Ельцин Борис Николаевич
Борис Николаевич Ельцин | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
рус. Бори́с Никола́евич Е́льцин | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
10.07.1991 — 31.12.1999 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Хөкүмәт башлығы: | Иван Степанович Силаев Олег Иванович Лобов (ваҡытлыса) Борис Николаевич Ельцин Егор Тимурович Гайдар (ваҡытлыса Черномырдин Виктор Степанович Кириенко, Сергей Владиленович Черномырдин Виктор Степанович(ваҡытлыса) Евгений Максимович Примаков Сергей Вадимович Степашин Владимир Владимирович Путин | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дауамсы: | Владимир Владимирович Путин | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
6.11.1991 — 15.06.1992 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Алдан килеүсе: | Иван Степанович Силаев Олег Иванович Лобов (ваҡытлыса) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дауамсы: | Егор Тимурович Гайдар (ваҡытлыса ) Виктор Степанович Черномырдин | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
29.05.1990 — 10.07.1991 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Алдан килеүсе: | Николай Матвеевич Грибачёв | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дауамсы: | Руслан Имранович Хасбулатов | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Дине: | Рус православ сиркәүе һәм православие дине | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тыуған: | 1 февраль 1931 Урал өлкәһенең Бутка ауылы йәки Басмановское ауылы [1],хәҙерге Талица районы, Свердловск өлкәһе, РСФСР, СССР | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Үлгән: | 23 апрель 2007 (76 йәш) Мәскәү, Рәсәй | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ерләнгән: | Новодевичье зыяраты, Мәскәү | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Атаһы: | Николай Игнатьевич Ельцин | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Әсәһе: | Клавдия Васильевна Старыгина | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ҡатыны: | Наина Иосифовна Гирина | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Балалары: | ҡыҙҙар: Окулова Елена Борисовна һәм Юмашева Татьяна Борисовна | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Партия: | КПСС (1961—1990) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Белеме: | С. М. Киров ис. Урал политехник институты | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Профессияһы: | инженер-төҙөүсе, Сәнәғәт һәм гражданлыҡ төҙөлөшө | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Автограф: | ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Наградалары: |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Бори́с Никола́евич Е́льцин (1 февраль 1931 йыл — 23 апрель 2007 йыл) — СССР-ҙың хужалыҡ һәм партия, Рәсәйҙең дәүләт эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының беренсе Президенты. Был вазифаға 2 тапҡыр һайлана: (12.06.1991, 3.07.1996).
Биографияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Борис Николаевич Ельцин 1931 йылдын 1 февралендә РСФСР-ҙын Урал өлкәһе Бутка районы административ үҙәге Бутка ауылында (хәҙерге Свердловск өлкәһенең Талица районы Бутка ауылы) тыуҙы.
1950—1955 йылдарҙа Урал политехник институтында инженер-төҙөлөш факультеты студенты.
1955—1963 йылдарҙа «Уралтяжтрубстрой» һәм «Южгорстрой» трестарында, мастер, участок начальниһы, эш етештереүсе (прораб, производитель работ).
1963 −1968 йылдарҙа Свердловск йорттар төҙөү комбинатында эшләй. 1963—1966 йылдарҙа баш инженер, 1966 −1968 йылдарҙа директор.
1968—1976 КПСС-тың Сверлдловск өлкә комитетында төҙөлөш бүлеге начальнигы.
1976 йылдан башлап КПСС‑тың Свердловск өлкә комитетының 1‑се секретары.
1985—1986 йылдарҙа КПСС ҮК секретары, бер үк ваҡытта 1985 йылдан алып КПСС‑тың Мәскәү ҡала комитетында 1‑се секретарь.
1987 йылдан башлап СССР‑ҙың Дәүләт төҙөлөш комитеты рәйесенең 1‑се урынбаҫары — СССР министры,
1990—1991 йылдарҙа РСФСР Юғары Советы рәйесе.
1991—1999 йылдарҙа Рәсәй Президенты.
