R.A. Stein |author3=J.F. Mead|year= 1981|title=Isoprene- the main hydrocarbon in human breath|journal=Biochem. Biophys. Res. Commun.|volume=99|issue=4|pages=1456–1460|doi=10.1016/0006-291X(81)90782-8|pmid=7259787|pmc=}}</ref><ref name="King">{{cite journal|last=King|first=Julian |author2=Helin Koc |author3=Karl Unterkofler |author4=Pawel Mochalski |author5=Alexander Kupferthaler |author6=[[Gerald Teschl]] |author7=Susanne Teschl |author8=Hartmann Hinterhuber |author9=[[Anton Amann]]|year=2010|title=Physiological modeling of isoprene dynamics in exhaled breath|journal=[[J. Theor. Biol.]]|volume=267|issue=4|pages=626–637|doi=10.1016/j.jtbi.2010.09.028|pmid=|pmc=}}</ref> Procijenjena stopa proizvodnje izoprena u ljudskom tijelu je oko 0,15 [[mol (jedinica) |
Isoprene je najrasprostranjeniji mjerljivi [[ugljikovodik]]a u dahu ljudi.<ref name="Gelmont">{{cite journal|last=Gelmont|first=D |author2=R.A. Stein |author3=J.F. Mead|year= 1981|title=Isoprene- the main hydrocarbon in human breath|journal=Biochem. Biophys. Res. Commun.|volume=99|issue=4|pages=1456–1460|doi=10.1016/0006-291X(81)90782-8|pmid=7259787|pmc=}}</ref><ref name="King">{{cite journal|last=King|first=Julian |author2=Helin Koc |author3=Karl Unterkofler |author4=Pawel Mochalski |author5=Alexander Kupferthaler |author6=[[Gerald Teschl]] |author7=Susanne Teschl |author8=Hartmann Hinterhuber |author9=[[Anton Amann]]|year=2010|title=Physiological modeling of isoprene dynamics in exhaled breath|journal=[[J. Theor. Biol.]]|volume=267|issue=4|pages=626–637|doi=10.1016/j.jtbi.2010.09.028|pmid=|pmc=}}</ref> Procijenjena stopa proizvodnje izoprena u ljudskom tijelu je oko 0,15 [[mol (jedinica)|µmol]]/(kg·h), što je jednako otprilike 17 mg/dan za osobu težine 70 kg. Izopren je uobičajena u niskim koncentracijama i u mnogim namirnicama. |
||
==Biološka uloga== |
==Biološka uloga== |
||
Izgleda da se emisija izoprena javlja kao mehanizam koji drveće koristi u borbi protiv abiotskih [[stres]]ova.<ref name="Sharkey">{{cite journal|last=Sharkey|first=TD|author2=AE Wiberley |author3=AR Donohue |year=2007|title=Isoprene Emission from Plants: Why and How|journal=Annals of Botany |volume=101 |issue=1 |pages=5–18|doi=10.1093/aob/mcm240|pmid=17921528|pmc=2701830}}</ref> Konkretno, pokazalo se da izopren štiti od umjerenog toplotnog stresa (~40° |
Izgleda da se emisija izoprena javlja kao mehanizam koji drveće koristi u borbi protiv abiotskih [[stres]]ova.<ref name="Sharkey">{{cite journal|last=Sharkey|first=TD|author2=AE Wiberley |author3=AR Donohue |year=2007|title=Isoprene Emission from Plants: Why and How|journal=Annals of Botany |volume=101 |issue=1 |pages=5–18|doi=10.1093/aob/mcm240|pmid=17921528|pmc=2701830}}</ref> Konkretno, pokazalo se da izopren štiti od umjerenog toplotnog stresa (~40 °C). Također može zaštititi biljke od velikih oscilacija temperature lista. Izoprene je inkorporiran u ćelijske membrane i pomaže im u odgovoru na stres zagrijavanja. |
||
Izopren također podržava otpornost na reaktivne vrste [[kisik]]a.<ref name="Vickers1">{{cite journal|last=Vickers|first=CE|coauthors=Vickers CE, Possell M, Cojocariu CI, Velikova VB, Laothawornkitkul J, Ryan A, Mullineaux PM, Nicholas Hewitt C.|title=Isoprene synthesis protects transgenic tobacco plants from oxidative stress|journal=Plant, Cell & Environment|year=2009|volume=32|issue=5|pages=520–31|doi= 10.1111/j.1365-3040.2009.01946.x|pmid=19183288}}</ref> Količina ispuštenog izoprena iz vegetacije zavisi od lisne mase, lisne površine, svjetla (naročito gustine fotosintetskog fluksa, ili PPFD) i temperaturaa lista. Tako se, u toku noći, otpušta malo izoprena iz lišća, dok JE dnevna emisija značajna, za vrijeme vrućhi sunčanih dana, do 25 g/(g=suha lisna masa) / sat u mnogim vrstama hrasta.<ref>{{cite journal | last1 = Benjamin | first1 = M.T. | last2 = Sudol | first2 = M. | last3 = Bloch | first3 = L. | last4 = Winer | first4 = A.M. | year = 1996 | title = Low-emitting urban forests: A taxonomic methodology for assigning isoprene and monoterpene emission rates | url = |
Izopren također podržava otpornost na reaktivne vrste [[kisik]]a.<ref name="Vickers1">{{cite journal|last=Vickers|first=CE|coauthors=Vickers CE, Possell M, Cojocariu CI, Velikova VB, Laothawornkitkul J, Ryan A, Mullineaux PM, Nicholas Hewitt C.|title=Isoprene synthesis protects transgenic tobacco plants from oxidative stress|journal=Plant, Cell & Environment|year=2009|volume=32|issue=5|pages=520–31|doi= 10.1111/j.1365-3040.2009.01946.x|pmid=19183288}}</ref> Količina ispuštenog izoprena iz vegetacije zavisi od lisne mase, lisne površine, svjetla (naročito gustine fotosintetskog fluksa, ili PPFD) i temperaturaa lista. Tako se, u toku noći, otpušta malo izoprena iz lišća, dok JE dnevna emisija značajna, za vrijeme vrućhi sunčanih dana, do 25 g/(g=suha lisna masa) / sat u mnogim vrstama hrasta.<ref>{{cite journal | last1 = Benjamin | first1 = M.T. | last2 = Sudol | first2 = M. | last3 = Bloch | first3 = L. | last4 = Winer | first4 = A.M. | year = 1996 | title = Low-emitting urban forests: A taxonomic methodology for assigning isoprene and monoterpene emission rates | url =https://archive.org/details/sim_atmospheric-environment_1996-05_30_9/page/1437| journal = Atmospheric Environment | volume = 30 | issue = 9| pages = 1437–1452 | doi=10.1016/1352-2310(95)00439-4}}</ref> |
||
Izopreni se koriste za izgradnju jenoslojnih ćelijskih membrana mnogih [[arheja]], popunjavajući prostor između glava [[diglicerid|diglicerol]] tetraeterskih grupa. Misli se da pruža dodatnu strukturnu otpornost na teške uvjete u kojima se nalaze mnoge [[Archaea]]. |
Izopreni se koriste za izgradnju jenoslojnih ćelijskih membrana mnogih [[arheja]], popunjavajući prostor između glava [[diglicerid|diglicerol]] tetraeterskih grupa. Misli se da pruža dodatnu strukturnu otpornost na teške uvjete u kojima se nalaze mnoge [[Archaea]]. |
||
Red 47: | Red 47: | ||
==Dopunska literatura== |
==Dopunska literatura== |
||
* [[Merck Index]]: an encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals, Susan Budavari (ed.), 11th Edition, Rahway, NJ : Merck, 1989, ISBN |
* [[Merck Index]]: an encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals, Susan Budavari (ed.), 11th Edition, Rahway, NJ : Merck, 1989, {{ISBN|0-911910-28-X}} |
||
* {{cite journal|last=Poisson|first= N. |author2=M. Kanakidou |author3=[[Paul J. Crutzen|P. J. Crutzen]]|year=2000|title=Impact of nonmethanehydrocarbons on tropospheric chemistry and the oxidizing power of the global troposphere: 3-dimensional modelling results|journal=Journal of Atmospheric Chemistry|issn=0167-7764|volume=36|issue=2|pages=157–230|doi=10.1023/A:1006300616544}} |
* {{cite journal|last=Poisson|first= N. |author2=M. Kanakidou |author3=[[Paul J. Crutzen|P. J. Crutzen]]|year=2000|title=Impact of nonmethanehydrocarbons on tropospheric chemistry and the oxidizing power of the global troposphere: 3-dimensional modelling results|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-atmospheric-chemistry_2000-06_36_2/page/157|journal=Journal of Atmospheric Chemistry|issn=0167-7764|volume=36|issue=2|pages=157–230|doi=10.1023/A:1006300616544}} |
||
* {{cite journal|last=Claeys|first=M. |author2=B. Graham |author3=G. Vas |author4=W. Wang |author5=R. Vermeylen |author6=V. Pashynska |author7=J. Cafmeyer |author8=P. Guyon |author9=M. O. Andreae |author10=P. Artaxo |author11=W. Maenhaut|year=2004|title=Formation of secondary organic aerosols through photooxidation of isoprene|journal=Science|issn=0036-8075|volume=303|issue=5661|pages=1173–1176|doi=10.1126/science.1092805|pmid=14976309|bibcode = 2004Sci...303.1173C }} |
