Härz
D Härz (vo ahd. herza, stammverwandt mit em latiinische Cor, wo in dr Anatomii brucht wird, und em griechische Kardia, καρδία oder latinisiert Cardia, wo d Pathologe verwände) si muskuläri Hoolorgan, wo bi verschiidene Diergrubbe vorchömme und wo mit rhüthmische Kontrakzione Bluet oder Hemolümfe dur e Körper bumpe und so alli Organ drmit versorge. Hööcherentwiggleti Härz, zum Bischbil bi de Wirbeldier, schaffe wie e Verdrängerbumpi, wo d Flüssigkäit (s Bluet) mit Hilf vo Ventil us Bluetgfääss aasuuge (bi Süüger si das d Hool- bzw. Lungeweene) und dur anderi Bluetgfääss usstoosse (bi Süüger Truncus pulmonalis bzw. Aorta).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Dog_heart_2.jpg/250px-Dog_heart_2.jpg)
D Leer vo dr Struktur, Funkzion und de Chrankhäite vom Härz isch d Kardiologii. E Lääbe ooni Härz, sig s e natüürligs oder e künstligs, isch für hööcheri Dier und dr Mensch nit mööglig. S Härz ghöört zu de erste Organ wo sich bim Embryo entwiggle und cha as springende Punkt uffalle.
Härztüpe
ändereD Härz vo de verschiidene Diergrubbe cha mä iirem Ufbau nooch in rööreförmigi Härz und Härz mit Chammere iidäile.
Röhreförmigi Härz setze s Bluet oder d Hemolümfe in Beweegig mit Kontrakzionswälle, wo dur iiri Wänd laufe (Peristaltik). Wäge däm bruuche si käni Ventil zum verhindere, ass d Flüssikäit in die falschi Richdig fliesst. Son e Härz funkzioniert wie e Suugbumpi. Die Art vo Härz chunnt bi Arthropode vor, aber au bi Urochordata (Manteldier) und bi Embryo vo Wirbeldier.
Bi Härz mit Chammere zieht sich e Chammere komplett zämme. Härzchlappe verhindere, ass s Bluet in die falschi Richdig fliesst. Wäge dr seer starke Wandmuskulatur schafft son e Härz au no as Druckbumpi und cha e hooche Bluetdruck erzüüge. Dä Härztüp chunnt bsundrigs bi Wäichdier und bi Wirbeldier vor.
Litratuur
ändereHøystad, Ole Martin: Kulturgeschichte des Herzens. Von der Antike bis zur Gegenwart. Aus dem Norwegischen von Frank Zuber. Köln, Weimar, Wien: Böhlau 2006. ISBN 3-412-28705-9
Weblingg
ändere- Introduction to Cardiothoracic Imaging
- HM Sommer: Herz (Memento vom 11. Juni 2007 im Internet Archive) (PDF-Datei; 2,7 MB)
Animazione
ändereFuessnoote
ändere
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Herz“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |