Azərbaycan Hava Yolları: Redaktələr arasındakı fərq
təyyarə parkına əlavələr |
→Tarix: əlavə |
||
Sətir 68: | Sətir 68: | ||
2018-ci ildə "Skytrax" şirkətinin versiyasına görə "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkəti Mərkəzi Asiya və Hindistanda ən yaxşı regional aviaşirkət adlandırılmışdır. |
2018-ci ildə "Skytrax" şirkətinin versiyasına görə "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkəti Mərkəzi Asiya və Hindistanda ən yaxşı regional aviaşirkət adlandırılmışdır. |
||
2023-cü ilin aprelində AZAL 12 Airbus A320neo ailə təyyarəsinin, o cümlədən A320neo və A321neo laynerlərinin tədarükü ilə bağlı müqavilə imzalayıb.<ref>{{cite web|url=https://news.day.az/tourism/1553061.html|title=«Азербайджанские Авиалинии» заказали 12 самолетов семейства A320neo - ФОТО|description=новость|publisher=news.day.az|lang=ru|accessdate=2023-04-07}}</ref> 2028-ci ildən etibarən hər il 4 təyyarənin istismara verilməsi planlaşdırılır.<ref>{{cite web|url=https://news.day.az/economy/1553072.html|title=Новые воздушные судна для AZAL будут поставлены в Азербайджан c 2028 года - Самир Рзаев|description=новость|publisher=news.day.az|lang=ru|accessdate=2023-04-07}}</ref> |
|||
== Maliyyə vəziyyəti == |
== Maliyyə vəziyyəti == |
15:41, 7 aprel 2023 tarixinə olan versiya
![]() | Bu məqalə qaralama halındadır. |
AZAL (Azərbaycan Hava Yolları) | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
![]() | ||||
|
||||
Təsis olunub | 7 aprel 1992 | |||
Mərkəz hava limanı | Heydər Əliyev | |||
Donanma ölçüsü | 27 (+12 sifariş olunub) | |||
Alt şirkət | Buta Airways | |||
Təyinat məntəqələri | 35 | |||
Qərargahı |
![]() |
|||
Rəhbər |
Cahangir Əsgərov (prezident) |
|||
Saytı | azal.az | |||
![]() |
Azərbaycan Hava Yolları və ya qısaca AZAL — Azərbaycanın ən iri aviaşirkəti, milli aviadaşıyıcı. Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (İATA) üzvüdür. AZAL-ın qərargahı Bakı şəhərində yerləşir.
7 aprel 1992-ci il tarixdə təsis edilmişdir və ölkənin müstəqillik əldə edildikdən sonra yaradılmış ilk milli aviaşirkətidir.
Aviaşirkətin baza hava limanı, Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu, Bakı şəhərindən 20 km şimal-şərqdə yerləşir. Şirkət Avropa, MDB, Şimali Amerika, Yaxın Şərq və Asiya ölkələrinə sərnişin daşımalarını həyata keçirir.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30 mart 2021-ci il tarixli sərəncamına əsasən Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin tabeliyinə verilmişdir.[1]
Tarix
1992-ci ilin aprel ayında müstəqillik əldə etdikdən sonra Azərbaycan Respublikası hökumətinin qərarı ilə aviasiya üzrə dövlət orqanı – "Azərbaycan Hava Yolları" Dövlət Konserni yaradılmışdır.
1996-cı ildə "Azərbaycan Hava Yolları" dövlət konserninin tərkibində "Azəraeronaviqasiya" hava hərəkətinin idarəedilməsi mərkəzi yaradılmışdır.
1997-ci ildə "Azərbaycan Hava Yolları"-nın tərkibində AZALOIL müəssisəsi yaradılmışdır.
1999-cu ildə Bakı hava limanında yeni beynəlxalq terminal açılmışdır.
2000-ci ildə "Azərbaycan Hava Yolları" ilk Boeing 757–200 tipli təyyarələr almışdır.
2004-cü ildə ölkə Prezidenti İlham Əliyevin qərarı ilə "Binə" hava limanı "Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu" adlandırılmışdır.
2004-cü ildə Naxçıvan şəhərindəki hava limanı beynəlxalq hava qovşağı statusu almışdır.
2005-ci ildə Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda yeni yük terminalı (Baku Cargo Terminal) açılmışdır.
2008-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "AZAL" dövlət konserninin yenidən təşkili yolu ilə "Azərbaycan Hava Yolları" QSC yaradılmışdır.
2009-cu ildə əsaslı yenidənqurmadan sonra Zaqatala və Lənkəran hava limanları beynəlxalq status almışdır.