* {{cite journal|last=Claeys|first=M. |author2=B. Graham |author3=G. Vas |author4=W. Wang |author5=R. Vermeylen |author6=V. Pashynska |author7=J. Cafmeyer |author8=P. Guyon |author9=M. O. Andreae |author10=P. Artaxo |author11=W. Maenhaut|year=2004|title=Formation of secondary organic aerosols through photooxidation of isoprene|journal=Science|issn=0036-8075|volume=303|issue=5661|pages=1173–1176|doi=10.1126/science.1092805|pmid=14976309|bibcode = 2004Sci...303.1173C }} |
||
* {{cite journal|last=Pier|first=P. A.|author2=C. McDuffie|year=1997|title=Seasonal isoprene emission rates and model comparisons using whole-tree emissions from white oak|journal=Journal of Geophysical Research|issn=0148-0227|volume=102|issue=D20|pages=23,963–23,971|doi=10.1029/96JD03786 |
* {{cite journal|last=Pier|first=P. A.|author2=C. McDuffie|year=1997|title=Seasonal isoprene emission rates and model comparisons using whole-tree emissions from white oak|journal=Journal of Geophysical Research|issn=0148-0227|volume=102|issue=D20|pages=23,963–23,971|doi=10.1029/96JD03786 |
||
| bibcode =1997JGR...10223963P}} |
| bibcode =1997JGR...10223963P}} |
||
* {{cite journal|last=Poschl|first=U.|coauthors=R. von Kuhlmann, N. Poisson, and [[Paul J. Crutzen|P. J. Crutzen]]|year=2000|title=Development and intercomparison of condensed isoprene oxidation mechanisms for global atmospheric modeling|journal=Journal of Atmospheric Chemistry|issn=0167-7764|volume=37|issue=1|pages=29–52|doi=10.1023/A:1006391009798}} |
* {{cite journal|last=Poschl|first=U.|coauthors=R. von Kuhlmann, N. Poisson, and [[Paul J. Crutzen|P. J. Crutzen]]|year=2000|title=Development and intercomparison of condensed isoprene oxidation mechanisms for global atmospheric modeling|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-atmospheric-chemistry_2000-09_37_1/page/29|journal=Journal of Atmospheric Chemistry|issn=0167-7764|volume=37|issue=1|pages=29–52|doi=10.1023/A:1006391009798}} |
||
* {{cite journal|last=Monson|first=R. K.|author2=E. A. Holland|year=2001|title=Biospheric trace gas fluxes and their control over tropospheric chemistry|journal=Annual Review of Ecology and Systematics|volume=32|issue=|pages=547–576|doi=10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114136}} |
* {{cite journal|last=Monson|first=R. K.|author2=E. A. Holland|year=2001|title=Biospheric trace gas fluxes and their control over tropospheric chemistry|journal=Annual Review of Ecology and Systematics|volume=32|issue=|pages=547–576|doi=10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114136}} |
||
== Vanjski linkovi == |
== Vanjski linkovi == |
||
{{Commons category|Isoprene}} |
{{Commons category|Isoprene}} |
||
* |
*[http://ntp.niehs.nih.gov/go/roc11 Report on Carcinogens, Eleventh Edition; U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service, National Toxicology Program] |
||
* [http://www.sciencenews.org/view/generic/id/46200/title/A_source_of_haze Science News article describing how isoprene released by plants is converted to light-scattering aerosols] |
* [http://www.sciencenews.org/view/generic/id/46200/title/A_source_of_haze Science News article describing how isoprene released by plants is converted to light-scattering aerosols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604222657/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/46200/title/A_source_of_haze |date=4. 6. 2011 }} |
||
[[Kategorija:Dieni]] |
[[Kategorija:Dieni]] |
||
[[Kategorija:Hemiterpeni]] |