2000 йылдан алып Рәсәйҙең беренсе Президенты Б. Н. Ельцин фондына етәкселек итә.
2007 йылда вафат булды. Новодевичье зыяратында ерләнгән.
Башҡортостан Республикаһы Суверенитеты,Рәсәйҙен демократик һәм федератив үсешендә Борис Ельцин роле
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Рәсәйҙә демократик һәм федератив принциптар тергеҙеү өсөн Борис Ельцин күп көс һалған.
Урал яҡтарынан кеше булараҡ, ул милли проблемаларҙы яҡшы аңлаған. 1990 йылдын 6 августа, Мортаза Рәхимов менән осрашыуҙан һуң ул Өфөлә үҙенең танылған һүҙҙәрҙе әйтә: «күпме йотоп ебәреү көсө булғанса, суверенитетты алығыҙ».
Борис Николаевич осоронда Федератив договорға һәм Башҡортостан Республикаһының уға ҡушымтаһына, «Рәсәй Федерацияһы дәүләт власы органдары менән Башҡортостан Республикаһы дәүләт власы органдары араһында хакимиәт даирәһе сиктәрен билдәләү һәм үҙ-ара вәкәләттәр бүлешеү тураһында» килешеүгә ҡул ҡуйыла.
Ельцин 1990 һәм 1996 йылдарҙа Башҡортостанға килә һәм Өфө, Ағиҙел, Нефтекама һәм Стәрлетамаҡ ҡалаларында була.
Бүләктәр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]СССР һәм РСФСР Юғары Советтары депутаты. СССР-ҙың Ленин (1981), ике тапҡыр Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1974), «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары, Рәсәйҙең 1‑се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» (2001) ордены, шулай уҡ сит дәүләттәрҙең һәм сиркәү ордендары менән бүләкләнгән.
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Ельцин Борис Николаевич // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 30 ғинуар 2021)
- Известия: Егор Гайдар о Борисе Ельцине
- Джон Кэмпфнер. «Ельцин принёс России лучшее и худшее» — Статья в газете Дейли Телеграф, переведённая на русский язык. 24.04.2007
- Борис Ихлов. «Что говорят о Ельцине»
- Рой Медведев. «Борис Ельцин. От Ипатьевского дома до храма Христа Спасителя» 2011 йыл 9 февраль архивланған.
- Дмитрий Шляхтин. «На смерть Ельцина»
- Первый президент России. Памяти Бориса Ельцина 2009 йыл 3 август архивланған.
- Изъятие видеоархива оператора Ельцина
Ельцин фондының сайтында рәсми биография
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- До 1985-го года 2013 йыл 20 июнь архивланған.
- 1985-1990 годы 2013 йыл 23 октябрь архивланған.
- 1991-1995 годы 2013 йыл 23 октябрь архивланған.
- 1996-1999 годы 2013 йыл 23 октябрь архивланған.
Видеоматериалдар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- YouTube сайтында Борис Ельцин Өфөлә
- YouTube сайтында Ельцин и 38 снайперов
- YouTube сайтында Танцы с Ельциным (1996 г.)
- YouTube сайтында Ельцин объявляет о своей отставке (31 декабря 1999 г.)
- CCCP TV(недоступная ссылка) — информационная программа Время с репортажем о Б. Н. Ельцине
- 1 февралдә тыуғандар
- 1931 йылда тыуғандар
- 23 апрелдә вафат булғандар
- 2007 йылда вафат булғандар
- I дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
- Ленин ордены кавалерҙары
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
- «Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
- Почётлы легион Оло Тәре ордены кавалерҙары
- Алтын бөркөт ордены кавалерҙары
- «Италия Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены Ҙур тәре кавалерҙары
- Изге Өмөт орденының махсус класлы кавалерҙары
- Алтын Олимпия ордены кавалерҙары
- ВДНХ алтын миҙалы менән бүләкләнеүселәр
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Үҙгәртеп ҡороу
- Рәсәй Федерацияһы Президенттары