Diferencies ente revisiones de «Imhotep»
Contenido eliminado Contenido añadido
m Iguo testu: -"pág." +"páx." |
Recuperando 0 referencia(es) y marcando 1 enllace(s) como rotu(os).) #IABot (v2.0.9.5 |
||
(Nun s'amuesen 32 revisiones intermedies de 5 usuarios) | |||
Llinia 1:
{{persona
'''Imhotep''' (en griegu ''Ἰμούθης''; pronunciación n'
▲'''Imhotep''' (en griegu ''Ἰμούθης''; pronunciación n'español: Im-jo-tep) o '''Imutes''', foi un eruditu exipciu que merez ser consideráu un arquetipu históricu de [[polimatía]]; sabiu, [[médicu]], [[astrónomu]], y el primera [[arquiteutu]] conocíu na hestoria (aprox. [[sieglu XXVII e.C.|2690 - 2610 a. C.]]).
<ref>Asimov, Isaac: Enciclopedia biográfica de ciencia y teunoloxía (1987) , Madrid, páx. 1.</ref>
Sumu sacerdote de [[Heliópolis]], foi [[chaty|chati]] del [[faraón]] Necherjet Dyeser ([[Zoser]]), y diseñó la [[Pirámide gradiada de Saqqara]], mientres la [[Dinastía III d'Exiptu|dinastía III]]. El significáu de la pallabra ''Imhotep'' ye «el que vien en paz».<ref>Orlando Mejía Rivera [
Ye'l
Los títulos honoríficos atribuyíos a Imhotep son: {{cita|Tesoreru del rei del [[
Antes d'él, naide tuviera'l so nome inscritu al llau del d'un faraón, y nos sos títulos nun se menta'l de médicu, pero sí'l de productor de recipientes: quiciabes namái consten los qu'usó pa la construcción{{ensin referencies}}.
Línea 25 ⟶ 14:
{{AP|Medicina nel Antiguu Exiptu}}
[[
La importancia de la medicina exipcia traducir na figura de Imhotep, consideráu como'l fundador de la [[Medicina nel Antiguu Exiptu|medicina exipcia]], y autor del [[papiru Edwin Smith]] alrodiu de sanamientos, dolencies y observaciones anatómiques (anque esti testu probablemente foi escritu alredor del [[1700 e.C.|1700
Nesti testu Imhotep encamienta l'usu de vahos d'[[opiu|opiáceos]] como anestésicu. Describe observaciones anatómiques, l'exame, diagnósticu, tratamientu y pronósticu de numberoses
Ye citáu nel [[Cantar del arpista]], composición lliteraria datada nel [[Imperiu Mediu]]:
{{cita|Oyí sentencies de Imutes (Imhotep) y de [[Dyedefhor]], que se citen como proverbios... <br />
Faite per
</p>
== Arquiteutu ==
Imhotep foi l'autor del complexu funerariu de la "Pirámide Gradiada" de Saqqara, cerca de [[Menfis (Exiptu)|Menfis]].<ref>Ibid ref. 1.</ref> en tiempos del rei [[Zoser|Dyeser]] ([[2650 e.C.|2650
▲Imhotep foi l'autor del complexu funerariu de la "Pirámide Gradiada" de Saqqara, cerca de [[Menfis (Exiptu)|Menfis]].<ref>Ibid ref. 1.</ref> en tiempos del rei [[Zoser|Dyeser]] ([[2650 e.C.|2650 a. C.]]).<ref name="djoser">Fernando Lamata Cotanda, Fernando Lamata, José María Segovia de Arana [http://books.google.es/books?id=seYYA8x4XewC Manual d'alministración y xestión sanitaria]. Edición Díaz de Santos, 1998; páx. 11. ISBN 84-7978-346-X.</ref> La pirámide precisó la estracción, tresporte y montaxe de miles de tonelaes de piedra [[caliar]], desafíu notable yá que tal material nunca s'utilizara en grandes construcciones, pa les que s'usaben lladriyos de [[adobe]], fáciles de faer y baratos.