2011-ci ildə Avropa İqtisadiyyat, Sənaye və Ticarət Palatası (EEIG) tərəfindən "Azərbaycan Hava Yolları" QSC-yə Avropa Xidmət Standartı verilmişdir.
2011-ci ildə "Azərbaycan Hava Yolları"nın parkına "Boeing 767–300ER" tipli təyyarələr əlavə olunmuşdur.
2013-cü ildə "Azərbaycan Hava Yolları" Airbus A340–500 tipli uzaq magistrallı sərnişin təyyarələri almışdır.
2013-cü ildə Yevlaxda "Azalaqro" aviaşirkəti açılmışdır.
2014-cü ildə Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda yeni aerovağzal kompleksi (Terminal 1) istifadəyə verilmişdir.
2014-cü ildə "Azərbaycan Hava Yolları"nın donanmasına Boeing 787–8 Dreamliner tipli təyyarələr əlavə edilmişdir.
2014-cü ildə "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkətinin hava gəmiləri parkına Braziliya istehsalı olan Embraer 190 və Embraer 170 tipli reaktiv təyyarələr əlavə olunmuş və 2017-ci ildə həmin təyyarələr "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkətinin törəmə müəssisəsi olan "Buta Airways" aşağıbüdcəli aviaşirkətinə verilmişdir.
2014-cü ildə "Azərbaycan Hava Yolları" Bakıdan Nyu-Yorka müntəzəm transatlantik uçuşlar yerinə yetirməyə başlamışdır.
2015-ci ildə Britaniyanın "Skytrax" konsaltinq şirkəti tərəfindən Azərbaycanın milli aviadaşıyıcı "4 ulduz" reytinqinə layiq görülmüşdür.
2016-cı ildə Azərbaycan Amerika Birləşmiş Ştatları ilə "Open Skies" sazişi imzalamışdır.
2016-cı ildə AZAL QSC-nin tərkibində Embraer tipli hava gəmilərindən ibarət Azərbaycanın ilk aşağı büdcəli Buta Airways aviaşirkəti yaradılmışdır.
2018-ci ildə "Skytrax" şirkətinin versiyasına görə "Azərbaycan Hava Yolları" aviaşirkəti Mərkəzi Asiya və Hindistanda ən yaxşı regional aviaşirkət adlandırılmışdır.
2023-cü ilin aprelində AZAL 12 Airbus A320neo ailə təyyarəsinin, o cümlədən A320neo və A321neo laynerlərinin tədarükü ilə bağlı müqavilə imzalayıb.[2] 2028-ci ildən etibarən hər il 4 təyyarənin istismara verilməsi planlaşdırılır.[3]
Maliyyə vəziyyəti
AZAL Azərbaycanda böyük ziyanla fəaliyyət göstərən dövlət şirkətlərindən biridir. Hava nəqliyyatında sərnişin daşımaları artsa da, aviaşirkətin ziyanının 1999-cu il ilə 2013-cü il arasında 500 milyon manata çatdığı açıqlanıb. "AZAL" QSC 2000-ci ildən ziyanla işləməyə başlayıb. Rəsmi məlumatlarda aviaşirkətin 1996–1998-ci illərdə çox böyük mənfəətlə işlədiyi bildirilib. 2000-ci ildə şirkət sərnişin daşımalarından 33 milyon manat əldə etsə də, ümumilikdə 7,4 milyon manat ziyan edib. 2008-ci ildə sərnişin daşımalarından 203 milyon 887 min gəlir ədldə edən şirkətin ziyanı 11,3 milyon manat olub. 2009-cu ildə şirkət 254 milyon 247 min manat gəliri müqabilində ili 98,8 milyon manat, 2010-cu ildə 252 milyon 175 min manat gəlir müqabilində 119,8 mln manat ziyanla başa vurub. 2011-ci ildə ziyan bir qədər azalsa da, kifayət qədər böyük olub – 63 milyon manat. 2012-ci ildə isə bu rəqəm 33,2 milyon manata düşüb. Qəribədir ki, AZAL-ın sərnişindaşımaları artdıqca ziyanı da daha da böyüyüb. Belə ki, 1998-ci ildə cəmi 833 min sərnişin daşındığı halda aviaşirkət 40,3 milyon manat gəlir əldə edib. Ancaq 2007-ci ildə 1 milyon 526 min, 2011-ci ildə 1 milyon 394 min, 2012-ci ildə isə rekord səviyyəydə — 1 milyon 600 min nəfər sərnişin daşındığı halda aviaşirkətl böyük ziyan edib. AZAL maliyyə hesabatlarını açıqlamadığından bu ziyanın səbəbləri də qaranlıq qalır. AZAL bilet satışından beynəlxalq daşımalar üzrə orta hesabla 181,5 manat, yerli daşımalar üzrə 49 manat gəlir əldə etsə də, bu qədər ziyanın haradan qaynaqlandığı rəsmi olaraq bilinmir. Digər tərəfdən AZAL xərclərinin artım tempi gəlirlərin artımını orta hesabla 20 faizə yaxın üstələyib. Bunun səbəbi isə izah olunmur. Rəsmən zərərli Bakı-Naxçıvan-Bakı marşrutları ilə uçuşlar hesab edilir ki, bununla əlaqədar da dövlət hər il AZAL-a 12 mln manat subsidiya ödəyir. Hər iki istiqamətdə biletlərin qiyməti 140 manat təşkil edir, onun 40 manatı dövlət büdcəsindən ödənilir. Ayrı-ayrı media orqanları bu illər ərzində zərərin səbəblərini aydınlaşdırmaq üçün dəfələrlə AZAL QSC-yə yazılı sorğu göndərsə də, şirkət maliyyə göstəricilərini şərh etməkdən imtina edib və bunu kommersiya sirri ilə əsaslandırıb.