[[Kategorija:Hemiterpeni]] |
||
[[Kategorija:Monomeri]] |
[[Kategorija:Monomeri]] |
||
[[Kategorija:Karcinogene grupe 2B po IARC]] |
Trenutna verzija na dan 16 oktobar 2022 u 02:01
Izopren | |
---|---|
![]() ![]() | |
Općenito | |
Hemijski spoj | Izopren |
Druga imena | IUPAC ime = 2-metilbuta-1,3-dien |
Molekularna formula | C5H8 |
CAS registarski broj | 78-79-5 |
SMILES | CC(=C)C=C |
InChI | 1/C5H8/c1-4-5(2)3/h4H,1-2H2,3H3 |
Kratki opis | Bezbojna nestabilna tečnost |
Osobine1 | |
Molarna masa | 68,12 g/mol |
Agregatno stanje | Tečno |
Gustoća | 0,681 g/cm3 |
Tačka topljenja | −143,95 |
Tačka ključanja | 34,067 |
Rizičnost | |
NFPA 704 | |
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima. |
Izopren ili 2-metilbuta-1,3-dien je uobičajeni organski spoj sa formulom CH2=C(CH3)-CH=CH2.U čistom stanju, to je bezbojna nestabilna tečnost. Izopren prirodno proizvode mnoge biljke.[1][2][3][1][4][5]
Prirodni izvori
[uredi | uredi izvor]Isopren proizvode i emituju mnoge vrste drveća (veliki proizvođači su hrastovi, topole, eukaliptus i neke mahunarke). Godišnja proizvodnja izoprenske emisije u vegetaciji je oko 600 miliona tona, pola od tropskih širokolisnih stabala, a ostatak uglavnom iz žbunja.[6] To je ekvivalentno emisiji metana, a računa se da predstavlja ~1/3 svih ugljikovodika puštenih u atmosferu.
Biljke
[uredi | uredi izvor]Izopren se stvara preko metil-eritritol 4-fosfatnog puta (MEP put, naziva se non-mevalonatni put) u hloroplastima biljaka. Jedan od dva krajnja proizvoda MEP puta, dimetilalil pirofosfat (DMAPP), se katalizira putem enzima izopren sintaza i formiraju izopren. Zbog toga, inhibitori koji blokiraju MEP put, kao što su fosmidomycini, također blokiraju i formiranje izoprena . Emisija izoprena raste dramatično sa temperaturom i povećava na oko 40 °C. To je dovelo do hipoteze da izopren može zaštititi biljke od toplotnog stresa (hipoteza termotolerancije). Smatra se da emisija izoprena se kod nekih bakterija dolazi iz ne-enzimske razgradnje DMAPP.
Regulacija
[uredi | uredi izvor]Emisija izoprena u biljkama je pod kontrolom raspoloživog supstrata (DMAPP) i aktivnosti enzima (izopren sintaza). Konkretno, zavisnost izoprenske produkcije od svjetlosti, CO2 i O2 je pod kontrolom dostupnosti podloge, dok je ovisnost o temperaturi regulirana sa razine i podloge i aktivnosti enzima.
Ostali organizmi
[uredi | uredi izvor]Isoprene je najrasprostranjeniji mjerljivi ugljikovodika u dahu ljudi.[7][8] Procijenjena stopa proizvodnje izoprena u ljudskom tijelu je oko 0,15 µmol/(kg·h), što je jednako otprilike 17 mg/dan za osobu težine 70 kg. Izopren je uobičajena u niskim koncentracijama i u mnogim namirnicama.
Biološka uloga
[uredi | uredi izvor]Izgleda da se emisija izoprena javlja kao mehanizam koji drveće koristi u borbi protiv abiotskih stresova.[9] Konkretno, pokazalo se da izopren štiti od umjerenog toplotnog stresa (~40 °C). Također može zaštititi biljke od velikih oscilacija temperature lista. Izoprene je inkorporiran u ćelijske membrane i pomaže im u odgovoru na stres zagrijavanja.
Izopren također podržava otpornost na reaktivne vrste kisika.[10] Količina ispuštenog izoprena iz vegetacije zavisi od lisne mase, lisne površine, svjetla (naročito gustine fotosintetskog fluksa, ili PPFD) i temperaturaa lista. Tako se, u toku noći, otpušta malo izoprena iz lišća, dok JE dnevna emisija značajna, za vrijeme vrućhi sunčanih dana, do 25 g/(g=suha lisna masa) / sat u mnogim vrstama hrasta.[11] Izopreni se koriste za izgradnju jenoslojnih ćelijskih membrana mnogih arheja, popunjavajući prostor između glava diglicerol tetraeterskih grupa. Misli se da pruža dodatnu strukturnu otpornost na teške uvjete u kojima se nalaze mnoge Archaea.