Un gran problema
▲[[Archivu:Sakkara 02.jpg|thumb|250px|Complexu funerariu de [[Saqqarah]].]]
▲Un gran problema técnicu yera'l pesu de la piedra: Imhotep solucionar en parte usando bloques relativamente pequeños, más fáciles de tresportar y remanar. Per otra parte, les [[Columna (arquiteutura)|columnes]] son decoratives o tán adosaes a los murios, ensin sofitar enforma pesu. hai que tener en cuenta que nesta [[Edá del Cobre|dómina]] el metal utilizáu en ferramientes yera'l [[cobre]], poco fayadizu pa estos trabayos.
Tuvo qu'entamar tol procesu de construcción, controlar el trabayu de cientos d'obreros, y realizar la primer ciudá funeraria: arrodiada por una muralla d'unos mil quinientos metros de perímetru, construyó diverses edificaciones como decoráu, y escontra el centru alzó una pirámide de seis graes con un altor de sesenta metros. De la mesma, escavar na roca del terrén, so la pirámide, la que sería la tumba de [[Dyeser]] (Zoser) y un conxuntu de galeríes p'almacenar miles de vasíes funeraries, munches grabaes colos nomes de los sos predecesores.
== Imhotep como dios ==
Mientres sieglos, los exipcios consideraron a Imhotep como'l [[Mitoloxía exipcia|
Nel [[Imperiu Nuevu]] foi veneráu como patrón de los [[Escriba nel Antiguu Exiptu|escribas]] y divinizáu nel [[periodu tardíu d'Exiptu]], pa lo cual foi identificáu con [[Nefertum]], fíu de [[Ptah]] y [[Nut]] (o [[Sejmet]]). Darréu venceyóse-y al dios [[Thot]] –una práutica común nel [[Antiguu Exiptu]]-.La so veneración como
▲Mientres sieglos, los exipcios consideraron a Imhotep como'l [[Mitoloxía exipcia|divos]] de la medicina y la sabiduría y represéntase-y sentáu, como a les escribes, con un [[papiru]] esplegáu sobre les sos rodíes, tocáu con un casquete. Verdaderamente, na dómina de Tolomeo foi alzáu a rangu de dios.<ref> Ibid, ref. 1.</ref>
El so cultu principal taba en [[Menfis (Exiptu)|Menfis]]. Tamién foi veneráu en [[Tebas (Exiptu)|Tebas]], [[File]] y [[Deir el-Medina]] na dómina [[ptolemaica]] xunto a [[Hathor]], [[Maat]], y [[Amenhotep (fíu de Hapu)]], otru inxenieru divinizáu. El so prestíu yera tan grande, que la so fama llegó hasta los [[Antigua Grecia|griegos]], que lo conocíen como '''Imutes''' y asimiláron-y al so dios [[Asclepio]], el [[Esculapio]] romanu.<ref>Manuel B. Cossío, José Pijoán, Jean Roger Rivière. [
▲Nel [[Imperiu Nuevu]] foi veneráu como patrón de los [[Escriba nel Antiguu Exiptu|escribas]] y divinizáu nel [[periodu tardíu d'Exiptu]], pa lo cual foi identificáu con [[Nefertum]], fíu de [[Ptah]] y [[Nut]] (o [[Sejmet]]). Darréu venceyóse-y al dios [[Thot]] –una práutica común nel [[Antiguu Exiptu]]-.La so veneración como protector de les escribes deber a una de les sos grandes innovaciones rellacionada con ''meyora de la escritura gracies a l'usu d'una tinta más eficaz fecha a partir d'afumar l'agua, procedimientu que foi incorporáu por otres cultures y civilizaciones posteriores<ref>{{cita publicación|apellido1=Coronáu|nome1=Martí P.|títulu=IMHOTEP, EL GRAN MAGU D'EXIPTU|publicación=Revista Más allá de la Ciencia.|fecha=Xunu de 2017|númberu=339|páxines=70-78}}</ref>''.