Rəhbərlik
AZAL-ın İdarə Heyətinin (İH) tərkibi 7 nəfərdən — Cəmiyyətin prezidenti, iki birinci vitse-prezidenti və dörd vitse-prezidentlərindən ibarətdir. I vitse-prezidentlər Sabir İlyasov, Samir Rzayev, vitse-prezidentlər isə İlham Əmirov, Fərdil Məmmədov və Eldar Hacıyevdir.
Struktur
- "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin aparatı.
- "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin tabeliyində olan qurumlar:
- "Azərbaycan Hava Yolları" Sərnişin Aviaşirkəti;
- "Azalaqro" Yevlax Aviasiya Şirkəti;
- Milli Aviasiya Akademiyası;
- "Buta Airways" aşağıbüdcəli aviaşirkəti;
- Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanı;
- Gəncə Beynəlxalq Hava Limanı
- Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı
- Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı
- Zaqatala Beynəlxalq Hava Limanı
- Qəbələ Beynəlxalq Hava Limanı
- Yevlax Hava Limanı
- Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı
- Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı
- Azəraeronaviqasiya Hava Hərəkəti İdarəsi (AZANS)
- Aviasiya Təhlükəsizlik Baş İdarəsi;
- "AzalOil" Yanacaq-Sürtgü Materialları İdarəsi;
- Filial və nümayəndəliklər.
Uçuş nöqtələri
Qəzalar
- 5 dekabr 1995. "AZAL"a məxsus Naxçıvan-Bakı reysi ilə hərəkət edən "TU-134" təyyarəsi qalxdıqdan bir neçə dəqiqə sonra sol mühərrik sıradan çıxıb, bort mühəndisi isə səhvən sağ mühərriki söndürüb. Pilot təyyarəni şumlanmış sahəyə endirməyə qərar verib. Yüksək gərginlikli elektrik xəttinə toxunan təyyarə alışıb, 82 nəfərdən 52-si həlak olub.
- 15 may 1997. "AZAL"a məxsus "Yak 40" təyyarəsində Gəncə yaxınlığında təlim keçən gənc pilotlar 4-cü dairəni tamamlayarkən təyyarə böyük bucaq altında şığıyaraq yerə çırpılıb və təyyarədəki 6 nəfərin hamısı həlak olub. Sonradan araşdırma zamanı təyyarənin oksigen balonunda güllə izi aşkar edilib. Məlum olub ki, kimsə alçaqdan uçan təyyarəyə atəş açıb. Həmin gün aeroport yaxınlığındakı poliqonda Azərbaycan ordusu təlim keçirdi.
- 23 dekabr 2005-ci il tarixində Bakıdan Aktau şəhərinə hərəkət edən AHY Antonov An-140 təyyarəsi texniki nasazlıqlara görə paytaxtdan 30 km şimalda, Xəzər dənizinə düşmüşdür. Təyyarədə olan bütün 18 sərnişin və 5 ekipaj üzvləri həlak olmuşdur. Aviaşirkət qalan An-140 təyyarələrini geriyə çağırmışdır və Ukraynadan təzə partiya sifariş etməmişdir.
- 12 oktyabr 2007. "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi 8T" vertolyotu xəstə neftçini təxliyə etmək üçün Zabratdan qalxaraq Xəzər 4 platformasına gəlib. Xəstəni götürən vertolyot platformadan 12 metr aralıda naməlum səbəbdən qəzaya uğrayıb. Hadisə yeri sahildən 20 km aralıda idi. Vertolyotun qalıqları 12 metr dərinlikdə aşkar edilib. Qəzada 4 ekipaj üzvü və 2 pilot həlak olub.