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ a b Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Eds. (2005). Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB) Sarajevo. ISBN 9958-9344-1-8.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
- ^ Campbell N. A.; et al. (2008). Biology. 8th Ed. Person International Edition, San Francisco. ISBN 978-0-321-53616-7. Eksplicitna upotreba et al. u:
|author=
(pomoć) - ^ Alberts B.; et al. (2002). Molecular Biology of the Cell, 4th Ed. Garland Science. ISBN 0-8153-4072-9. Eksplicitna upotreba et al. u:
|author=
(pomoć) - ^ Kapur Pojskić L. (2014). Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo. ISBN 978-9958-9344-8-3.
- ^ Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2002). Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo. ISBN 9958-10-222-6.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
- ^ Guenther, A.; T. Karl; P. Harley; C. Wiedinmyer; P. I. Palmer; C. Geron (2006). "Estimates of global terrestrial isoprene emissions using MEGAN (Model of Emissions of Gases and Aerosols from Nature)" (PDF). Atmos. Chem. Phys. 6 (11): 3181–3210. doi:10.5194/acp-6-3181-2006.
- ^ Gelmont, D; R.A. Stein; J.F. Mead (1981). "Isoprene- the main hydrocarbon in human breath". Biochem. Biophys. Res. Commun. 99 (4): 1456–1460. doi:10.1016/0006-291X(81)90782-8. PMID 7259787.
- ^ King, Julian; Helin Koc; Karl Unterkofler; Pawel Mochalski; Alexander Kupferthaler; Gerald Teschl; Susanne Teschl; Hartmann Hinterhuber; Anton Amann (2010). "Physiological modeling of isoprene dynamics in exhaled breath". J. Theor. Biol. 267 (4): 626–637. doi:10.1016/j.jtbi.2010.09.028.
- ^ Sharkey, TD; AE Wiberley; AR Donohue (2007). "Isoprene Emission from Plants: Why and How". Annals of Botany. 101 (1): 5–18. doi:10.1093/aob/mcm240. PMC 2701830. PMID 17921528.
- ^ Vickers, CE (2009). "Isoprene synthesis protects transgenic tobacco plants from oxidative stress". Plant, Cell & Environment. 32 (5): 520–31. doi:10.1111/j.1365-3040.2009.01946.x. PMID 19183288. Nepoznati parametar
|coauthors=
zanemaren (prijedlog zamjene:|author=
) (pomoć) - ^ Benjamin, M.T.; Sudol, M.; Bloch, L.; Winer, A.M. (1996). "Low-emitting urban forests: A taxonomic methodology for assigning isoprene and monoterpene emission rates". Atmospheric Environment. 30 (9): 1437–1452. doi:10.1016/1352-2310(95)00439-4.
Dopunska literatura
[uredi | uredi izvor]- Merck Index: an encyclopedia of chemicals, drugs, and biologicals, Susan Budavari (ed.), 11th Edition, Rahway, NJ : Merck, 1989, ISBN 0-911910-28-X
- Poisson, N.; M. Kanakidou; P. J. Crutzen (2000). "Impact of nonmethanehydrocarbons on tropospheric chemistry and the oxidizing power of the global troposphere: 3-dimensional modelling results". Journal of Atmospheric Chemistry. 36 (2): 157–230. doi:10.1023/A:1006300616544. ISSN 0167-7764.
- Claeys, M.; B. Graham; G. Vas; W. Wang; R. Vermeylen; V. Pashynska; J. Cafmeyer; P. Guyon; M. O. Andreae; P. Artaxo; W. Maenhaut (2004). "Formation of secondary organic aerosols through photooxidation of isoprene". Science. 303 (5661): 1173–1176. Bibcode:2004Sci...303.1173C. doi:10.1126/science.1092805. ISSN 0036-8075. PMID 14976309.
- Pier, P. A.; C. McDuffie (1997). "Seasonal isoprene emission rates and model comparisons using whole-tree emissions from white oak". Journal of Geophysical Research. 102 (D20): 23, 963–23, 971. Bibcode:1997JGR...10223963P. doi:10.1029/96JD03786. ISSN 0148-0227.
- Poschl, U. (2000). "Development and intercomparison of condensed isoprene oxidation mechanisms for global atmospheric modeling". Journal of Atmospheric Chemistry. 37 (1): 29–52. doi:10.1023/A:1006391009798. ISSN 0167-7764. Nepoznati parametar
|coauthors=
zanemaren (prijedlog zamjene:|author=
) (pomoć) - Monson, R. K.; E. A. Holland (2001). "Biospheric trace gas fluxes and their control over tropospheric chemistry". Annual Review of Ecology and Systematics. 32: 547–576. doi:10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114136.