▲El so cultu principal taba en [[Menfis (Exiptu)|Menfis]]. Tamién foi veneráu en [[Tebas (Exiptu)|Tebas]], [[File]] y [[Deir el-Medina]] na dómina [[ptolemaica]] xunto a [[Hathor]], [[Maat]], y [[Amenhotep (fíu de Hapu)]], otru inxenieru divinizáu. El so prestíu yera tan grande, que la so fama llegó hasta los [[Antigua Grecia|griegos]], que lo conocíen como '''Imutes''' y asimiláron-y al so dios [[Asclepio]], el [[Esculapio]] romanu.<ref>Manuel B. Cossío, José Pijoán, Jean Roger Rivière. [http://books.google.es/books?id=NGL7SIeRii4C&pgis=1 Summa Artis, hestoria xeneral del arte]. Espasa-Calpe, 1931; páx. 69. Procedente de la [[Universidá de Michigan]]. Digitalizado el 25 de xineru de 2007.</ref>
▲[[Archivu:Imhotep JE 49889.png|220px|right]]
{{Xeroglíficu |horizontal= sí|Imhotep|<hiero>-M18-G17-R4:X1*Q3-.-.-M18-G17-R4-.-.-M17-M17-G17-R4-</hiero>}}
== Agradecimientu a Imhotep ==
"Te saludo querida divinidá ¡Imhotep, fíu de Ptah!(...) Los homes te aplauden y les muyeres te adoren. Toos aponderen la to bondá por que los cures(..) Te traen ufriendes y regalos. Te profieren allabancies(..) Qu'inxeras cerveza colos tos hermanos los vieyos dioses, y alimenta depués a los
▲"Te saludo querida divinidá ¡Imhotep, fíu de Ptah!(...) Los homes te aplauden y les muyeres te adoren. Toos aponderen la to bondá por que los cures(..) Te traen ufriendes y regalos. Te profieren allabancies(..) Qu'inxeras cerveza colos tos hermanos los vieyos dioses, y alimenta depués a los espíritos rectos." '''Inscripción atopada nel templu de [[Kamak]].'''
== Imhotep na cultura popular ==
Imhotep inspiró diversos personaxes de la cultura popular, anque na mayoría de casos tan solo foi utilizáu'l so nome y l'orixe exipciu, desvirtuando la so personalidá real y llogros.
* ''Imhotep'' ye un personaxe de ficción interpretáu por [[Boris Karloff]] na película [[
* El sacerdote ''Imhotep'' ye un personaxe de ficción interpretáu por [[Arnold Vosloo]] na película de [[
* El nome ''Imhotep'' yera usáu por un [[Goa'uld]] menor nel episodiu El Guerrero, de la serie [[Stargate SG-1]].
* ''Imhotep'' ye'l nome del sacerdote de la novela ''[[Death Comes as the End]]'',
* ''Imhotep'' ye'l protagonista de ''Lladrones de Atlántida'', primer novela de José Ángel Muriel.
* ''Imhotep'' ye la deidá adorada polos enemigos del nuevu [[Sherlock Holmes]] na película ''El secretu de la pirámide''.
Línea 98 ⟶ 83:
== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Imhotep}}
*
* http://sisbib.unmsm.edu.pe/BVrevistas/Paediatrica/v05_n1/medicina.htm
*
{{Tradubot|Imhotep}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Polímatas]]▼
[[Categoría:
[[Categoría:Dinastía III]]
[[Categoría:Dioses de la conocencia]]
[[Categoría:Dioses de la salú]]
[[Categoría:Arquiteutos y arquiteutes del Antiguu Exiptu]]
[[Categoría:Historia de la medicina]]
[[Categoría:Inxenieros
[[Categoría:Maestros primordiales]]
[[Categoría:
[[Categoría:Wikipedia:
|