- 12 iyul 2009. "AZAL Helicopter"ə məxsus "Mi 8T" vertolyotu qazma qurğusunun kranına toxunaraq dənizə düşüb, vertolyotdakı 6 nəfərdən ikisi həlak olub. Maşının qalıqları 90 metr dərinlikdə aşkar edilib.
- 12 avqust 2010-cu il tarixində İstanbulun Atatürk hava limanında AZAL-ın A319 təyyarəsi enmə zamanı uçuş-enmə zolağından kənara çıxıb. Təyyarə yerə endikdən sonra zolaqdan çıxaraq kənardakı torpaq sahəyə girib. Nəticədə təyyarənin burnu sağ tərəfdən qırılıb. Sərnişinlər arasında xəsarət alan olmayıb.
Təyyarə parkı
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/AZAL_Azerbaijan_Airlines%2C_Airbus_A340-542%2C_4K-AZ86.jpg/220px-AZAL_Azerbaijan_Airlines%2C_Airbus_A340-542%2C_4K-AZ86.jpg)
Təyyarənin tipi[4] | Sayı | Sifarişlər | Sərnişinlər | Qeydiyyat nişanı | |||
---|---|---|---|---|---|---|---|
B | PE | E | Cəmi | ||||
Airbus A319–100 | 4 | 0 | 8 | 114 | 122 | 4K-AZ03 "Ganja", 4K-AZ04 "Guba", 4K-AZ05 "Gazakh",4K-8888 "Baku"(Azərbaycan hökumətinə məxsusdur) | |
Airbus A320-214 | 7 | 0 | 20 | 126 | 146 | 4K-AZ77 "Lerik", 4K-AZ78 "Naftalan", 4K-AZ79 "Oghuz", 4K-AZ80 "Shirvan",4K-AZ83 "Julfa", 4K-AZ84 "Kurdamir"
4K-AI07 "Baku-7"(Azərbaycan hökumətinə məxsusdur) | |
Airbus A320 neo | 3 | 186 | VP-BTF, VP-BTN, VP-BTS | ||||
Airbus A340-542 | 2 | 0 | 36 | 201 | 237 | 4K-AZ85 "Karabakh", 4K-AZ86 "Nakhchivan" | |
Boeing 757–200 | 3 | 0 | 22 | 158 | 180 | 4K-AZ11 "Sumgayit" 4K-AZ12 "Mingachevir"
4K-AZ38 "Qobustan" | |
1 | 0 | 20 | 150 | 170 | 4K-AZ43 "Lankaran" | ||
Boeing 767-300ER | 2 | 0 | 22 | 176 | 198 | 4K-AZ81 "Babek",4K-AZ82 "Koroglu" | |
Boeing 787-8 | 2 | 4 | 18 | 35 | 157 | 210 | VP-BBS "Shusha" VP-BBR "Ordubad" |
Boeing 737 MAX | 0 | 0 | Sifarişdən imtina olunub [ölü keçid] | ||||
Cəmi | 19 | 0 |
Tənqidlər
2020-ci ilin avqust ayında prezident İlham Əliyev çıxışında AZAL-ın bütün təyyarələrinin dövlət tərəfindən alındığını, bütün aeroportların dövlət tərəfindən tikildiyini və əvəzində AZAL-ın dövlətə heç bir mənfəət vermədiyini bildirərək şirkətin fəaliyyətini tənqid edib.[5]
AZAL-ın inhisarçı olduğu və bilet qiymətlərinin çox baha olduğu Azərbaycan mediasında tənqid edilir.[6][7]
İstinadlar
![]() | Bu məqalədəki istinadlar müvafiq istinad şablonları ilə göstərilməlidir. |
- ↑ ""Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 16 aprel tarixli 2761 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 2021-10-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-03-30.
- ↑ "«Азербайджанские Авиалинии» заказали 12 самолетов семейства A320neo - ФОТО" (rus). news.day.az. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
- ↑ "Новые воздушные судна для AZAL будут поставлены в Азербайджан c 2028 года - Самир Рзаев" (rus). news.day.az. İstifadə tarixi: 2023-04-07.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 2015-11-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-19.
- ↑ "İlham Əliyev SOCAR, AZAL, ADY və Azərenerji-nin fəaliyyətini tənqid etdi". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-06.
- ↑ "56 manata İstanbula uçuş, yoxsa köhnə üslubda yeni fırıldaq?". 2022-03-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-22.
- ↑ "Antalyadan İrəvana 50, Bakıya isə 274 dollara təyyarə bileti... - FOTO". 2022-08-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-08-31.
Mənbə
Xarici keçidlər
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)